Plus

Volgt na blokvorming in de senaat ook een partijfusie tussen PvdA en GroenLinks? ‘Jonge generatie wil dit’

Na jaren van denken en dromen, doen PvdA en GroenLinks het nu echt. De Eerste Kamerfracties gaan volgend jaar samen. Een partijfusie komt dichterbij, al belooft dat traject nog veel turbulentie.

Niels Klaassen en Jan Hoedeman
PvdA-leider Attje Kuiken houdt een toespraak tijdens het partijcongres van de PvdA.  Beeld ANP
PvdA-leider Attje Kuiken houdt een toespraak tijdens het partijcongres van de PvdA.Beeld ANP

Bij de een ging het met iets meer reuring gepaard dan bij de ander. Maar de boodschap van PvdA-leider Attje Kuiken en haar GroenLinks-collega Jesse Klaver was zaterdagmiddag even jubelend: ze gaan inniger samenwerken, na groen licht van de achterban. Na de senaatsverkiezingen volgend jaar gaan PvdA en GroenLinks als één fractie door in de Eerste Kamer.

“Dit is de grote doorbraak waar we al zo lang op wachten,” zei GroenLinks-leider Jesse Klaver zaterdagmiddag in Utrecht. “We moeten een links alternatief vormen voor de rechtse meerderheid van Rutte.” Een daadwerkelijke partijfusie is nu ‘niet aan de orde’, benadrukt Klaver. “Vandaag vieren we deze doorbraak.” PvdA-leider Attje Kuiken was al even opgetogen, tijdens haar toespraak op het congres in Nieuwegein. “Het is een historische, spannende en belangrijke stap. Wij kunnen samen laten zien dat we met vereende krachten rechts kunnen verslaan.”

De linkse coöperatie begint dus in de senaat. Dat is niet niks, na jaren aan elkaar ruiken, met veel kopjes koffie en opzichtig politiek geflirt, maar bar weinig serieuze samenwerking. Probeersels waren er, maar telkens ketsten de pogingen af, vaak omdat één van beiden geloofde dat het solo ook zou lukken om de grootste te worden.

Ad Melkert

Inmiddels hebben de partijen even weinig zetels en kregen Klaver en Kuiken dit weekeinde ruime steun van de achterban, met 77 procent voorstemmers bij de PvdA en zelfs 80 procent bij GroenLinks.

De partij van Klaver hield een digitale peiling, bij de PvdA konden leden tijdens een live congres ouderwets in debat. Die kans lieten PvdA’ers zich niet ontnemen. Critici trokken flink van leer tegen de samenwerkingsplannen, in het achterhoofd sluimerden ongetwijfeld de successen uit het verleden en het verlies van de sociaaldemocratische identiteit.

Bekendste tegenstander is Ad Melkert. De voormalig partijleider vreest dat naar de flanken vertrokken kiezers helemaal nooit meer terugkeren als de samenwerking doorgaat met wat smalend wel de elitaire bakfietspartij genoemd wordt. “Onze missie moet op eigen kracht. Dit plan zou tot een fusie moeten leiden. Daar zet ik grote vraagtekens bij.”

Ad Melkert, voormalig leider van de Partij van de Arbeid, is tegen de samenwerkingsplannen.  Beeld ANP
Ad Melkert, voormalig leider van de Partij van de Arbeid, is tegen de samenwerkingsplannen.Beeld ANP

Tegenstanders beschouwen de samensmelting als het begin van de opheffing van beide partijen. Maar voorstanders hielden het congres een spiegel voor: de laatste grote verkiezingszege van de PvdA was tien jaar geleden. Oud-PvdA-minister Hedy d’Ancona is daarom ‘al jaren voor de samenwerking’: “Ik denk dat de urgentie groter is dan ooit. Zo goed heeft de sociaaldemocratie zich de laatste vijftien jaar niet laten zien, het was eerder beschamend.” Oud-partijvoorzitter Ruud Vreeman is ook ‘om’: “De jonge generatie wil dit. Ik wil geen oude man zijn die een ontwikkeling remt.”

Samen met GroenLinks is er een betere kans om ‘een sterke linkse vuist tegen rechts rotbeleid’ te maken, zei PvdA-partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent. Eén plus één is drie, klinkt het dan. Een andere voorstander riep enthousiast: “We hoeven niet te trouwen, maar we kunnen wel samenwonen, laten we gaan hokken!”

De stemmingen zijn zo afgetekend dat Klaver en Kuiken alvast mogen filosoferen over verdere samenwerking na die in de senaat.

Nieuw Links

Maar alles stap voor stap, klinkt het in kamp-Kuiken en kamp-Klaver. Voordat er een compleet nieuwe partij in de arena staat - PvdA-topper Frans Timmermans muntte de naam ‘Nieuw Links’ - zijn we heel wat congressen en referenda verder. Want onder PvdA-leden was ook argwaan en achterdocht te proeven: de samenwerking met GroenLinks oogt wel erg van bovenaf opgelegd, als de twee partijtoppen echt op een fusie afkoersen, dan moeten ze hun achterban serieuzer meenemen dan tot nu toe is gebeurd.

De eerste stap, innig samenwerken in de Eerste Kamer, is dan misschien vrij onomstreden, de partij opheffen ligt gevoeliger. Dat bewees een stemming over een veel minder belangwekkende PvdA-motie zaterdag. Die riep de PvdA-fractie in het Europees Parlement op om samen te werken met GroenLinks, maar toch vooral niet uit de grotere Europese fractie van de Socialisten & Democraten te stappen. Daar zijn de PvdA-Europarlementariërs het roerend mee eens, net als negentig procent van de leden.

Samenwonen met een andere politieke partij is leuk, maar je politieke familie helemaal verlaten is van een andere orde.