PlusPunt voor punt

Rookmelders verplicht in elk huis: wat moet je weten?

Vanaf 1 juli is een rookmelder verplicht op elke verdieping van een woning. Zes vragen over de nieuwe regels voor rookmelders.

Bo Broek
Rookmelders in bestaande woningen hoeven aan minder strenge eisen te voldoen dan die in nieuwbouw. Beeld ANP
Rookmelders in bestaande woningen hoeven aan minder strenge eisen te voldoen dan die in nieuwbouw.Beeld ANP

1. Wat gaat er precies veranderen?

Vanaf 1 juli 2022 moet een huis op elke verdieping met een slaap- of woonkamer een rookmelder aan het plafond hebben hangen. In kelders of op zolders waar niemand woont, hoeft dat niet. Verder geldt dat er een rookmelder moet hangen in besloten ruimtes waar een vluchtroute doorheen loopt. In kamerwoningen, zoals in studentenhuizen, moet er een in elke kamer zitten.

Voorheen konden mensen nog zelf beslissen of ze een rookmelder wilden plaatsen. Behalve bij nieuwbouwhuizen die vanaf 2003 werden gebouwd, daar gold de verplichting al wel. Met deze recentste aanpassing van het bouwbesluit geldt dat nu ook voor oudere woningen.

2. Waarom wordt een rookmelder verplicht?

Omdat het veiliger is. De brandweer pleit al langer voor het verplichten van rookmelders in elk huis. In 2020 besloot toenmalig minister Raymond Knops van Binnenlandse Zaken om het bouwbesluit te veranderen, waardoor de verplichting voor rookmelders een feit zou worden. “De meeste slachtoffers van brand vallen door het inademen van rook,” zei hij toen. “Rookmelders redden levens.”

Vorig jaar kwamen in Nederland 33 mensen om in woningbranden. In het eerste kwartaal van 2022 waren dat al tien mensen. In 2021 werd de Brandweer Amsterdam Amstelland voor zo’n 320 woningbranden ingeschakeld. Bij 84 van die branden raakten in totaal 143 mensen gewond. Over het aantal fatale branden in Amsterdam zijn geen cijfers bekend bij de brandweer, omdat ze na de acute hulpverlening doorgaans geen zicht op de slachtoffers hebben.

De meest voorkomende oorzaak van woningbranden is een ongeluk tijdens het koken, laat een woordvoerder van Brandweer Amsterdam Amstelland weten. “Een vergeten pannetje op het vuur bijvoorbeeld.” Ook ontstaan branden regelmatig bij kortsluiting in elektrische apparatuur of ‘het niet goed doven of vergeten van sigarettenpeuken’.

3. Wat doet een rookmelder eigenlijk?

Rookmelders detecteren rook en geven vervolgens een alarmsignaal dat bewoners laat weten dat er iets mis is. Zo kunnen ze helpen om de schade van een brand te beperken. Sommige rookmelders staan in verbinding met een meldcentrale waardoor de brandweer, of een beveiligingsbedrijf, vanzelf een waarschuwing binnen krijgt bij brand. “Goed werkende rookmelders attenderen mensen vroegtijdig op een beginnende brand,” zegt een woordvoerder van Brandweer Amsterdam Amstelland. “Nog steeds zijn er mensen die denken dat ze wel wakker worden van rook. Maar als jij slaapt, slaapt je neus ook.”

4. Waar moet je op letten bij het aanschaffen van een rookmelder?

Een rookmelder kost bij een bouwmarkt of webshop gemiddeld zo’n drie tientjes. De brandweer adviseert een rookmelder aan te schaffen die minstens tien jaar meegaat en waarvan de batterijen net zo lang meegaan. Zo hoeft een bewoner niet telkens de batterijen te vervangen.

Rookmelders in bestaande woningen hoeven aan minder strenge eisen te voldoen dan die in nieuwbouw. Nieuwbouwwoningen moeten namelijk rookmelders hebben die direct aangesloten zijn op de stroom. In bestaande woningen hoeft dat niet. Wel moeten alle melders gecertificeerd zijn met het Europese keurmerk NEN 14604.

Ioniserende rookmelders mogen niet meer worden verkocht voor gebruik in woningen, maar mensen met een dergelijke rookmelder mogen hem wel laten zitten zolang hij het nog doet.

5. Wie gaat dat betalen?

Huiseigenaren moeten zelf de rookmelders aanschaffen. In huurwoningen is de verhuurder verantwoordelijk voor het ophangen van een rookmelder. Als die niet in een huurhuis wordt geplaatst, geldt dat vanaf volgende maand als een gebrek.

Verhuurders hebben de plicht om gebreken in hun huurhuizen te herstellen. Ze lopen ook het risico om een boete opgelegd te krijgen van de gemeente. Gebreken kunnen gemeld worden bij de verhuurder, en anders bij de huurcommissie. Wel kan het zo zijn dat een huurder zelf de batterijen moet vervangen.

De verantwoordelijkheid voor handhaving ligt bij de gemeente. Amsterdam wil, om de rookmelders overal geplaatst te krijgen, voornamelijk inzetten op voorlichting. Hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat de verplichting wordt nageleefd, wordt opgenomen in het beleid op vergunningen, toezicht en handhaving. Dat beleid wordt momenteel nog voorbereid, laat een woordvoerder van wethouder Zita Pels (Volkshuisvesting) weten.

Het verschilt per verzekeraar of de aanwezigheid van een rookmelder effect heeft op de premie of het uitgekeerde bedrag na een brand.

6. Waar hangt de rookmelder het beste?

Aangezien rook stijgt, is de beste plek voor een melder aan het plafond. Het apparaatje dient op een halve meter afstand van een muur of hoek geplaatst te zijn, en bij voorkeur in het midden van de ruimte. Zorg dat hij minimaal 30 centimeter van een lamp hangt, zodat het stof dat de lamp aantrekt niet de melder vervuilt. Een stoffige rookmelder werkt namelijk minder goed. Ook wordt aangeraden om verwarmingen en ventilatieopeningen te vermijden, om vals alarm te voorkomen.

Twijfel je hoeveel rookmelders je moet ophangen? De brandweer heeft in samenwerking met de Nederlandse Brandwonden Stichting een Rookmelderwijzer gemaakt.

Woningcorporaties: verplichting komt te vroeg

Oud-minister Raymond Knops heeft huiseigenaren en verhuurders twee jaar de tijd gegeven om aan de nieuwe regels te voldoen. De schatting was destijds dat er tussen de 7,3 tot 10,6 miljoen nieuwe rookmelders geplaatst zouden moeten worden.

Volgens woningcorporaties is het niet gelukt om alle 2,3 miljoen huurwoningen die onder hen vallen van rookmelders te voorzien. De coronacrisis zou roet in het eten hebben gegooid, omdat fabrieken in China vanwege lockdowns stillagen. Daarnaast zouden veel rookmelders besteld zijn bij een fabriek in Oekraïne, die vanwege de invasie door Rusland ook niet meer kan leveren.

Corporatie Vestia sprak tegenover ANP van ‘een ongelukkige timing, een vervelende samenkomst van omstandigheden en overmacht’. Ook hebben corporaties last van personeelstekorten.

Bij Ymere, onder meer actief in Amsterdam, lopen ze vooral tegen dat laatste aan. De corporatie hing een paar jaar geleden al rookmelders op, maar in ruim 6000 van de circa 73.000 woningen lukte dat niet omdat de bewoners volgens de corporatie niet zouden meewerken. Door het personeelstekort zou het nu niet meer lukken om de resterende woningen voor 1 juli allemaal van een rookmelder te voorzien.

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.