PlusAchtergrond

Syriërs stemmen woensdag voor het eerst in Nederland: ‘Ik zal de rest van mijn leven elke kans om te stemmen pakken’

De gemeenteraadsverkiezingen worden overschaduwd door de oorlog in Oekraïne. De vluchtelingen die tijdens de vorige grote stroom naar Nederland kwamen, uit Syrië, mogen nu stemmen. Hoe beleven zij dat? ‘In onze vorige levens hadden we niet de mogelijkheid om te kiezen.’

Annemieke van Dongen
Shatha Tamim is in 2015 met haar drie kinderen gevlucht uit Syrië. Shatha en haar oudste zoon Sami (19, links) gaan woensdag samen stemmen in Zaandam.  Beeld Jean-Pierre Jans
Shatha Tamim is in 2015 met haar drie kinderen gevlucht uit Syrië. Shatha en haar oudste zoon Sami (19, links) gaan woensdag samen stemmen in Zaandam.Beeld Jean-Pierre Jans

Shatha Tamim uit Zaandam (40) heeft nog geen tijd gehad om een kieswijzer in te vullen of partijprogramma te lezen. Afgelopen week heeft ze keihard gewerkt. Samen met de gemeente opende ze een weggeefwinkel waar kleding, schoenen en spullen worden uitgedeeld aan Oekraïense vluchtelingen. Het geeft Tamim, die in 2015 met haar drie kinderen uit Syrië vluchtte, een goed gevoel dat ze iets kan doen voor mensen die op de vlucht zijn voor tanks en bommen.

“Toen wij in Ter Apel uit de bus stapten, stonden mensen klaar met kleding, eten en koekjes, ze zeiden ‘welkom’. Dat gaf een heel goed gevoel. Hetzelfde wil ik nu voor deze mensen doen.”

Vluchtelingen die vijf jaar legaal in Nederland zijn, mogen stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat geldt dus voor de Syriërs die met de grote vluchtelingenstroom in 2015 in Nederland arriveerden, onder wie Tamim.

Mohammed of Jan

Zij gaat woensdag stemmen, samen met haar oudste zoon Sami (19). Een bijzonder moment voor hen allebei. “In onze vorige levens hadden we niet de mogelijkheid om te kiezen. In Syrië kun je maar op één man stemmen: de president. Als je dat niet doet, ga je de cel in.”

Ze denkt dat veel Syrische vluchtelingen van hun stemrecht gebruik zouden willen maken. “Het is voor ons een nieuwe ervaring. We kunnen kiezen wie we willen en deel uitmaken van de verandering ten goede.”

Maar de praktijk is voor veel Syriërs lastig. “Het woord democratie kenden we alleen uit de geschiedenisboeken. En dan moet je ineens uit je bubbel komen en in vrijheid je mening uiten. Vanwege de taal is het bovendien lastig om het Nederlandse kiessysteem te begrijpen.”

Zelf weet ze nog niet op welke partij ze gaat stemmen. “Ik heb nog weinig informatie over wat de politici willen gaan doen. Maar ik stem zeker niet op de PVV. Ik vind het belangrijk dat een partij zich inzet voor gelijke kansen. Het maakt niet uit of je Mohammed of Jan heet.”

Grote verantwoordelijkheid

Suzan Abwini (30) studeerde in Syrië politicologie en woont nu met haar man en 5-jarige zoontje in Coevorden. Voor ze in 2015 in een gammele boot naar Europa vluchtte, had ze nog nooit gestemd.

Haar stem uitbrengen voelt voor haar als een grote verantwoordelijkheid. “Ik voel mezelf echt een Nederlander. Ik wil een goed land voor iedereen. Voor vluchtelingen, zoals wij en zoals de mensen die nu uit Oekraïne komen. Maar ook voor Nederlanders.”

Belangrijke onderwerpen zijn voor haar de lange wachttijd voor sociale huurwoningen, werk voor iedereen en goede coronasteun voor ondernemers. Haar man heeft een restaurant, zelf volgt ze een master internationale betrekkingen en werkt ze als bron- en contactonderzoeker bij de GGD.

De meeste Syriërs in haar omgeving gaan niet stemmen. “Het kiessysteem is voor hen heel ingewikkeld. Er zijn zo veel partijen en kandidaten. In hun partijprogramma’s staan mooie woorden, maar doen ze wat ze beloven? Partijen hebben ook een geschiedenis, die kennen wij niet.”

