Nieuws

Welvaart Nederland is nog schever verdeeld dan gedacht

Niemand in politiek Den Haag kan er meer omheen: de welvaart in ons land is niet eerlijk verdeeld. 10 procent van de rijkste Nederlanders bezit liefst 61 procent van het vermogen (exclusief pensioen), de top 1 procent zelfs een kwart van het totale vermogen.

Tobias den Hartog
Alle coalitiepartijen, ook de VVD, zeggen toe te zijn aan een herziening van het belastingstelsel. Beeld Hollandse Hoogte/Laurens van Putten
Alle coalitiepartijen, ook de VVD, zeggen toe te zijn aan een herziening van het belastingstelsel.Beeld Hollandse Hoogte/Laurens van Putten

Het vermogen is zelfs nog ‘schever’ verdeeld ‘dan eerder werd gedacht’, blijkt uit een onderzoek onder leiding van econoom Laura van Geest. Naar de studie is lang uitgekeken, want met name linkse partijen hekelen de scheefgroei. Het onderzoek moet het startsein vormen voor het kabinet om het belastingstelsel nog eens tegen het licht te houden.

Volgens de onderzoekers is duidelijk dat de meeste Nederlanders hun inkomen vooral uit arbeid verkrijgen – tot zover geen verrassingen –, maar dat de rijkste 1 procent het vooral haalt uit bedrijven, tweede huizen en beleggingen. Dat zou dus een reden kunnen zijn om de belasting op arbeid te verlagen en die op vermogen te verhogen.

Immers: wie minder heeft, betaalt een relatief groter deel van zijn inkomen aan belastingen. Bovendien, schrijft Van Geest: “Te scheve verdeling van vermogen is economisch schadelijk.”

Eigen woning

Uit het onderzoek blijkt dat de grootste groep Nederlanders zijn vermogen vooral in de eigen woning heeft zitten (63 procent van het vermogen), terwijl de rijkste 10 procent het geld vooral in een bv of vennootschap heeft gestald. Daarop is de belastingdruk de laatste jaren juist gedaald. Bovendien is die lager dan voor een werknemer met een goed inkomen.

Als een bedrijf overgaat naar een opvolger, is de daarvoor geldende schenk- en erfbelasting zó gunstig dat dit de scheefgroei in vermogen verder in stand houdt.

Premier Mark Rutte liet al weten dat het kabinet het advies ter harte neemt, al moest hij het rapport nog lezen. “Er zijn verschillen in vermogensverdeling waarvan je zegt: hoe kan dat nou? Een klein groepje springt er heel gunstig uit. We gaan vermogens zwaarder belasten en de opbrengst gebruiken om inkomstenbelasting te verlagen.”

‘Geen jaloeziebelasting’

Rutte zegt dat rijk zijn ‘op zich mag’. “We hebben geen jaloeziebelasting. Maar je kunt je afvragen: is dat fair?” Volgens de premier komt het kabinet rond Prinsjesdag met een plan voor minder belasting op arbeid en meer op bezit. ”Dan gaan we kijken of dat lukt. Maar je moet het heel precies doen. Iemands eerste huis, pensioen of het mkb wil je niet raken.”

Rutte is met name bang dat een middenstander die zijn hele pensioen op een spaarrekening heeft staan hard wordt geraakt.

Toch lijken de geesten rijp om het belastingstelsel te herzien. Alle coalitiepartijen, ook de VVD, zeggen daaraan toe te zijn. Kink in de kabel is nog wel dat die hervorming niet met een week geregeld is – zo’n systeemverandering vergt jaren. Alleen al de nieuwe manier waarop vermogen in box 3 wordt belast, kan niet eerder worden ingevoerd dan in 2025.