Plus

Waarom wéér een coronaprik? En 4 andere vragen over de nieuwe vaccinatiecampagne

Vanaf september krijgen alle 12-plussers een nieuwe coronavaccinatie. Wordt dat de laatste coronaprik? En waarom is het nog nodig met de veel mildere omikronvariant? Vijf vragen.

Niels Klaassen
Vanaf september krijgt iedereen van 12 jaar en ouder een uitnodiging voor een nieuwe coronavaccinatie. Beeld ANP
Vanaf september krijgt iedereen van 12 jaar en ouder een uitnodiging voor een nieuwe coronavaccinatie.Beeld ANP

Minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers (D66) besloot vrijdag tot een nieuwe massale vaccinatiecampagne. Iedereen van 12 jaar en ouder wordt vanaf september uitgenodigd. De prikvolgorde gaat weer van oud naar jong, en met zorgpersoneel en kwetsbaren voorop.

Dus eerst mogen de mensen die ook jaarlijks in aanmerking komen voor de griepprik, daarna volgen de jongeren. “Het hoogtepunt van de coronacrisis lijkt achter ons te liggen en daar heeft vaccineren een belangrijke bijdrage aan geleverd,” meldt Kuipers. “Toch houdt het kabinet rekening met een mogelijk nieuwe coronagolf in het najaar. Om de bescherming tegen ernstige ziekte en sterfte op peil te houden, de zorg bereikbaar te houden en om uitval van personeel te voorkomen, adviseert het OMT om een nieuwe vaccinatieronde te starten.”

1. Waarom weer vaccineren? Omikron is toch veel milder?
Omdat het vaccin goed beschermt tegen ernstige ziekte maar niet voor eeuwig. Boost- en herhaalprikken zijn nodig om de verdedigingsmuur op peil te houden. “Je verlaagt de kans om door besmetting in het ziekenhuis te belanden flink met een vaccinatie,” zegt viroloog Ab Osterhaus. Volgens de laatste RIVM-rapportage beschermt de herhaalprik voor 60-plussers voor 77 procent tegen ziekenhuisopname en voor 80 procent tegen ic-opname. Die beschermingswal brokkelt wel af naar verloop van tijd. Zo zijn de mensen die alleen de basisserie vaccinaties haalden een jaar later nauwelijks nog beschermd, constateert het RIVM.

2. Willen mensen zich nog wel laten vaccineren?
Lang niet zo massaal als bij de start van de vaccinatiecampagne begin 2021. De impact van de pandemie veranderde de afgelopen maanden volledig, met een dominante virusvariant die milder uitpakt, in totaal meer dan 8 miljoen geregistreerde infecties, maar met amper nog restricties.

Met de afgenomen impact op ons leven daalt ook de vaccinatieopkomst. Ruim acht op de tien Nederlanders meldden zich nog voor de basisserie bij de start in 2021, bij de boosterprik was dat nog maar zes op de tien. En de uitnodigingsbrief voor de herhaalprik belandde afgelopen voorjaar bij bijna de helft van de 60-plussers in de oud papierbak.

Inmiddels zijn er wel 2,5 miljoen herhaalprikken gezet. De vaccinatiegraad in de groep van 60 jaar en ouder (plus verpleeghuisbewoners en mensen met een ernstig verminderde weerstand) ligt nu op 50,9 procent. Deze doelgroep kreeg onlangs opnieuw een herinneringsbericht om de prik te halen.

Volgens de meest recente RIVM-peiling naar vaccinatiebereidheid zou ruim zes op de tien mensen die zich in het verleden liet prikken (waarschijnlijk) opnieuw een vaccinatie halen als de overheid die aanbiedt.

3. Zijn de speciale omikronprikken op tijd klaar?
De fabrikanten Pfizer en Moderna zijn al ver met de omikronupdate van hun vaccin. Medicijnwaakhond EMA hoopt hem in september een stempel te kunnen geven, waarna landen herhaalprikken kunnen aanbieden die beter werken tegen de omikronvariant. Al is het bijna ondoenlijk om steeds iedere subvariant snel te verwerken in een vaccin, zegt immunoloog Ger Rijkers (University College Middelburg).

“Je kunt geen vaccin maken tegen een virus dat er nog niet is. Maar toch ben ik optimistisch over de omikronvaccins, de eerste gegevens zijn bemoedigend.” Rijkers – zelf 60-plus – is overigens ook pas onlangs de herhaalprik gaan halen, maanden na de uitnodiging. “Ik had verwacht dat de aangepaste vaccins er al zouden zijn. Maar dat was te optimistisch. Idealiter is de herhaalprik dit najaar met een omikronvaccin, maar het oude vaccin geeft ook nog altijd een degelijke bescherming, dus het blijft van belang.”

4. Zijn de GGD’s er klaar voor?
Dat is wel de belofte van de GGD. De basiscapaciteit bij de start van een nieuwe vaccinatiecampagne moet op 300.000 prikken per week liggen, dat wordt uitgebreid naar 700.000 vaccinaties. Daarvoor werd eerder geld vrijgemaakt, de GGD is begonnen met het werven van personeel, al erkent een woordvoerder dat het in de huidige arbeidsmarkt ingewikkeld wordt. “Dat is een uitdaging.”

5. Wordt dit dan de allerlaatste coronaprik?
Nee, denken diverse experts. Viroloog Ab Osterhaus verwacht dat de coronavaccinatie in het ‘jaarpakket’ naast de griepprik komt, vooral bedoeld voor ouderen en kwetsbaren. “Maar dat zijn vragen voor het postpandemische tijdperk, daar zijn we nog niet,” zegt Osterhaus.