PlusInterview

VVD-Kamerlid Ulysse Ellian: ‘Tirannie in Nederland? Die mensen hebben echt geen idee’

Ulysse Ellian: ‘Dit is een land om trots op te zijn, je moet er alleen nog steeds voor knokken.’ Beeld GUUS SCHOONEWILLE
Ulysse Ellian: ‘Dit is een land om trots op te zijn, je moet er alleen nog steeds voor knokken.’Beeld GUUS SCHOONEWILLE

VVD-Tweede Kamerlid Ulysse Ellian stoort zich met zijn vader aan landgenoten die Nederland een dictatuur vinden. ‘Die kwelling die ik dan in zijn ogen zie…’

Jan Hoedeman

Het nieuwe VVD-Tweede Kamerlid Ulysse Ellian (33) wordt herkend op straat. Een oudere man spreekt hem aan: “Ken ik u niet van de politiek?” Dat overkomt weinig Kamerleden die er nog geen anderhalf jaar zitten.

Hij heeft dan ook een bijzonder levensverhaal. Als kind van vluchtelingen werd hij geboren in Kabul. Zijn vader, hoogleraar Afshin Ellian, vluchtte voor het islamitische regime uit Iran naar Afghanistan. Ook in Kabul, waar hij zijn vrouw ontmoette, werd de stad veelvuldig met raketten bestookt. Nederland nodigde het gezin Ellian via de vluchtelingenorganisatie UNHCR uit om zich hier definitief te vestigen.

Als Tweede Kamerlid is Ellian altijd in pak. Nu draagt hij een T-shirt met korte mouwen, waardoor de tattoos zichtbaar worden die zijn levensverhaal illustreren. Op zijn rechteronderarm staat een Perzische tekst, verklaart hij: ‘Iets anders dan jouw liefde wil ik niet in mijn hart.’ “Dat komt uit het oude volkslied van Iran, voordat het werd overgenomen door de ayatollahs. Het illustreert de liefde voor mijn familie, ook in Iran, die ik nooit kan zien.”

Wat heeft u geleerd van uw ouders?

“Dat niets vanzelfsprekend is. Mijn ouders hebben een bizar levensverhaal. Ik heb van mijn vader geleerd dat het leven vol tegenslagen zit, maar dat je moet blijven lachen.”

“Mijn ouders zijn van dit land gaan houden, dit is ons thuis geworden. Ze zijn dankbaar, elke dag. Als Nederland voetbalt zingen ze uit volle borst het volkslied mee. Dit is een prachtig land! Toen mijn ouders hier in 1989 kwamen, zagen ze dat Nederlanders in harmonie en vrijheid met elkaar leven. Dit is een land om trots op te zijn, je moet er alleen nog steeds voor knokken, dat blijft niet vanzelf zo. En ik heb van ze geleerd dat iets heel moois in een land kan omslaan in iets heel lelijks. Zowel Afghanistan als Iran is daar een voorbeeld van; het zijn landen die enorm zijn veranderd.”

Bent u hier bang voor een democratische omslag?

“Nee. Democratie zit zo diep in Nederland. Willem van Oranje vocht al tegen tirannie. Natuurlijk, macht corrumpeert altijd, macht maakt corrupt en absolute macht maakt absoluut corrupt, je hebt dus checks and balances nodig.”

“We leven nu in een tijd dat allerlei mensen roepen: ‘Dictatuur in Nederland, pak je wapen!’ Dat moet je tegen mijn ouders zeggen, zij verklaren die mensen echt voor gek. Mijn vader zei: ‘Wij wilden in Iran gewoon vreedzaam demonstreren. Dat kon niet, want je werd in je rug geschoten.’ Kunnen er dingen beter? Ja. Hebben we veel uitdagingen? Zonder meer. Maar tirannie in Nederland? Die mensen hebben echt geen idee. Ik zie ook de kwelling in de ogen mijn vader als mensen met dit soort vergelijkingen komen.”

Zijn we een verwend landje?

