Plus

VO-raad: ‘We mogen leerlingen een mislukte schoolcarrière door corona niet aandoen’

Examenleerlingen die door corona niet ver genoeg zijn met hun vakken om te kunnen slagen voor hun diploma, moeten toch al voorwaardelijk naar de universiteit of het hbo kunnen. Dat wil Henk Hagoort, de kersverse voorzitter van de VO-raad, de koepel van middelbare scholen.

Edwin van der Aa
Henk Hagoort, voorzitter van de VO-raad. Beeld ANP / Rob Voss
Henk Hagoort, voorzitter van de VO-raad.Beeld ANP / Rob Voss

De laatste coronaregels verdwenen woensdag, maar op middelbare scholen zullen docenten nog jarenlang zoet zijn om de opgelopen sociale- en emotionele achterstanden van leerlingen weg te werken. Volgens Henk Hagoort zijn ‘creatieve oplossingen’ noodzakelijk.

Hagoort legt bij zijn aantreden in de VO-raad de vinger op de zere plek. Want het is fijn dat er extra miljarden zijn gekomen om achterstanden weg te werken, maar docenten zijn zeker de komende twee à drie jaar razend druk om kinderen überhaupt weer bij de les te krijgen en de vertraging in te halen. En dat is niet de schuld van leerlingen zelf, dus moeten ze extra tijd en ruimte krijgen.

Gebrek aan motivatie

“De afgelopen weken heb ik veel scholen bezocht en veel docenten en leerlingen gesproken. De grootste zorg in de nadagen van corona is de achtergebleven sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Kinderen missen structuur, hebben moeite om zich te gedragen in een groep en het ontbreekt aan motivatie. Te veel leerlingen staan niet meer ‘aan’. Dat vraagt enorm veel pedagogische aandacht van docenten.”

De voorzitter van de VO-raad vreest dat leerlingen zonder extra flexibiliteit van de onderwijsinstellingen én de Haagse politiek ‘in een neerwaartse spiraal terechtkomen’. Hagoort: “Als je nu in de derde klas zit, heb je eigenlijk drie schooljaren met corona meegemaakt. Dat doet iets met je. We mogen geen enkele leerling een mislukte schoolcarrière aandoen doordat diegene zijn draai niet meer kan vinden.”

Uitgesmeerd

Onlangs bleek dat de looptijd van het Nationaal Programma Onderwijs wordt verlengd. In dat programma is 6 miljard euro uitgetrokken voor het basis- en voortgezet onderwijs om leerachterstanden door corona aan te pakken. Hagoort is daar blij mee. “Veel scholen hebben dat geld nog niet maximaal kunnen inzetten, omdat de pandemie doorging en docenten en leerlingen uitvielen. Dus het is prima dat die bestedingen mogen worden uitgesmeerd. Want momenteel ligt de nadruk vooral op leerlingen weer in de juiste gemoedstoestand te krijgen.”

Die inhaalslag zal nog wel even tijd kosten, denkt hij. “Dit gaat nog wel twee à drie jaar effect hebben op het tempo waarop leerlingen het been bijtrekken. Daarom is het belangrijk creatieve oplossingen te zoeken. Want voor je het weet, hebben deze kinderen ineens een individueel probleem, nu corona uit de hoofden van de mensen verdwijnt. Terwijl hun prestaties collectief de verantwoordelijkheid zijn van het voortgezet onderwijs, de vervolgopleidingen en de overheid.”

Extra ondersteuning

Daarom besloot het kabinet om dit schooljaar weer de regels voor de examens te versoepelen. Examenkandidaten krijgen, net als vorig schooljaar, de mogelijkheid om één vak niet mee te laten tellen voor hun examen. Ook komt er een extra herkansing en krijgen leerlingen de optie om hun examenvakken te spreiden.

Daarbij mag het volgens Hagoort niet blijven. “We kunnen bijvoorbeeld bij de overgang van onder- naar bovenbouw gaan bekijken of je leerlingen die moeite hebben de draad weer op te pakken niet in één klas kunt zetten, waar ze meer tijd krijgen. Om te voorkomen dat ze anders blijven zitten.” Hij vindt het ook te prijzen dat scholen al langere lesdagen of -weken regelen, vooral om examenkandidaten extra te ondersteunen. Maar de VO-voorman komt daarnaast met een ander, veel meer saillant plan.

Behaald is behaald

“Wat ik ook een goed idee vind: stel dat een leerling de havo niet helemaal afrondt in vijf jaar, of het vwo niet in zes jaar. Laat de paar vakken die iemand nog niet heeft gehaald even buiten beschouwing, zodat de leerling alvast toegelaten wordt tot de vervolgopleiding met de vakken die er wél staan. Behaald is behaald. De missende vakken kan de leerling later nog binnenslepen, bijvoorbeeld tijdens zijn of haar vervolgopleiding. Daar willen wij het gesprek over aangaan met mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten.”

Hagoort stelt dat een ‘soepele’ overgang zonder compleet afgerond diploma vorig jaar al mogelijk was bij de overgang van mbo naar hbo, waar studenten voorwaardelijk worden toegelaten. Hij vindt dat volledig terecht. “Deze leerlingen hebben een andere uitgangssituatie waar ze zelf niets aan kunnen doen. Het zegt ook niets over wat ze als student kunnen bereiken. En als ze eenmaal in het vervolgonderwijs belanden, volgen veel studenten sowieso een eigen tempo.”

De voorzitter van de VO-raad beseft dat het sociaal en emotioneel bijspijkeren van leerlingen ook komende tijd nog bemoeilijkt zal worden door personeelstekorten in het onderwijs, die niet snel kunnen worden gerepareerd. “Ook daarom moeten we alles uit de kast trekken. Want goed onderwijs is zoveel meer dan datgene wat je moet kennen en kunnen. Je wordt er normaal gesproken een ronder mens en betere burger door. Maar daarbij heeft de coronacrisis flink wat roet in het eten gegooid.”

Reactie Universiteiten van Nederland

Koepelorganisatie Universiteiten van Nederland vindt het geen goed plan om examenleerlingen die door corona nog geen diploma hebben, voorwaardelijk te laten beginnen met hun vervolgopleiding.

“We snappen de zorgen van de VO-raad over achterstanden bij leerlingen in het voortgezet onderwijs, maar een voorwaardelijke toelating tot de universiteit lijkt ons niet de oplossing,” zegt een woordvoerder van Universiteiten van Nederland.

Hij wijst erop dat het kabinet nu al maatregelen treft om deze leerlingen te helpen. “De regels bij het eindexamen zijn versoepeld en het kabinet zet het Nationaal Programma Onderwijs in om achterstanden weg te werken. Een voorwaardelijke toelating leidt ertoe dat de achterstand zich verder opstapelt en deze studenten het nog zwaarder krijgen.”

Meer over