PlusInterview

Wetenschapper en komiek Matt Winning over klimaat: ‘Mensen zijn niet goed in het stoppen met het doen van dingen’

Stop met dat zure vingerwijzen naar de vleesetende automobilist, zegt wetenschapper en komiek Matt Winning. Hij schreef een boek dat de boel opvrolijkt en de lezer toch informeert over klimaatverandering.

Hans Nijenhuis
Milieueconoom en komiek Matt Winning: 'Mensen zijn goed in het doen van dingen. We zijn niet goed in het stoppen met het doen van dingen.’ Beeld Jessica McDermott
Milieueconoom en komiek Matt Winning: 'Mensen zijn goed in het doen van dingen. We zijn niet goed in het stoppen met het doen van dingen.’Beeld Jessica McDermott

Dr. Matt Winning is een milieueconoom met een doctorstitel in klimaatveranderingsbeleid. Dat betekent, zoals hij zelf zegt, dat hij het soort dokter is dat naar je toe komt rennen als je ziek wordt in een vliegtuig – is er een dokter aan boord? – maar alleen om je uit te schelden omdat je vliegt.

Dr. Winning is ook een komiek. Al is de reden dat hij dát pad koos niet om te lachen. Toen hij aan zijn proefschrift begon, ging het uit met zijn vriendin. Hij trok met tegenzin weer bij zijn ouders in, zocht een manier om ’s avonds niet thuis te zijn en vond een cursus cabaret. Vervolgens zag hij in Edinburgh een optreden van Hans Teeuwen en toen wist hij: dit wil ik ook. Winning schopte het tot de finale van een talentenshow van de BBC. Zijn doorbraak kwam toen hij een show maakte over klimaatverandering. Winning mocht voor het eerst op een landelijke tournee, de première was op 6 maart 2020. Een week later begon de lockdown.

Zo kan het gaan, maar de wetenschapper en komiek heeft nu wel de geboorte en het hele eerste jaar van zijn zoontje van dichtbij meegemaakt én een boek geschreven. Net uit in het Nederlands: Het begint hier warm te worden. Ondertitel: wat is klimaatverandering, wie kunnen we er de schuld van geven en what the f*ck kunnen we eraan doen?

Lichtere toon

Ja, een lichtere toon bij dit zware onderwerp mag best, zegt Winning tijdens een beeldschermgesprek vanuit King’s College London, waar hij de vergroening van de staalindustrie onderzoekt. “Geweldig natuurlijk, al die mensen die al een warmtepomp hebben, die geen vlees eten en op een verantwoorde linkse partij stemmen, maar waarom moeten ze daar zo irritant over doen?”

Winning doelt op de manier waarop de mensen die het allemaal al weten de mensen die het kennelijk maar niet willen begrijpen proberen te overtuigen. De berichtgeving concentreert zich op het presenteren van harde feiten, zegt Winning. En als dat niet werkt, worden de inspanningen verdubbeld en worden er nog hardere feiten gepresenteerd. “De zeespiegel stijgt zelfs nog sneller dan we al zeiden, stelletje idioten. Vorig jaar was het drie millimeter! Waarna wij denken: dat zijn de afmetingen van een mier, dus waar zou ik me druk om maken?”

De meeste mensen zijn echt niet bewust kwaadaardig bezig om zoveel mogelijk dieren te vermoorden: “We vinden het gewoon leuk om met onze vrienden te barbecueën.” Alleen blijft de boodschap, ook in de media, steeds dat we moeten stoppen met de dingen die we leuk vinden: het eten van biefstuk, met vakantie naar Ibiza... En dat is lastig, zegt Winning: “Mensen zijn goed in het doen van dingen. We zijn niet goed in het stoppen met het doen van dingen.”

Sumoworstelaar op een trampoline

Maar goed, er is natuurlijk wel een klimaatprobleem, daar gaat Winnings boek immers over. Hij schuwt de cijfers en een notenapparaat niet. ‘Soms hoor je mensen zeggen: als ze al niet kunnen voorspellen of het donderdag gaat regenen, hoe kunnen ze de klimaatverandering dan voorspellen?’ schrijft hij. ‘Klinkt logisch, maar is volslagen onzin. Want het weer gaat juist over de dagelijkse veranderingen, het klimaat gaat over de langjarige gemiddelden. Dus als een of andere goochemerd zegt dat het feit dat het sneeuwt betekent dat het klimaat niet opwarmt, dan is dat net zoiets als wanneer je een sumoworstelaar op een trampoline ziet springen en besluit dat de zwaartekracht niet bestaat: hij gaat immers een deel van de tijd omhoog.’

Vergelijk het met een relatie. “Op sommige dagen heb je ruzie, op andere de slappe lach. Dat is het weer. Het klimaat is het fundament waarop die relatie berust: de waarden die je deelt, je gemeenschappelijke verleden, de wetenschap dat je geen van beiden zin hebt om naar de sportschool te gaan.” Op een dag besluit zij toch crossfit te proberen. Eerst slechts een lesje per week, maar voor je het weet gaat ze drie keer per week en dan elke dag. Binnen de kortste keren heeft ze het alleen nog over haar nieuwe crossfitvrienden. In de koelkast verschijnen proteïneshakes. Dan kom je erachter dat ze privéles krijgt van haar crossfitinstructeur, die een jaar of tien jonger is dan jij. “Als ze uiteindelijk bij je weggaat en bij hem intrekt, leg je alle puzzelstukjes bij elkaar en dringt tot je door hoe lang het al aan de gang was, onder je ogen. Dat is klimaatverandering. Alleen wordt niemand er gespierd van.”

Maar je lost het probleem niet op door mensen die eens per jaar een vliegvakantie boeken aan te wijzen als schuldigen. “Het is belangrijker dat we positieve verhalen vertellen,” zegt Winning. In zijn boek beschrijft hij wat eenieder kan doen, zonder te adviseren. Als jonge vader werd hij gek van adviezen. “Laat de baby na 13.14 uur nooit een dutje doen, houd hem ondersteboven en speel Pavarotti voor hem, dan komt hij tot rust. Nee, je kunt heel goed uitzoeken wat in jouw situatie het beste werkt.”

Al geeft hij genoeg praktische tips. Wisten we dat de CO2-uitstoot van een koffie verkeerd het dubbele is van die van een espresso? “Alsof Italianen nóg een reden nodig hadden om zelfvoldaan te zijn.”