Update

RIVM: twee bevestigde gevallen van apenpokken in Nederland, meldplicht ingesteld

Het apenpokkenvirus is zaterdag bij een tweede persoon in Nederland vastgesteld. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het RIVM heeft een meldplicht ingesteld: besmettingen of vermoedens daarvan moeten direct worden gemeld.

Het Parool
Een patiënt met apenpokken. Beeld AP
Een patiënt met apenpokken.Beeld AP

Het apenpokkenvirus verloopt bij de meeste mensen vrij mild. Ze kunnen eerst last krijgen van koorts, hoofdpijn, spierpijn, opgezwollen lymfeklieren, rillingen en vermoeidheid. Na een paar dagen krijgen ze ook huiduitslag. Binnen een paar weken verdwijnen de symptomen. Verreweg de meeste mensen genezen vanzelf. Het virus kan wel gevaarlijk zijn voor mensen die al een verzwakte weerstand hebben.

Tekst gaat verder onder de infographic.

Verspreiding apenpokkenvirus

Het virus komt oorspronkelijk voor in West- en Midden-Afrika. Af en toe duikt het op in andere landen, maar dan gaat het om een enkel geval van iemand die kort ervoor in Afrika is geweest en misschien nog iemand heeft besmet. Van het apenpokkenvirus werd altijd gedacht dat het zich niet snel van mens op mens zou verspreiden. Gezien de ontwikkeling van de voorbije weken lijkt dat echter niet meer op te gaan.

Ook in België is de ziekte inmiddels opgedoken. Eerder waren er al meldingen uit Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje, Portugal, Italië, Zweden, de Verenigde Staten, Canada en Australië. In Spanje staat de teller inmiddels op dertig besmettingen. De meeste personen lijken besmet te zijn geraakt tijdens een saunabezoek.

Tekst gaat door onder de infographic.

Meldplicht

Op advies van het RIVM is het virus aangemerkt als A-ziekte, wat betekent dat besmettingen of vermoedens daarvan direct moeten worden gemeld. Dat meldt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Een meldplicht helpt volgens het RIVM nieuwe gevallen zo vroeg mogelijk op te sporen. Ook kunnen snel maatregelen, zoals quarantaine, worden getroffen voor mensen met wie mogelijke patiënten in contact zijn geweest.

Mensen met symptomen wordt gevraagd thuis in isolatie te gaan tot een test heeft uitgewezen of zij besmet zijn. Als dat zo is, moeten zij in afzondering blijven totdat zij niet meer besmettelijk zijn voor anderen. Dat is op het moment dat de huid volledig genezen is.

Zorgminister Ernst Kuipers benadrukt dat er geen ‘collectieve maatregelen’ te verwachten zijn, zoals wel het geval was tijdens de coronapandemie. “De manier waarop apenpokken overgebracht worden en de relatief milde klachten bij de meeste mensen maken dat er geen druk op de zorg verwacht wordt.”

Eenmalig pokkenvaccinatie

Kuipers meldt verder dat contacten van besmette personen die veel risico lopen, een eenmalige pokkenvaccinatie krijgen aangeboden. Nederland heeft ongeveer 100.000 doses van het pokkenvaccin beschikbaar. Dat vaccin lijkt ook te werken tegen het aan pokken verwante apenpokkenvirus. Het kan besmetting voorkomen, en bij mensen die net positief zijn getest kan het vaccin ervoor zorgen dat de klachten beperkt blijven. De prik werkt het beste als hij binnen vier dagen na het contact wordt toegediend.

In Nederland wordt het pokkenvaccin sinds 1974 niet meer toegediend. Dankzij het middel zijn de pokken verdreven uit westerse landen. Doordat er niet meer ingeënt wordt, lopen nu vooral mensen van onder de 50 jaar risico het apenpokkenvirus op te lopen.

Er nog geen besluit over het gebruik van het pokkenvaccin, laat staan over wie het dan zouden krijgen. Volgens het RIVM is er eerst ‘meer tijd nodig om in kaart te brengen hoe groot de verspreiding van het virus is. Maar we gaan ervan uit dat het verder verspreid is dan we nu in beeld hebben’.

“Daarbij komt nog dat we nog niet precies weten hoe lang de incubatietijd van het virus is, mogelijk is deze drie weken,” aldus een woordvoerder. “Zodra we een beter beeld van de omvang hebben, kunnen we bepalen hoe we de doses vaccins het beste in kunnen zetten.”

Spoedvergadering voor WHO

Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft besloten tot een spoedvergadering vanwege de plotselinge uitbraak van apenpokken. Deskundigen buigen zich zaterdag over de vraag of er alarm moet worden geslagen, zo is vernomen bij de organisatie. De WHO zou een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang kunnen uitroepen, menen waarnemers.

De WHO-experts bespreken verder de verspreiding van het virus, de mogelijkheden van vaccinatie en het grote aandeel besmette mannen die seks hebben met mannen, melden Britse media.

Viroloog over apenpokkenvirus

Het aantal mensen dat in Europa besmet raakt met het apenpokkenvirus groeit. Besmetting kan dodelijk zijn, zegt viroloog Matthijs Welkers van Amsterdam UMC. “Omdat het nu vaker gezien wordt onder mannen die seks hebben met mannen, zijn we in de regio Amsterdam terecht waakzaam.”

Lees hier meer vragen en antwoorden over het apenpokkenvirus.