Plus

Verlenging lockdown komt naderbij

null Beeld Joris Van Gennip
Beeld Joris Van Gennip

Als de voortekenen niet bedriegen staat Nederland net als Duitsland verlenging van de lockdown te wachten.

Half december kondigde de Duitse bondskanselier Angela Merkel met de minister-presidenten van de deelstaten een strenge lockdown af. Een dag later volgde in Nederland premier Mark Rutte dat voorbeeld. Deze maandag meldden media een verlenging van de Duitse lockdown tot eind januari. De voorbode van een verlenging in Nederland na 19 januari?

“Dat denk ik wel, ja,” zegt Frits Rosendaal, hoogleraar klinische epidemiologie aan de Universiteit van Leiden. Een optelsom van onzekerheden brengt hem tot die sombere prognose. “We weten nog niet wat de precieze effecten van kerst en Oud en Nieuw op de besmettingen zijn. Maar de getallen zeggen dezer dagen niet zo heel veel. Met de feestdagen was er eerst een grotere testbereidheid, toen een kleinere. Duidelijk is wel dat het aantal besmettingen nog steeds veel te hoog is.”

Nog belangrijker zijn de verontrustende berichten uit het Verenigd Koninkrijk over de daar ontdekte variant van het coronavirus, die veel besmettelijker is. Het leidt tot een enorme piek in besmettingen en grotere druk op de ziekenhuizen. “Ook onder kinderen lijkt de variant sneller rond te gaan,” aldus Rosendaal.

Dat alles vergroot de kans op een langere sluiting van de scholen in Nederland. “Het is een maatregel waartegen ik me altijd heb verzet. Maar onder deze omstandigheden zou ik het wel begrijpelijk vinden.”

OMT

Vrijdag komt het Outbreak Management Team (OMT) weer bijeen, begin volgende week is het kabinet aan zet. OMT-lid Marc Bonten – arts-microbioloog bij het UMC Utrecht – zegt dat nog niet is gesproken over verlenging van de bestaande maatregelen. “Maar ik acht het niet uitgesloten. De Engelse variant maakt het allemaal bijzonder onzeker. Gaan wij de Engelsen achterna?”

Zo ver hoeft het niet te komen, aldus Bonten. “De eerste screenings in laboratoria duiden erop dat het hier nog heel weinig opduikt. We hebben wellicht nog een kans om massale verspreiding te voorkomen.”

Bonten heeft bovendien nog ‘geen overtuigende data’ gezien over een grotere bevattelijkheid van jongeren. “Uit het weinige onderzoek dat er ligt kan ik geen echte trendbreuk halen.”

Dat neemt niet weg dat Bonten de situatie in het Verenigd Koninkrijk als ‘potentieel scenario’ voor Nederland ziet. Rosendaal denkt dat de pandemie ‘een beetje onbeheersbaar gaat blijven’ zolang de coronavaccins nog geen gewicht in de schaal leggen. “Als de zorgmedewerkers en mensen in de verpleeghuizen zijn ingeënt zal de druk op de zorg pas afnemen.”

Uitstel tweede prik

De uit nood geboren keuze van de Engelsen om een tweede dosis van het vaccin uit te stellen, noemt Rosendaal ‘een heel aantrekkelijk idee’. De vaccins van Biontech/Pfizer en Oxford bestaan uit twee doses per persoon. Uitgangspunt is dat drie weken na de eerste prik de tweede volgt. Maar nu de besmettingen de pan uitrijzen en er gebrek aan vaccins is, willen de Britten pas na drie maanden – als veel meer vaccins moeten zijn aangeleverd – een tweede dosis toedienen. In de tussentijd kunnen meer mensen een eerste prik krijgen, die op korte termijn tussen de 70 en 90 procent bescherming biedt, aldus de Britse gezondheidsautoriteiten.

“Je kunt de epidemie dan sneller onder controle krijgen,” aldus Rosendaal. “Maar er zijn wel veel onbekende variabelen.”

“Het risico is dat de effectiviteit van het vaccin vermindert,” zegt OMT-lid Bonten. “De Engelsen staan met de rug tegen de muur, daarom snap ik hun keuze wel.”

Een bezwaar is dat de immuunrespons (de afweerreactie van het lichaam tegen het virus) na één vaccinatie het coronavirus waarschijnlijk niet volledig neutraliseert, aldus Ben van der Zeijst, emeritus-hoogleraar vaccinontwikkeling. Dit zou kunnen leiden tot de ontwikkeling van nieuwe varianten die zich beter verspreiden. “De Engelsen zijn een beetje wanhopig. Hun beleid is wetenschappelijk niet goed onderbouwd. Als we dit in Nederland zouden doen, kunnen we niet volhouden dat bij de besluitvorming over de vaccins geen bochten zijn afgesneden.”

Voor Van der Zeijst is het geen uitgemaakte zaak dat een eerste prik twaalf weken bescherming biedt. “Dat is een werkhypothese. Het lijkt me hooguit een goed idee om beter uit te zoeken.”

Nieuw advies Gezondheidsraad?

Volgens Bonten denken alle landen na over de Britse aanpak of varianten daarop. Zo onderzoekt België of er zes maanden kunnen zitten tussen de eerste en tweede dosis.

Van der Zeijst verwacht een advies van de Gezondheidsraad, de belangrijkste kabinetsadviseur op dit terrein. Een woordvoerder zegt ‘nog niet te weten’ of het zover komt. Wel volgt de raad de internationale verwikkelingen op de voet en verzamelt het data over de effectiviteit van een eerste dosis.

Meer over