Amsterdammer probeert de Egyptenaar op de fiets te krijgen

Dirk Wanrooij woont in Egypte en schreef een boek over de revolutie aldaar. Tegelijkertijd probeert hij de Egyptenaar op de fiets te krijgen.

Maxime Smit
Dirk Wanrooij: 'Om de geest in de fles te houden, moet het regime zijn greep steeds meer verstevigen.' Beeld Dingena Mol
Dirk Wanrooij: 'Om de geest in de fles te houden, moet het regime zijn greep steeds meer verstevigen.'Beeld Dingena Mol

Met wat fantasie is Caïro voor een fietser net Amsterdam: het landschap is vlak, dus versnellingen heb je er niet nodig, het centrum is compact én je fiets wordt er gejat. Zo ook die van Dirk Wanrooij (31), sinds enkele jaren journalist in Egypte, maar nu ook fietsverkoper te Caïro. Wanrooij had een mooie fiets in Egyptes hoofdstad, een echte Amsterdamse. Maar nu niet meer dus.

Gelukkig staat de werkplaats die Wanrooij deelt met zakenpartner Karim nog vol andere fietsen. Sinds anderhalf jaar verkoopt het duo namelijk fietsen aan de Egyptenaar. Voor 160 euro heb je er één. Per maand worden er 25 verkocht. De fietsen komen van Marktplaats en de lokale Amsterdamse ijzerboer. In Egypte voorziet een paardenzadelmaker zadels en handvatten van een nieuw lederen jasje.

Let wel, de fiets is niet bijster ingeburgerd in Egypte. Van oudsher is het een 'poor man's vehicle', zoals Wanrooij zegt: een vervoersmiddel voor wie niet beter kan betalen. Daar komt nu hopelijk een kleine hipsterrevolutie overheen (voor arme Egyptenaren is een fiets van 160 euro echt te duur) en dan kan ook de Caïreen op de fiets. 'De enige manier om iets te doen aan de verschrikkelijke drukte in Caïro,' aldus Wanrooij.

Revolutie is mislukt
Over naar die andere, échte revolutie, want dat is waar Wanrooij als journalist de laatste jaren middenin zat. Hij schreef er een boek over, dat deze maand is verschenen: Oproer, een kroniek van de Egyptische revolutie. Daarin vertelt Wanrooij over diezelfde jonge, hoogopgeleide Egyptenaren die ook de doelgroep zijn voor zijn fietsenplan. Het zijn zijn vrienden, die als activisten de afgelopen jaren de spil vormden in de Egyptische revolutie.

Die revolutie is mislukt, stelt Wanrooij. De hoop en het optimisme van weleer zijn vervangen door apathie en cynisme, ook bij de vrienden. Sommigen kampen met een depressie, weten niet wat ze nu moeten gaan doen. Drugs zijn plots een groter probleem onder Egyptische jongeren dan ooit.

Bivakmutsen en shotguns
Hoe ging het ook alweer? Na de protesten, die begonnen in 2011, werd Hosni Mubarak (dictator sinds 1981) in 2012 vervangen door moslimbroeder Morsi. Die werd in 2014 weer vervangen door generaal Abdul Fatah al-Sisi. Van de eisen die het volk ten tijde van de revolutie stelde, is niets terechtgekomen: nog steeds bepaalt een handjevol elitefiguren wat in Egypte gebeurt, politiek lastige figuren belanden in het gevang en als 'gewone' jongere (de helft van de natie is onder de 25) kom je nog steeds amper aan een baan, tenzij je connecties hebt.

'Het is nu erger dan onder Mubarak,' stelt Wanrooij. 'De geest is uit de fles geweest. Om hem erin te houden, moet het regime zijn greep steeds meer verstevigen.'

Wanrooij omschrijft het postrevolutionaire straatbeeld van Caïro: veel politie op straat, met bivakmutsen en shotguns. Het is volgens Wanrooij een signaal naar de bevolking: waag het niet nog enige vorm van kritiek te spuien, want je wordt neergesabeld. De gematigde revolutionair is daarmee buitenspel gezet, stelt Wanrooij.

Fietspad
Sisi waarschuwt ondertussen dat Egypte een toekomst onder religieus extremisme à la IS wacht als iemand het zou wagen hem van de troon te stoten. 'Het houdt elkaar in de greep,' zegt Wanrooij. 'De staat treedt zó hard op dat alleen een gewapend verzet daar in de toekomst nog een beetje tegenop kan. Dat leidt dan weer tot meer repressie, wat tot meer geweld leidt. Waar eindigt dat? Ik ben wat dat betreft niet positief over de toekomst van Egypte.'

Is er dan niets positiefs uit de revolutie voortgekomen? Op zich wel, want mondjesmaat starten bekenden opeens eigen projectjes die de wereld een beetje mooier kunnen maken, vertelt Wanrooij. En dan zijn we terug bij de fietsen. 'Je kunt wel wachten tot er een fietspad wordt aangelegd in Caïro, maar je kunt ook zelf gewoon een fietsenzaak beginnen. Ik denk dat veel jongeren nu iets hebben van 'fuck de politiek, we gaan zelf iets doen'.'

Dirk Wanrooij, Oproer, een kroniek van de Egyptische revolutie, De Bezige Bij, €19,90.

Meer over