Plus

Woede over advies Gezondheidsraad: ‘Dit is paniek zaaien’

Het advies van de Gezondheidsraad aan het kabinet om tot nader order niemand onder de 60 jaar het AstraZenecavaccin te geven, leidt tot laaiende reacties onder wetenschappers. ‘Hiermee ondermijn je het vertrouwen in vaccins.’

Nu zestigminners geen AstraZenecavaccin krijgen, kan dat betekenen dat miljoenen vaccins ongebruikt blijven.  Beeld ANP
Nu zestigminners geen AstraZenecavaccin krijgen, kan dat betekenen dat miljoenen vaccins ongebruikt blijven.Beeld ANP

Hoogleraar klinische epidemiologie Frits Rosendaal (LUMC) is ‘laaiend’. “Volslagen onbegrijpelijk,” zegt hij over het donderdagavond verschenen advies van de Gezondheidsraad om zestigminners een ander vaccin te geven dan dat van AstraZeneca. Het Europees medicijnagentschap EMA roept landen juist op weer verder te prikken, omdat de voordelen ruimschoots opwegen tegen de risico’s.

Rosendaal: “Ook alle trombose-experts, in Nederland en daarbuiten, raden aan het vaccineren te hervatten. Er liggen bij ons in Leiden veel vijftigers op de intensive cares. Als je die leeftijdsgroep vaccins ontzegt terwijl je ze in voorraad hebt, weet je dat dat levens kan kosten doordat ze Covid-19 krijgen.”

‘Parallel universum’

Marcel Levi, tot voor kort directeur van zeven ziekenhuizen in Londen en inmiddels voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO), noemt het standpunt van de raad ‘onbegrijpelijk’. “Het lijkt wel of die mensen in een parallel universum leven waar geen Covid bestaat en niemand op de ic’s ligt. Met dit soort besluiten ondermijn je juist het vertrouwen in dit vaccin en vaccins in het algemeen.”

Het advies van de Gezondheidsraad is gevraagd door minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Hij heeft donderdagavond het advies overgenomen. Dat kan betekenen dat miljoenen vaccins ongebruikt blijven. Ook zal het vaccinatieschema verdere vertraging oplopen. Dit kwartaal moet AstraZeneca naar schatting nog zo’n 4 miljoen vaccins leveren, in het derde kwartaal nog eens 6,2 miljoen. Op dit moment worden mensen tussen de 60 en 65 jaar ingeënt met het vaccin.

Yorick Blijenberg, vaccinatiedata-specialist van het kritische RedTeam, zegt dat er nog maximaal 2,5 miljoen mensen van zestigplus zijn die voor vaccinatie in aanmerking komen. Volledige vaccinatie behelst twee prikken, dus zo’n 5 miljoen doses AstraZeneca zouden dan ongebruikt blijven.

Advies voortkomend uit angst

Adam Cohen, emeritus hoogleraar klinische farmacologie, is ‘verbijsterd’ over het advies. “Je kunt het vertrouwen in vaccins niet afhankelijk stellen van het uitgangspunt dat je nooit iets zou kunnen overkomen door inenten. Natuurlijk kunnen dit soort uiterst zeldzame bijwerkingen mogelijk te maken hebben met het vaccineren. Maar dat soort dingen is inherent aan vaccineren. Er bestaat geen 100 procent veiligheid bij vaccineren. Dat weten we al jaren, dat gaat niet weg. Maar corona gaat ook niet weg als we zo doorgaan.”

Marcel Levi (links): 'Het lijkt wel of de Gezondheidsraad in een parallel universum leeft waar geen Covid bestaat.' Beeld Ramesh Pydiah
Marcel Levi (links): 'Het lijkt wel of de Gezondheidsraad in een parallel universum leeft waar geen Covid bestaat.'Beeld Ramesh Pydiah

Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccinontwikkeling, zegt dat het advies voortkomt uit angst. “De Gezondheidsraad lijkt bang verantwoordelijk te worden gehouden voor eventuele doden als gevolg van vaccinatie. Maar de keerzijde is dat de lichamelijke schade en sterfte van niet-vaccineren groter is vanwege Covid. Staken van vaccinatie met AstraZeneca betekent ook dat groepsimmuniteit langzamer wordt bereikt, waardoor de lockdown langer duurt. De economische schade is dus ook groot.”

Van der Zeijst oppert dat mensen onder de zestig jaar ook zelf kunnen besluiten of ze met AstraZeneca gevaccineerd willen worden. “Het EMA is heel duidelijk: het vaccin biedt gezondheidsvoordelen. Waarom zou een overheid die aan de burgers onthouden? Ik vind het onbegrijpelijk.”

Tevens wijst Van der Zeijst op een andere weging van de risico’s van geneesmiddelen. “De anticonceptiepil wordt elke dag voorgeschreven en heeft een kans van 500 op de miljoen op trombose, die ook levensbedreigend kan zijn. Bij AstraZeneca is de kans 3 op de miljoen.”

‘Totaal onnodig’

Marcel Canoy, hoogleraar gezondheidseconomie aan de VU, begrijpt de afweging niet die de Gezondheidsraad maakt. “Het stilleggen vorige week was al totaal onnodig. Dat was heel slecht voor het vertrouwen in het vaccin. Maar als je die stop nu verlengt, is dat helemaal slecht. Dan wil je risico’s vermijden die we in andere domeinen van de zorg blindelings nemen. Mensen nemen normaliter medicijnen zonder acht te slaan op de bijsluiter. Als je naar Afrika gaat, moet je je laten inenten met vaccins met meer potentiële bijwerkingen dan dit vaccin. In feite ben je nu paniek aan het zaaien over AstraZeneca.”

“De enige rechtvaardiging zou kunnen zijn dat er hard bewijs voorhanden is dat als je níet stopt met AstraZeneca, mensen ook niet meer de andere coronavaccins zouden willen. Dat bewijs is er voor zover ik weet helemaal niet.”

Meer over