PlusAchtergrond

Ziekenhuizen toch weer onder druk: ‘We zitten vol, overvol zelfs’

De Covidafdeling in het AMC. Beeld Marc Driessen
De Covidafdeling in het AMC.Beeld Marc Driessen

Wat in de tweede golf niet mocht gebeuren, voltrekt zich toch: de ziekenhuizen staan door de toestroom van covidpatiënten zo onder druk dat ze alle geplande operaties stopzetten die geen spoed hebben.

Gisteren moest er last minute een hartoperatie worden afgezegd, vandaag weer een en het zou ic-hoofd Armand Girbes van Amsterdam UMC niets verbazen als zijn collega’s van hartchirurgie morgen weer een patiënt moeten teleurstellen.

Wie een grote hartoperatie ondergaat, ligt standaard een nacht op de ic. Maar dat kan niet, want de ic ligt volgens Girbes ramvol met patiënten – covid- en non-covid-. “Zelfs overvol, want vannacht hebben wij patiënten gekregen die we niet meer op de ic kwijt konden. We hebben ze op de uitslaapkamer van de operatiekamer moeten behandelen. De artsen en verpleegkundigen moesten dus wéér een tandje extra bijzetten.”

Naar Duitsland

De ziekenhuizen zien het aantal patiënten met de dag toenemen. Dinsdag lagen er 2289 patiënten met covid in het ziekenhuis, 127 meer dan een dag eerder. In de regio Noord-Holland en Flevoland is sinds begin deze maand een stijgende lijn te zien in het aantal opnames. Op de verpleegafdelingen lagen dinsdag 232 patiënten, op de ic 95.

De piek wordt in de eerste week van januari verwacht. Omdat ook de roosters in de kerstvakantie onder normale omstandigheden al moeilijk rond te breien zijn, nemen de ziekenhuizen maatregelen om de acute zorg te waarborgen. Nog meer knijpen in de ‘gewone zorg’ in ziekenhuizen en klinieken is noodzakelijk om personeel vrij te spelen om de groeiende groep covidpatiënten op te kunnen vangen, stelt het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ).

Niet alleen worden alle geplande operaties die langer dan zes weken kunnen wachten afgezegd, ook moeten de Nederlandse ziekenhuizen hun ic’s voorbereiden voor een opschaling naar 1450 bedden én worden covidpatiënten weer naar Duitsland overgeplaatst. Acute zorg, semi acute zorg en oncologie gaan wel door. Dat geldt ook voor dagbehandelingen en polibezoek – al dan niet met beeldbellen.

Girbes maakt zich grote zorgen, ook over de patiënt die gewone zorg nodig heeft. Want al gaan spoedzorg en oncologie door, er is een grijs gebied waarbij gekozen wordt voor een behandeling die ‘niet de eerste keus is’. “Specialisten zoeken soms oplossingen om tijd te rekken. Zo wordt weleens gekozen om een hartpatiënt die normaal een hartoperatie zou krijgen, te dotteren. Dotteren is dan eigenlijk plan B. We komen nu in de situatie dat de zorg voor de non-covidpatiënten heel erg onder druk komt te staan, ook in termen van kwaliteit.”

Het uiterste gevraagd

Vlak voor de kerst wordt het uiterste van het zorgpersoneel gevraagd, zegt Roos van Nieuwenhuizen, hoofd medisch crisisteam OLVG. Het ziekenhuis moet van twintig naar dertig ic-bedden voor patiënten met en zonder covid. Tien extra ic-bedden is met een ziekteverzuim van meer dan tien procent en het gegeven dat er nu al veel zorgverleners van andere afdelingen bijspringen een ‘enorme verdere uitbreiding’.

“In de eerste golf hadden we te maken met flexibel personeel, mensen die maandenlang de schouders eronder hebben gezet. Nu vragen we mensen die een marathon hebben gelopen, om er nog een halve achteraan te lopen.”

Meer ziek personeel

Girbes maakt zich ook zorgen over het opschalen van de covidzorg. “Mensen lopen nu al op hun tandvlees.” De rekbaarheid is anders dan bij de eerste golf, toen zowat alle non-covidzorg werd platgelegd en personeel van andere afdelingen bijsprong. Nu kan dat niet, voorspelt Girbes, ook omdat meer patiënten zonder covid zorg nodig hebben.

Voorbeeld: het is drukker op straat en dus zijn er meer ongelukken. Waar toen veel patiënten het ziekenhuis meden uit besmettingsangst, komen er nu meer patiënten met bijvoorbeeld hartproblemen – dit tot opluchting van de cardiologen, overigens, maar het geeft extra druk. En een cruciaal verschil met de eerste golf: er is veel meer ziek personeel.

“Het wordt voor de ic moeilijk om hulptroepen te krijgen. Wat ook meespeelt, is dat sommige medewerkers die toen op de ic hebben geholpen daardoor zijn aangedaan. Bijvoorbeeld omdat ze mensen zagen overlijden, wat voor hen niet gewoon was.” Op hen kun je niet weer rekenen. Op de ic van Amsterdam UMC wordt alles gedaan om het (deels) intrekken van verloven voor de kerstvakantie te vermijden. “Het is een paardenmiddel. Na een periode van druk moet je bij kunnen komen. Dat is nodig, want de mensen zijn moe, heel erg moe.”

Meer over