“Het hangt er vanaf wat je bedoelt. Nederland is een vreedzaam land sinds de Tweede Wereldoorlog. We hebben ons niet echt hoeven te bekommeren om onze fundamentele vrijheid en veiligheid. Ik zie heel veel mensen die het normaal vinden hoe wij leven, dat je in vrijheid je stem kan uitbrengen. Maar het is niet voor iedereen hetzelfde. Er zijn heel veel mensen in de wereld die achterom moeten kijken. Ik ben daar enorm van doordrongen. Door de inval in Oekraïne lijkt er iets te veranderen in dat besef, maar ik zie ook mensen die zeggen dat Nederland een dictatuur is. Dan zeg ik: wacht eens even, er is hier niemand die met geweld een beslissing afdwingt.”

Zowel bij uw vader als bij u is uw persoonlijke veiligheid een issue. Is dat niet zuur?

“Ja dat is wel zuur, vooral voor mijn ouders. Omdat dit voor ons het land van vrijheid en veiligheid is, het land dat ons de kans heeft gegeven op een nieuw thuis. Aan de andere kant is het niet zuur, omdat we de verworvenheden zien en bereid zijn daarvoor offers te brengen.”

“Mijn moeder hoeft hier geen hoofddoek te dragen. Niemand zegt om religieuze redenen tegen haar wat er wel of niet moet. Die vrijheid in het verlichte Nederland moet je wel verdedigen. Mensen denken dat vrijheid en veiligheid vanzelfsprekend en ik gun ze dat, maar dat is niet zo. Mijn vader heeft grote offers gebracht, en als ik offers moet brengen om Nederland veiliger te maken, doe ik dat uit volle overtuiging, maar leuk is het niet.”

Is het verhaal van uw ouders bepalend voor uw keuze om politicus te worden?

“Ja, maar ik werd in eerste instantie universitair docent en daarna advocaat. Het verhaal drong pas later tot me door. Mijn vader werd een keer boos op mij en zei: ‘Dan moet je er wat aan gaan doen.’ Als je iets wilt veranderen aan de wereld, moet je stoppen met mopperen.”

“Ik besefte dat voor het eerst toen mijn vader geen afscheid kon nemen van zijn overleden lievelingszus, omdat zij in een dictatuur leefde. Het verdriet dat ik bij hem zag… Je kunt heel lang praten over vrijheid, maar als je het niet hebt, raakt het je echt verdomd diep. Toen realiseerde ik me dat het wel de moeite waard is om voor te blijven knokken.”

Hoe verklaart u de gespannen sfeer in het parlement?

“Ik weet niet beter. Al vanaf mijn eerste werkdag, 1 april 2021, heb ik niet anders gezien dan een heel gespannen sfeer. Nu weer met boeren en stikstof. Misschien doet het reces iedereen goed. Het is een beetje on-Nederlands in die zin. Tegen zijn om het tegen zijn helpt niet in een democratie. Maar het is ook de gespannenheid in de samenleving die je terugziet in de Kamer, en dat is niet nodig.”

Hoe verandert dat?

“We moeten er met ons allen hard voor werken dat de burger het gevoel krijgt: het systeem is een goed systeem, beter dan een dictatuur of tirannie. Natuurlijk hoort daar soms een besluit bij dat je liever anders had gezien, maar wat is het alternatief? Ik hoop dat het vertrouwen terugkomt, dat we er samen wel uitkomen. Dat typisch Nederlandse, dat ontbreekt nu. Die Nederlandse hoop moet terug.”

Ulysse Ellian

Kabul, 17 september 1988.

Woont sinds 1989 in Nederland. Studeerde rechtsgeleerdheid aan de Vrije Universiteit en werkte daarna als docent-onderzoeker privaatrecht aan de VU. Werd ook advocaat en werkte tussen 2013 en 2015 voor de parlementaire enquête naar het Fyra-debacle. Werd in 2018 gemeenteraadslid voor de VVD in Almere. Is sinds april 2021 Kamerlid.