Zelf heeft ze om zich voor te bereiden een cursus gevolgd, een vergadering van de gemeenteraad bijgewoond en met veel mensen over politiek gepraat. Ze lacht. “Ja, ik heb daar erg veel tijd aan besteed. Ik zal de rest van mijn leven elke kans pakken om mijn stem uit te brengen.”

Suzan Abwini: ‘Ik wil een goed land voor iedereen. Voor vluchtelingen, zoals wij en zoals de mensen die nu uit Oekraïne komen. Maar ook voor Nederlanders.’ Beeld Corné Sparidaens
Suzan Abwini: ‘Ik wil een goed land voor iedereen. Voor vluchtelingen, zoals wij en zoals de mensen die nu uit Oekraïne komen. Maar ook voor Nederlanders.’Beeld Corné Sparidaens

Barrières

Voor nieuwkomers in Nederland zijn er behoorlijk wat barrières om naar de stembus te gaan, beaamt socioloog Niels Spierings (Radboud Universiteit), die onderzoek doet naar politieke participatie.

“Weten ze dat ze mogen stemmen, waar dat kan, hoe dat werkt en op wie? Politieke partijen zoeken hen minder actief op, omdat het om een relatief kleine groep gaat. Veel informatie is alleen in het Nederlands beschikbaar. Kosmopolitische partijen, zoals D66 en GroenLinks, communiceren in sommige gemeenten wel in het Engels.”

Sumer Chaban geeft op zijn Facebookkanaal Somarsound met 85.000 volgers in het Arabisch uitleg over de Nederlandse politiek. Zelf vluchtte hij in 1990 met zijn ouders uit Syrië naar Nederland. Hij is voor D66 verkiesbaar in de gemeenteraad van Hoorn.

“Het is zo jammer dat de stemwijzers niet in andere talen beschikbaar zijn. Veel nieuwkomers die naar Nederland zijn gevlucht, komen uit landen waar politieke participatie nou niet bepaald wordt aangemoedigd. Zij zijn zich heel bewust van de waarden hier. Daar willen zij onderdeel van zijn.”

Praten op de markt

De lokale verkiezingen zijn een laagdrempelige manier om dat te doen, legt hij nieuwkomers uit. “Op de markt kun je bij een kraampje met een lokale politicus in gesprek. Je kunt hem aanspreken, mailen, ter verantwoording roepen. Aan de wereldpolitiek kun je niets veranderen. Maar je hebt wel invloed op wat er in je straat, je buurt, je stad gebeurt. Op hoe we de vluchtelingen uit Oekraïne gaan opvangen. Lokaal kun je een verschil maken.”

Sumer Chaban geeft op zijn Facebookkanaal met 85.000 volgers in het Arabisch uitleg over de Nederlandse politiek Beeld privéfoto
Sumer Chaban geeft op zijn Facebookkanaal met 85.000 volgers in het Arabisch uitleg over de Nederlandse politiekBeeld privéfoto

Mohamad Alsahli (25) uit Amsterdam twijfelt tussen GroenLinks en D66. Zijn docent Nederlands heeft uitleg gegeven over de verschillen tussen partijen.

“In Syrië, mijn herkomstland, kon je alleen stemmen op de president. In Nederland kan ik invloed uitoefenen. Of er nieuwe coffeeshops mogen openen, interesseert me niet. Een plek om veilig te wonen, dat is het allerbelangrijkste in het leven. Nu komen Oekraïners naar Nederland, vluchtelingen, net als ik. Ik stem op een partij die goed voor hen wil zorgen, daklozen helpt en betaalbare woningen regelt voor álle Nederlandse mensen.”

Mohamad Alsahli uit Amsterdam twijfelt tussen GroenLinks en D66. Beeld privebeeld
Mohamad Alsahli uit Amsterdam twijfelt tussen GroenLinks en D66.Beeld privebeeld

De uit Syrië gevluchte Walaa Ayoud (26) woont met haar ouders en dochter van 7 in Amsterdam. Woensdag gaat ze voor het eerst in haar leven stemmen. Wat ze belangrijk vindt? “Gelijke behandeling, geen discriminatie, goed onderwijs.”

Maar welke partij daarbij past? Dat vindt ze lastig te bepalen. “Ik heb geen ervaring, ik weet niet goed wat de standpunten zijn. Rechts staat voor vrijheid, toch?”

Walaa Ayoud uit Amsterdam: ‘Ik heb geen ervaring, ik weet niet goed wat de standpunten zijn.’ Beeld Privéfoto
Walaa Ayoud uit Amsterdam: ‘Ik heb geen ervaring, ik weet niet goed wat de standpunten zijn.’Beeld Privéfoto
Meer over