VVD-leden wijzen koers kabinet over stikstof af, wel veel bijval voor ‘bedreigde’ minister Van der Wal

Bij het partijcongres van de VVD is de partij pal achter minister Christianne van der Wal gaan staan, nadat vrijdagavond boze boeren opdoken voor haar huis. Tegelijk klinkt er ook interne kritiek binnen de partij op de inhoud van de stikstofplannen van het kabinet, waardoor boeren moeten wijken.

Tobias den Hartog
De bekritiseerde VVD-minister Christianne van der Wal, samen met fractieleider Sophie Hermans en partijvoorman Mark Rutte tijdens het congres van de VVD.  Beeld ANP
De bekritiseerde VVD-minister Christianne van der Wal, samen met fractieleider Sophie Hermans en partijvoorman Mark Rutte tijdens het congres van de VVD.Beeld ANP

866 VVD’ers kregen vandaag een kritische motie aangenomen, die dwars ingaat tegen de koers van het kabinet. Het is niet alleen interne kritiek die zeldzaam is binnen de VVD. Het mag ook als een krachtig signaal worden genoemd dat een groot deel van de achterban de partij kaalslag onder de boeren echt vreest en dat die angst breedgedragen wordt. De stemming was trouwens nipt: 51 procent was voor de motie, 49 tegen.

Vrijdag maakte het kabinet bekend in welke mate de stikstofuitstoot per provincie en gebied moet worden gereduceerd. In veel delen van ons land moet de uitstoot met 70 procent worden teruggedrongen. Het gaat om 131 gebieden vlakbij kwetsbare natuur. Dat betekent dat niet alle boeren kunnen doorgaan met hun bedrijf.

Prompt doken er ‘s avonds boze boeren op bij de woning van de minister van Natuur en Stikstof Christianne van der Wal, in Hierden. Op blote voeten stond ze hen zelfs nog te woord, al bleven de boeren daarna aandringen op haar ontslag. “Ik heb een goed gesprek gehad, jullie aangehoord, dit in ontvangst mogen nemen, maar nu ga ik naar binnen,” zei Van der Wal. “Mijn kinderen zitten daar, zitten te trillen en nu is het genoeg geweest. Ik vind het nu bedreigend worden.”

Vandaag zegt Van der Wal het ‘onaangenaam’ te vinden dat de boeren vrijdag bij haar huis stonden. “We hebben ook een goed gesprek gehad. Maar je huis is je huis. Ik begrijp best dat onze boodschap aan hen een vervelende was, maar dit vond ik onaangenaam.”

Bij de ingang van het congresgebouw in Halfweg stonden eerder op de dag ook vier tractoren en deelden enkele boeren flyers uit over het ‘onrecht’ dat hen zou worden aangedaan. Maar de sfeer bleef rustig.

Dat de zoveelste minister thuis actievoerders op de stoep heeft gekregen - eerder viel dat Rob Jetten, Sigrid Kaag en Hugo de Jonge ten deel - wekt woede bij tal van politici van diverse partijen. ‘Blijf weg’, twitterde Kaag. ‘Onacceptabel’, aldus Jesse Klaver. ‘Ondermijnend voor de democratie’, zei Esther Ouwehand (PvdD). Ook Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) keurt het protest bij Van der Wal af. ‘Stop daar mee. Je zoekt mensen NIET thuis op. Hoe boos je ook bent.’

Inhoudelijke kritiek

En de VVD’ers stellen zich al evenzeer achter Van der Wal. Tegelijk is er ook inhoudelijke kritiek op de koers van het kabinet. Vooral in de provincies is onrust, omdat lokale besturen de stikstofplannen moeten gaan uitvoeren. Boeren zullen moeten verhuizen, hun bedrijfsvoering om moeten gooien, of in het uiterste geval stoppen.

866 bezorgde VVD’ers dienden daarom op het congres een motie in, waarin zij vraagtekens zetten bij de noodzaak van het stikstofbeleid, omdat de ‘achterhaalde’ modellen niet zouden stroken met de ‘feiten’.

Initiatiefneemster Willemien Meeuwissen zei met ‘ongeloof, boosheid en verdriet’ kennis te hebben genomen van de stikstofplannen. “De minister voert D66-fantasie uit om veestapel te halveren. En er is geen perspectief.”

Een ander VVD-lid uit Limburg noemde de kabinetsplannen ‘een drama'. “Het slechtste nieuws voor Limburg sinds de sluiting van de mijnen. Het kabinet draait met deze plannen de nek om van de sector.”

“Als we boeren dwingen te stoppen worden we bij de Statenverkiezingen volgend jaar weggevaagd door BBB en JA21”, lichtte VVD’er Hans Boxem eerder ook toe. “Dan zijn de coalitiepartijen in de Eerste Kamer de klos en valt het kabinet in de zomer van 2023.”

Nu de motie is aangenomen komen de plannen van het kabinet niet meteen in gevaar, maar het is wel een krachtig signaal dat er kritiek in achterban is.

VVD-Kamerlid Thom van Kampen zei de zorgen van de VVD-leden te begrijpen. “Ik snap dat boeren zich rot zijn geschrokken. Maar dit is een vertrekpunt. Wij hebben de boeren nodig. Maar we moeten ook vijftien jaar achterstallig onderhoud inhalen. We hebben niet veel perspectief te bieden. Maar het kan, al kan niet alles overal meer.”