PlusAchtergrond

Shell vertrekt: moet de bv Nederland zich zorgen maken over vestigingsklimaat?

Het vertrek van het hoofdkantoor van Shell van Den Haag naar Londen is een nieuwe tegenvaller voor de bv Nederland. Moeten we ons zorgen gaan maken over het vestigingsklimaat voor multinationals?

Peet Vogels
null Beeld ANP
Beeld ANP

Het was wijlen Hans de Boer, de vorige voorzitter van werkgeversvereniging VNO-NCW, die vorig jaar de kat de bel aanbond. “Het mogelijke vertrek van Shell is een rode vlag die we niet mogen missen,” waarschuwde hij.

Daarmee doelde hij op het steeds ongunstiger klimaat ten aanzien van hoofdkantoren van grote internationale bedrijven. De Boer waarschuwde tegen populisme in de politiek en samenleving. Hij wees erop dat in Nederland twee miljoen mensen bij internationale bedrijven werken en die verdienen twee keer zoveel als het gemiddelde salaris. Kortom internationale bedrijven leveren een grote bijdrage aan de welvaart.

De waarschuwing heeft niet voorkomen dat oliemaatschappij Shell maandag het vertrek uit Nederland aankondigde. Shell ligt in Nederland al langer onder vuur, maar het bedrijf ontkent zelf hardnekkig dat het gure klimaat voor multinationals een reden is geweest voor de verhuizing.

Dividendbelasting

Toch speelt dat mee. Er brak een politieke opstand uit in 2018 toen het kabinet Rutte de dividendbelasting wilde afschaffen. Voor Shell en eerder Unilever was die afschaffing een reden om wel in Nederland te blijven. Dat de afschaffing van de belasting werd tegengehouden, zorgt mede voor een verslechterend vestigingsklimaat, waarschuwt Ingrid Thijssen, de huidige voorzitter van VNO-NCW. Het vertrek van een bedrijf als Shell noemt ze ‘een aderlating’ voor Nederland.

Maar hoe erg is zo’n vertrek? Errol Keyner, adjunct-directeur van de VEB, de belangenclub voor beleggers, erkent dat het klimaat guur is voor multinationals. “Maar we moeten niet doen of Nederland nu op omvallen staat.” Shell is nog steeds een grote multinational, maar het belang voor Nederland is wel verminderd, stelt Keyner. Hij wijst op een bedrijf als ASML. “Dat bedrijf is voor Nederland veel relevanter dan Shell. Olie is belangrijk, maar chips zijn veel meer de toekomst. Kijk naar het hele park met leveranciers rondom ASML in Veldhoven.”

Corné van Zeijl, fondsmanager bij vermogensbeheerder Actiam, maakt zich ook geen grote zorgen. “Het vestigingsklimaat in Nederland is nog steeds goed. Kijk naar een bedrijf als Adyen. Dat kan overal zitten, maar kiest voor Nederland. Ook andere techbedrijven komen hierheen. Unilever en Shell waren al half Brits. Ik zou me meer zorgen maken als een puur Nederlands bedrijf als Heineken zou vertrekken.”

Langere termijn

Toch waarschuwt Van Zeijl ook naar aanleiding van het vertrek van Shell. “Voor de korte termijn zal er niet veel veranderen en blijven ze investeren in Nederland. Maar hoe gaat dat op de langere termijn? Reed Elsevier vertrok ook naar Londen. Wat investeren die nog in Nederland?”

En juist investeringen zijn nodig voor de toekomstige welvaart. VNO-NCW wil daarom het vestigingsklimaat verbeteren, zodat bedrijven hier blijven investeren. Daarvoor moet de overheid onder meer zorgen voor voldoende huisvesting, goede bereikbaarheid en een goed opgeleide beroepsbevolking, vinden de werkgevers.