Plus

Zo kunnen we een volgende coronagolf opvangen: spoor risicopatiënt preventief op, en stel een beddenbaas aan

Meer thuisbeademing, betere beddenverdeling en risicopatiënten alvast opsporen: deze extra maatregelen moeten we nu nemen om ons voor te bereiden op een mogelijke opleving van coronavirus, zo adviseert een team van experts het kabinet. ‘Maar lockdowns vallen niet uit te sluiten, zo eerlijk moeten we ook zijn.’

Niels Klaassen
Risicogroepen aansporen zich te laten vaccineren kan 14 procent ic-opnames schelen, aldus het expertteam covidzorg in een advies aan het kabinet. Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP
Risicogroepen aansporen zich te laten vaccineren kan 14 procent ic-opnames schelen, aldus het expertteam covidzorg in een advies aan het kabinet.Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP

Een onafhankelijk expertteam covidzorg keek in opdracht van het kabinet naar maatregelen die de zorg helpen om een nieuwe coronagolf beter op te vangen. Voor komend najaar houdt het kabinet rekening met een heropleving van het coronavirus, die kan leiden tot miljoenen nieuwe besmettingen en mogelijke overbelasting van de ziekenhuiszorg.

Het expertteam presenteerde zijn bevindingen gisteren aan het kabinet. Potentiële winst zien de experts in het voorkomen van ziekenhuisopnames. Als huisartsen – eventueel met hulp van een algoritme – de bij hen bekende risicopatiënten benaderen om te vaccineren, kan dat 14 procent ic-opnames en dik 8 procent ziekenhuisopnames schelen.

De afgelopen jaren werden artsen en verpleegkundigen overbelast door de toestroom van coronapatiënten. Door uitgestelde zorg wachten nog 120.000 mensen op een ingreep. Het aantal corona-infecties is nu nog relatief laag, maar de vaccinatiebereidheid neemt ook af. Van de zestigplussers haalde meer dan 90 procent de eerste en tweede prik, maar bij de booster (85 procent) en de herhaalprik (40 procent) ligt dat percentage veel lager.

Thuis behandelen met zuurstof

In onder meer Denemarken en Israël werken gezondheidsdiensten al met algoritmes die risicopopulaties filteren. Onder meer 70-plussers, mensen met hart- en longziekten en morbide obesitas lopen veel meer risico ernstig ziek te worden door een covidbesmetting. Het helpt om hen op te sporen en aan te sporen vaccins of virusremmers te nemen, zegt voorzitter Edwin Velzel van de expertgroep in een toelichting. “Vaccineren blijft maatregel nummer één. Dus doe aan vroegsignalering, stimuleer hen om het vaccin te nemen. Dat scheelt heel veel ziekenhuisopnames.”

In Nederland werken diverse huisartsen in een aantal regio’s – Noord-Holland/Flevoland, West-Brabant – al met een vorm van vroegsignalering, maar voor landelijke invoer moet nog goed gekeken worden naar financiering en privacyregels. Velzel: “Het is een van de zeven praktijkvoorbeelden die wij aanraden om overal in te voeren.”

Verder zou het thuis behandelen met zuurstof gemeengoed moeten worden, en ook de doorstroom van ziekenhuis naar bijvoorbeeld verpleeghuis of thuisverpleging moet soepeler. Te vaak zijn deze projecten regio-afhankelijk: rond het ene ziekenhuis is thuisverpleging tot in de puntjes georganiseerd, terwijl het elders amper geregeld is.

Het kabinet zal de adviezen overnemen, verwachten betrokkenen. “Al die goede praktijkvoorbeelden willen we in alle regio’s overnemen,” zei minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid (D66) vrijdag na afloop van de ministerraad. “Neem de thuisbeademing: dat is effectief, neem dat dan overal over.”

Een echte beddenbaas

Ook moeten covidpatiënten eerlijker over de ziekenhuizen in het land verdeeld worden, stelt het expertteam, inclusief centrale aansturing om dat af te dwingen. Zo kan worden voorkomen dat het ene ziekenhuis overloopt en code zwart vreest terwijl in een ziekenhuis elders nog knie- en heupoperaties doorgaan. “Daarom is het ook van belang dat er een echte beddenbaas komt, dus een functionaris die de macht heeft om patiënten te spreiden,” zegt Velzel. “De vorige beddenbaas, inmiddels minister, moest soms de hele dag bellen, vragen en aanbieden. Het is beter als er iemand komt die echt kan beslissen.”

Het aantal intensivecarebedden kan in geval van nood worden uitgebreid naar 1350, maar extra zorgpersoneel valt niet te verwachten voor het najaar. Velzel: “Die tover je niet tevoorschijn op de verpleegafdeling. We mogen al blij zijn als de bezetting door ziekteverzuim en vertrek uit de zorg niet lager uitvalt dan nu. Je moet slimmer gebruik maken van middelen en mensen. Speciale covidhospitalen werken daarbij niet, zagen we in andere landen.”

Ondanks eerdere voorzichtige politieke pleidooien om nog maar een beperkt aantal ziekenhuisbedden beschikbaar te houden voor coronapatiënten ziet de expertgroep van Velzel dat niet zitten. “We hebben daarover gesproken, maar dan moet je feitelijk eerder code zwart afkondigen voor de coronapatiënten terwijl je nog wel plek hebt. Dat zullen artsen niet doen. Als er iemand is met acute ademnood door covid zal deze persoon geholpen worden, hij of zij gaat dan voor op een patiënt die net wat minder acute hulp nodig heeft, bijvoorbeeld na een bypassoperatie of voor een nieuwe heup.”

Hoeveel bedden bespaard worden met deze maatregelen is niet te berekenen. “Maar je moet ook eerlijk zijn: lockdowns vallen niet uit te sluiten. Als je met exponentiële toenames zit met een virus dat zo ziekmakend is als de deltavariant, dan stromen ziekenhuizen toch echt vol. Deze maatregelen helpen dan wel omdat je later tegen je kritieke grens aanloopt.”

Meer over