Plus

Voortgang in formatie? Niemand is nog gillend weggerend

In relatieve stilte schrijdt de formatie voort. Doorbraken zijn er niet, maar het goede nieuws is: een breuk evenmin.

Tobias den Hartog
null Beeld ANP
Beeld ANP

De formatie was ‘on tour’ – maar de karavaan strijkt deze week weer neer in Den Haag. Na een paar dagen en nachten op Landgoed De Zwaluwenberg en een stop in het door bevingen geteisterde Groningen, wacht nu weer de vertrouwde omgeving.

Hoe het VVD, CDA, D66 en ChristenUnie tot nu vergaat? Ingewijden zeggen niets. “Zelfs geen bijvoeglijk naamwoorden als ‘constructief’ en ‘goed’ overleg of sfeer. Er was sfeer, er is overleg.”

Die ‘Haagse bronnen’ tillen het begrip ‘radiostilte’ naar een nieuw niveau. Want werd er vier jaar geleden nog wel iets onthuld over de formatiegesprekken – bijvoorbeeld de volgorde van onderwerpen (‘eerst de moeilijke, dan de makkelijke’) – blijft het nu doodstil. Over de besprekingen tussen Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66), Wopke Hoekstra (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) verder geen woord. Letterlijk.

Kabinet-voor-de-kerst

Het is een afspraak die de spindoctors onderling maakten. Hun reden: het proces is gebaat bij zo min mogelijk onrust. Lees: het onderlinge vertrouwen (tussen Rutte-Kaag, Kaag-Hoekstra, Segers-Kaag) was na alle mislukte verkenningen zo gering dat een breuk zó ontstaan is.

Al gaven de partijleiders wel enige, voorzichtige inzage in de vorderingen. Informateur Wouter Koolmees sprak vorige week van een ‘verdiepende fase’ waarin de gesprekken zouden verkeren, Rutte durfde de voorspelling van een kabinet-voor-de-kerst wel aan. En op bijvoorbeeld het stikstofdossier zouden de partijen elkaar ‘genaderd’ zijn. En hij verklapte dat er over klimaatverandering en kansenongelijkheid was gesproken. Maar dat was het dan ook wel – behalve natuurlijk de beste aanwijzing dat er voortgang is: geen van de partijen is nog gillend weggerend.

Verdere aanwijzingen zijn misschien af te leiden uit de gastenlijst. Want naast gebruikelijke kabinetsadviseurs, nodigde het formatieteam een stoet aan bekende en minder bekende burgers uit. Al dan niet vanuit hun functie. In Groningen werd uitgebreid gesproken met slachtoffers van de aardbevingen aldaar. Signaal: we willen een oor hebben voor de burger, dicht bij hen staan. Ook de directies van de Belastingdienst en het UWV mochten langskomen – de uitvoeringsinstanties van wie kabinet en Tweede Kamer soms het onmogelijke hebben gevraagd. Een ‘vreselijk ongeluk’ als de toeslagenaffaire mag nooit weer gebeuren.

Dun regeerakkoord

Met het oog op de ‘nieuwe bestuurscultuur’ werd ook Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt verwelkomd. Want het moet ‘inhoudelijker’, meer ‘transparant’ en het parlement mag niet tegengewerkt worden in haar ‘controlerende taak’. Iets wat Omtzigt (na het debacle met ‘functie elders’) graag nog eens kwam uitleggen.

Die nieuwe wind gaat niet vanzelf waaien, weten de partijen, want VVD, D66, CDA en CU zijn precies dezelfde als in de vorige regeerperiode.

Daarom wordt nu gewerkt aan een ‘dun’ regeerakkoord, of een soort verklaring, waarbij niet alle beleid voor de komende vier jaar dichtgetimmerd moet worden door de coalitie. Ook de oppositie moet meer ruimte krijgen, is het voornemen.

Maar vanaf wanneer? Niemand die het weet, of durft te zeggen. Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp schreef vorige week een soort schiet-eens-op-briefje aan de informateurs. Sigrid Kaag toonde zich vorige maand nog zonnig: Een kabinet ‘pas’ met Kerst? Nee. “Dat lijkt me pessimistisch.”

Meer over