Nieuws

Wet die flexwerkers moest beschermen, doet hun juist de das om

Nieuwe regels om de positie van flexwerkers te verbeteren, bereiken juist het tegenovergestelde. Werkgevers hebben massaal tijdelijk- en inhuurpersoneel aan de kant gezet in de aanloop naar de nieuwe Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) om te voorkomen mensen in vaste dienst te moeten nemen.

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) werd begin 2020 van kracht en moest het voor werkgevers aantrekkelijker maken flexwerkers en zzp’ers in dienst te nemen.

Met de maatregel draaide het kabinet een aanzienlijk deel van de flexibilisering van de arbeidsmarkt terug. Die leidde het afgelopen decennium tot een enorme verschuiving van vast naar tijdelijk werk met veel negatieve gevolgen. Zo hebben flexwerkers minder financiële weerstand, bouwen ze zelden een goed pensioen op en zijn ze kwetsbaarder bij crises of ziekte.

Volgens analisten van ABN Amro is de WAB haar doel voorbij geschoten. Weliswaar is flexibel werk per saldo minder aantrekkelijk geworden, maar in tegenstelling tot de verwachting daalde ook het aantal vaste contracten. Daarbij is de invloed van de coronacrisis nog buiten beschouwing gelaten.

Vooral vrouwen getroffen

Vooruitlopend op de invoering van de WAB, die in mei 2019 door de Eerste Kamer werd aangenomen, wezen werkgevers flexers massaal de deur om te voorkomen hen contract te moeten geven. Volgens ABN Amro verloren in totaal 77 duizend van de 1,5 miljoen flexarbeiders hun werk vanwege de wet, een groot deel vóór de invoering ervan. Vooral de zwaksten op de arbeidsmarkt, laagopgeleiden en jongeren werden getroffen. Voor hen is dat extra zuur, omdat juist deze groepen moeilijker weer aan werk kwamen, zeker tijdens de coronacrisis.

Jonge vrouwen werden met name getroffen – bijna 62 duizend – omdat vooral in sectoren waar zij werkzaam waren (thuiszorg, kinderopvang, winkels) veel werk verdween. Het merendeel heeft volgens ABN ‘waarschijnlijk de arbeidsmarkt verlaten’. De 16 duizend mannen die hun flexbaan kwijtraakten, kwamen gemakkelijker weer in aan het werk. ABN ziet ‘anekdotisch bewijs’ dat dit mede te maken heeft met zwangerschapsdiscriminatie door werkgevers.

De weggestuurde flexwerkers zijn volgens ABN waarschijnlijk niet één op één vervangen door vaste contracten. Om gaten te dichten schakelden bedrijven veel meer zzp’ers in, deels dezelfde flexwerkers die eerder naar huis werden gestuurd.

Doel is niet bereikt

Daarmee is volgens ABN de disbalans op de arbeidsmarkt juist in stand gehouden. Veel zelfstandigen hebben namelijk te maken met dezelfde problemen als flexkrachten. “Terwijl de WAB juist is bedoeld om voor werkgevers vaste arbeidsrelaties aantrekkelijker te maken dan flexibele arbeidsrelaties,” zegt ABN-analist Kamalika Patra.

“Uit het onderzoek blijkt echter dat de opgezegde contracten niet aantoonbaar zijn vervangen door vaste contracten en veel mensen in de WW terecht zijn gekomen. Daar blijkt uit dat het doel van de WAB – meer werk en inkomenszekerheid voor werknemers en meer flexibiliteit voor werkgevers – niet is bereikt.”

Demissionair minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) vindt het te vroeg om al conclusies te trekken. “Zeker het coronajaar heeft veel vertekend. Wat we wel langjarig kunnen vaststellen is dat flexibel werk steeds meer toeneemt.” Dat is opvallend, omdat juist als het economisch goed gaat, zoals in 2019, vast werk juist zou moeten groeien, mede omdat er dan tekorten op de arbeidsmarkt ontstaan.

Het kabinet heeft volgens Koolmees al stappen gezet om de verschillen in kosten voor werkgevers tussen vast en flex te verkleinen. Maar die stappen zijn minder ver gekomen dan gehoopt. “De verschuiving naar zzp blijft een zorgpunt. Het is aan een volgend kabinet om door te gaan met maatregelen om de arbeidsmarkt beter te helpen werken.”

Meer over