Plus

Rechtbank: ‘Oorlog in Oekraïne is geen reden om strafproces MH17 uit te stellen’

De oorlog in Oekraïne werpt een schaduw over het MH17-strafproces. Dat bleek maandagochtend bij de hervatting van de zaak tegen vier verdachten. De rechtbank, het Openbaar Ministerie en de verdediging van verdachte Oleg Poelatov stonden stil bij de oorlog en de impact op het proces. Alle partijen zijn ervan overtuigd dat juist in deze situatie het proces moet worden voortgezet.

Tonny van der Mee
 Advocaten Boudewijn van Eijck en Sabine ten Doesschate van verdachte Oleg Poelatov: ‘Het is onze plicht om het functioneren van de rechtsstaat te bewaken.’ Beeld ANP
Advocaten Boudewijn van Eijck en Sabine ten Doesschate van verdachte Oleg Poelatov: ‘Het is onze plicht om het functioneren van de rechtsstaat te bewaken.’Beeld ANP

Volgens de rechtbank is er geen zwaarwegend belang om de zaak te schorsen. “Onze rechtsstaat verlangt dat iemand die strafrechtelijk vervolgd wordt, berecht wordt in de procedure die voldoet aan de eisen van een eerlijke proces,” zei rechtbankvoorzitter Hendrik Steenhuis bij aanvang van de zitting. “Daar hoort bij dat de rechtszaak wordt behandeld binnen een redelijke termijn. Dat dient het belang van verdachten en nabestaanden en een algemeen belang.”

Steenhuis wijst erop dat MH17 werd neergeschoten in een conflictsituatie ‘die nooit opgehouden heeft te bestaan’. “Deze strafzaak ziet niet op dit conflict maar op een gebeurtenis tijdens dat conflict. Beschuldigingen zijn gemaakt jegens vier individuele verdachten en niet jegens een staat. Er is geen reden de behandeling van de zaak uit te stellen.”

Pleidooi

Het strafproces werd maandagochtend bij de rechtbank op Schiphol hervat met het pleidooi van de advocaten van de verdachte Oleg Poelatov. Het OM eiste eind vorig jaar een levenslange celstraf tegen de Rus.

Diezelfde straf is ook geëist tegen de andere verdachten: Igor Girkin, Sergej Doebinski en Leonid Chartsjenko. Justitie houdt de vier verantwoordelijk voor het opzettelijk neerschieten van het toestel van Malaysia Airlines en de moord op alle 298 inzittenden.

Oleg Poelatov. Beeld ANP Handouts
Oleg Poelatov.Beeld ANP Handouts

Volgens het OM maakten de vier deel uit van de commandostructuur van de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne. Ze zouden gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het binnenhalen, vervoeren en inzetten van de Russische Bukraket waarmee vlucht MH17 uit de lucht werd geschoten.

Gesmeekt om een Buk

Poelatov was destijds leidinggevende bij de inlichtingendienst en betrokken bij het transport van de Bukraketinstallatie. Hij heeft betrokkenheid altijd ontkend. “Ik wist niets van een Buk. Zelfs als ik erom gesmeekt zou hebben, dan zouden we zo’n systeem niet hebben gekregen,” verklaarde hij eerder.

Poelatov is de enige die zich tijdens het proces door een advocaat laat verdedigen, maar hij is nooit in persoon verschenen. Boudewijn van Eijck en Sabine ten Doesschate, de Nederlandse advocaten van Poelatov, stonden vanochtend uitgebreid stil bij de huidige oorlog in Oekraïne en de gevolgen voor de verdediging van hun cliënt. Ze betuigen hun medeleven met de slachtoffers.

“De situatie is hoogst uitzonderlijk,” zei Ten Doesschate. “De ontwikkelingen op het wereldtoneel vereisen een toelichting op onze rol in dit strafproces. Wat gebeurt, is verschrikkelijk. Met ontzetting volgen wij die ontwikkelingen. We veroordelen geweld en nemen daar afstand van.”

Principieel

Tegelijk benadrukken de advocaten dat ze om principiële redenen Poelatov blijven verdedigen en niet te willen buigen voor mensenrechtenschendingen elders op de wereld. In een democratische rechtsstaat heeft elke verdachte recht op een eerlijk proces en rechtsbijstand. “Het is onze plicht om het functioneren van de rechtsstaat te bewaken,” aldus Ten Doesschate.

“Voor onze cliënten en andere mensen hangt veel af van dit proces. We verwachten niet begrip van iedereen. Onze cliënt is een Rus, een individu, die verdacht wordt van zeer zware misdrijven. Hij betwist de beschuldigingen. Dat standpunt heeft hij namens niemand anders dan zichzelf. Hij was zeven jaar geleden in Oekraïne namens niemand anders dan zichzelf. Hij is niet een staat of een regime, hij is een individu. Het handelen van een staat mag nooit afdoen aan het recht van een individu op bijstand.”

Bevestiging van betrokkenheid

Het Openbaar Ministerie wijst erop dat Poelatov en zijn advocaten alle ruimte moeten krijgen om zich te verweren. “De verdediging moet zijn belangen behartigen, ongeacht zijn nationaliteit en het feit waarvan hij wordt verdacht,” aldus de officier van justitie. “Ze hebben alle vrijheid de verdediging op hun eigen wijze te voeren. Juist in deze zaak. Ook nu in heel Oekraïne een oorlog woedt, die ook grote impact heeft op nabestaanden. We zijn hier niet om te praten over de oorlog, hoezeer ons hart uitgaat naar de slachtoffers in Oekraïne.”

De advocaten van de nabestaanden, verenigd in het Rechtsbijstandsteam MH17, zien in de huidige oorlog een bevestiging van de betrokkenheid van Rusland bij de ramp. Ze wijzen erop dat Rusland juridisch niet terecht staat in dit proces, maar in moreel opzicht wel.

“De openlijke Russische oorlogshandelingen bevestigen wat voor nabestaanden al lange tijd bekend was,” zegt advocate Arlette Schijns namens het team. “Rusland was betrokken bij de oorlogshandelingen in Oekraïne sinds 2014. Eerst onder de radar en nu gebeurt het in alle openheid voor het oog van de hele wereld. Rusland toont nu haar ware gezicht. Wie kan nog volhouden dat het Russisch regime niet betrokken was bij het neerhalen van MH17?”

Andere scenario’s

De verdediging van Poelatov is er niet van overtuigd dat het toestel door een Russische Bukraket is neergehaald. Ze willen meer onderzoek naar een ander scenario, namelijk dat op het moment ook een Oekraïens gevechtsvliegtuig in de buurt vloog.

Ook wilden ze meer wrakstukken bekijken, om te zien of justitie geen relevante informatie achterhoudt. Ook twijfelen ze aan de betrouwbaarheid van de verklaring van getuige ‘M58' die in de buurt van de afvuurlocatie was.

Meer over