Nieuws

Voorzichtig tasten Klaver en Kuiken mogelijkheid van nieuwe linkse fusiepartij af

Stapje voor stapje schuifelen PvdA en GroenLinks dichter naar elkaar toe. Na een samenwerking in de Tweede Kamer willen de twee nu een gezamenlijke fractie in de Eerste Kamer vormen. Maar lang niet iedereen is het daarmee eens.

Hans van Soest
GroenLinks partijleider Jesse Klaver en PvdA fractievoorzitter Attje Kuiken in gesprek over progressieve linkse samenwerking tijdens een bijeenkomst voor beide partijen. Beeld ANP
GroenLinks partijleider Jesse Klaver en PvdA fractievoorzitter Attje Kuiken in gesprek over progressieve linkse samenwerking tijdens een bijeenkomst voor beide partijen.Beeld ANP

Tijdens een speciale avond voor leden van zowel GroenLinks als PvdA probeerden partijleiders Jesse Klaver en Attje Kuiken de aanwezigen enthousiast te maken voor de samenwerking tussen de twee partijen. Dat is nodig, want veel leden zijn sceptisch.

Referendum

GroenLinks houdt de komende weken een referendum onder de leden over de vraag of beide partijen na de komende Statenverkiezingen van 2023 in de Eerste Kamer één fractie moeten gaan vormen. Op een congres van de PvdA op 11 juni stemt de achterban over een motie met de zelfde strekking. Indien beide achterbannen instemmen, waar het vooralsnog wel op lijkt, kan dat een opmaat zijn naar een totale fusie tussen de twee partijen.

En juist daar wringt de schoen bij een deel van de leden. Samenwerken? Prima. Samen optrekken zoals tijdens de afgelopen formatiebesprekingen voor een nieuw kabinet? Helemaal goed. Samen plannen indienen en vergaderen in de Tweede Kamer zoals de afgelopen maanden al gebeurt? Niets mis mee. Maar de twee partijen opheffen en opgaan in een nieuw te vormen fusiepartij? Dat gaat veel leden te ver.

Fusie

“Wat doen we hier eigenlijk,” wil GroenLinks-lid Sabine Scharwachter weten. “Ik ben tegen een fusie. Het gaat slecht met links. Dat komt doordat het ontbreekt aan leiderschap en aan een verhaal. Dat lossen we niet op met keuvelen over samenwerking en partijen samen stoppen.”

Kuiken zegt dat er nog geen sprake is van een fusie. “Maar ik ben wel voor samenwerking!” Volgens haar slagen linkse partijen er al jaren niet in een vuist te maken tegen de rechtse meerderheid in Nederland. “Als we onze krachten bundelen kunnen we Rutte verslaan, kunnen we een rechts blok verslaan.” Ook Klaver benadrukt dat het ‘f-woord’ nu niet op tafel ligt. “Maar al sinds 2006 drinken we kopjes koffie met elkaar zonder dat het tot iets leidt. Nu willen we wel een stap zetten.”

In beide kampen zijn leden angstig. Er is angst dat een fusiepartij ‘vlees noch vis’ wordt en juist stemmen gaat kosten. Dat kiezers worden weggejaagd. Ook tijdens deze ledenavond vragen aanwezigen of de inhoudelijke verschillen niet te groot zijn. Of een fusie niet leidt tot een waterig compromis.

Kuiken geeft toe dat er verschillen zijn, zo denken de partijen verschillend over migratie. “Maar het mag toch wel eens knetteren? Binnen onze eigen partij is ook niet iedereen het met elkaar over eens. Maar het moet wel, want anders komt er geen verandering.”

Vooroordelen PvdA en GroenLinks

Klaver waarschuwt voor het gevaar dat de beide achterbannen alleen maar in stereotypen over elkaar denken. “Ik heb ook vooroordelen over de PvdA gehad, zoals veel PvdA’ers denken dat wij alleen cappuccino met havermelk drinken.” Maar samenwerking hoeft niet te leiden tot ‘licht-groen’ of ‘licht-rood’, zegt hij. Volgens hem is ‘links te veel bezig geweest met elkaar de maat te nemen’. “Is dit de eerstvolgende stap naar een fusie? Ik weet het niet. Maar ik ben er klaar mee dat we alleen praten over linkse samenwerking zonder dat we echt stappen durven te zetten.”

Omdat er nog veel weerstand is, kiezen de twee partijbesturen nu voor een voorzichtige, eerste stap: een gezamenlijke fractie in de Eerste Kamer. Tijdens de Statenverkiezingen hebben PvdA en GroenLinks dan nog wel allebei een eigen kieslijst in de twaalf provincies, maar wanneer de Statenleden daarna de leden van de nieuwe Eerste Kamer kiezen, stemmen de Statenleden van PvdA en GroenLinks op één gecombineerde lijst met namen.

Een veilig voorstel, want al in 2018 – na de voor de partij dramatisch verlopen Kamerverkiezingen waarbij er van de 38 zetels maar 9 overbleven – riepen de PvdA-leden op met GroenLinks een vuist te maken. Een ruime meerderheid stemde toen voor een voorstel te onderzoeken of er een gezamenlijke kieslijst met andere linkse partijen kon worden gevormd voor de Eerste Kamer, iets wat toen overigens niet gebeurde.

Overigens zijn er ook leden die klagen dat de toppen van GroenLinks en PvdA veel te voorzichtig zijn in het samenwerken. Zij vinden dat het te lang duurt voor er een fusie wordt ingezet. Maar dat is niet voor niets, benadrukt Kuiken: “Als een en een straks niet drie is, zijn we een verkeerde afslag ingegaan,” zegt ze. Ze bedoelt dat een eventuele fusie echt iets moet toevoegen. “Daarom opereren we nog behoedzaam.” En, voegt Klaver toe: “Als de samenwerking leidt tot verwatering, gaan we het niet doen. Maar we gaan jullie nog verrassen!”

Meer over