PlusNieuws

Van 15 naar 5 bestralingen: kankerbehandelingen zijn door corona versneld aangepast

Duizenden kankerpatiënten hoeven minder vaak naar het ziekenhuis voor hun behandeling. Door corona zijn bepaalde trajecten met bestralingen en immuuntherapie in rap tempo verkort.

Ellen van Gaalen
Veel van die behandelingen zijn ook na de pandemie verkort gebleven. Want, benadrukken radiotherapeuten en oncologen, de behandelingen zijn alleen aangepast als uit wetenschappelijke studies bleek dat dat veilig was.  Beeld Universal Images Group via Getty
Veel van die behandelingen zijn ook na de pandemie verkort gebleven. Want, benadrukken radiotherapeuten en oncologen, de behandelingen zijn alleen aangepast als uit wetenschappelijke studies bleek dat dat veilig was.Beeld Universal Images Group via Getty

Bepaalde vrouwen met borstkanker hoeven niet meer 15 tot 20 keer naar het ziekenhuis voor radiotherapie, maar 5 keer. Mannen met een laag en middel risico prostaatkanker kunnen veelal terug van 35 naar 5 bestralingen. Patiënten met blaaskanker of een melanoom hoeven voor immuuntherapie niet meer elke drie weken naar het ziekenhuis, maar één keer in de zes weken.

Het zijn voorbeelden van kankerbehandelingen die tijdens de pandemie zijn veranderd. Oncologen wilden voorkomen dat deze groep kwetsbare patiënten covid zouden oplopen en probeerden het aantal ziekenhuisbezoeken te beperken. “Door corona zijn bepaalde aanpassingen van behandelingen in een stroomversnelling geraakt," erkent Marcel Verheij, voorzitter van het platform Oncologie Soncos en zelf radiotherapeut-oncoloog.

Veel van die behandelingen zijn verkort gebleven. Want, benadrukken radiotherapeuten en oncologen, de behandelingen zijn alleen aangepast als uit wetenschappelijke studies bleek dat dat veilig was. De doses van de medicatie bleef gelijk, maar kon in grotere hoeveelheden per keer worden gegeven. “Van immuuntherapie wisten we dat het even effectief is om die één keer in de zes weken te geven. Sommige artsen gaven die eerder liever één keer in de drie weken, omdat de patiënten in de eerste onderzoeken zo werden behandeld en ze daar dus aan gewend waren. Die persoonlijke opvattingen zijn tijdens corona opzij geschoven,” legt Martijn Lolkema, hoofd interne oncologie bij het Erasmus MC, uit.

Geavanceerde apparatuur

De artsen bekijken per patiënt of die in aanmerking komt voor een ander traject. Ook geldt dat de aanpassingen niet in elk ziekenhuis mogelijk zijn. Bij prostaatkanker kan het aantal bestralingen bijvoorbeeld alleen terug met geavanceerde apparatuur. “Je moet precies kunnen zien waar je bestraalt door steeds beelden te maken. Die bestralingsapparatuur moet je wel hebben,” verklaart Verheij. Met die apparatuur hoeft een minder groot gebied bestraald te worden, waardoor minder gezond weefsel wordt beschadigd en de dosis per keer omhoog kan.

Ook voor sommige patiënten met uitgebreide endeldarmkanker, is een kortere bestraling mogelijk. Normaliter kregen deze mensen standaard 25 bestralingen, nu is het ook een optie om ze vijf keer te bestralen. Verheij: “Dat is een stuk patiëntvriendelijker, want vijf weken lang elke dag naar het ziekenhuis is een flinke belasting en het blijkt even effectief.”

Patiënten met een hersentumor kregen één soort chemo minder, namelijk een deel waarvoor ze in het ziekenhuis aan het infuus moesten. Alleen twee middelen die in tabletvorm waren, gingen door. “Vooral bij kwetsbare mensen zullen oncologen er nog steeds sneller voor kiezen die chemo weg te laten,” aldus Machteld Wymenga, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie.

Nacontroles

Overigens merken oncologen ook dat meer patiënten kiezen voor nacontroles of uitslagen via het beeldscherm. “Als er lichamelijk onderzoek nodig is, kan dat natuurlijk niet. Maar er is meer controle digitaal of telefonisch gebleven,” zegt Maaike Beugeling, bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie. Ook proberen artsen het bloedprikken in te perken.

De patiëntenorganisatie Prostaatkankerstichting juicht de vernieuwingen toe. Als patiënten minder vaak naar het ziekenhuis hoeven, is de behandeling minder belastend. Bovendien ziet de stichting dat artsen preciezer kunnen bestralen, waardoor ook nog eens minder nevenschade ontstaat. Dat patiënten vaker kunnen kiezen voor een telefonische of online nacontrole scheelt eveneens reistijd. Volgens de stichting vinden patiënten het fijn dat ze zelf deze keuze kunnen maken.

De Borstkankervereniging adviseert patiënten met de arts te overleggen of een kortere bestraling mogelijk is. Mensen die een reconstructie hebben gehad of bij wie ook bestraling van de lymfeklieren nodig is, komen bijvoorbeeld niet in aanmerking. “Maar als het kan, betekent het minder vaak naar het ziekenhuis, minder belasting en meer een behandeling op maat,” aldus woordvoerder Anita Boonstra.

Meer over