PlusAchtergrond

Opstappen D66-Kamerlid Sidney Smeets was onvermijdelijk: ‘Zijn reactie is dom en immoreel’

Het opstappen van D66-Kamerlid Sidney Smeets was onvermijdelijk nadat verschillende minderjarigen hem eerder deze week ervan betichtten dat hij met ze afsprak en soms seks had. Zelf zei hij dat hij binnen de wet bleef. Maar mannen op leeftijd die afspreken met jongeren moeten snappen dat ze zich op glad ijs begeven, zeggen experts.

Sidney Smeets. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Sidney Smeets.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Bij de eerste afspraak ging het niet verder dan ‘voetje vrijen’ en ‘aaien’. Maar daarna kreeg een van de jongens die uit de school klapte berichten dat Smeets zou willen dat de jongen ‘naast hem’ lag. Het slachtoffer reageerde niet afwijzend, maar hield er wel een vervelend gevoel aan over, vertelt hij nu. En hij is niet de enige. Meerdere minderjarige jongens zeggen een nare ervaring te hebben gehad met het kersverse Kamerlid en advocaat die zich onder meer specialiseerde in zedenzaken en zich actief mengde in het debat over rechten voor homo's.

Smeets reageert geschrokken op de aantijgingen waarmee meerdere jongeren deze week naar buiten traden. “Dat vind ik zeer naar want dat was niet mijn intentie. Ik heb me naar mijn beste weten altijd gedragen binnen de wetten die in Nederland gelden”, schreef hij woensdag.

Het is die laatste zin die hoogleraar toegepaste ethiek Wim Dubbink een rare bijsmaak geeft. “De vraag moet niet zijn of hij binnen de wet is gebleven, maar of dit moreel acceptabel is”, zegt Dubbink. En daarop is het antwoord volgens hem ‘nee’, al moet hij een slag om de arm houden omdat eerst moet blijken wat er waar is van de beschuldigingen. “Maar afspreken met jonge jongens voelt voor iedereen fout. Jongeren zullen er emotioneel en cognitief nog niet aan toe zijn om de juiste beslissingen te nemen. De grens met misbruik is flinterdun. Dat Smeets zegt dat hij binnen grenzen van de wet is gebleven, maakt het voor hem alleen maar erger. Hij is advocaat. Hij kent de wet en wekt daarmee de indruk als een predator te werk te zijn gegaan. Deze reactie van hem is dom en immoreel. Want dat iets mag van de wet, maakt het nog niet juist”, zegt Dubbink.

Petitie

Bij kenniscentrum seksualiteit Rutgers, laten ze zich niet uit over de ophef die over het Kamerlid is ontstaan. Maar de zaak komt wel op een gevoelig moment. Volgende week bieden ze Tweede Kamerleden - ook die van D66 - een petitie aan die precies gaat over dit onderwerp: grensoverschrijding. De helft van de vrouwen en een vijfde van de jongens heeft ermee te maken. Dat is zoveel dat Rutgers vindt dat er door de nieuwe regering veel meer gedaan moet worden aan bewustwording over het stellen van grenzen.

Boven de 16 jaar is seksueel contact met wederzijdse instemming niet strafbaar. Maar ingewikkeld wordt het wel naarmate het leeftijdsverschil groter wordt. Volgens Willy van Berlo, programmamanager Seksueel Geweld bij Rutgers, zouden ouderen moeten snappen dat er bij seks met jongeren sprake kan zijn van ongelijkwaardigheid. “Dat is een belangrijk aspect in gezond seksueel contact, naast de vrijwilligheid en de wederzijdse toestemming. Als jongeren toch tegen hun wil hierin meegaan, kan dat een grote impact hebben. Het kan zorgen voor schaamte en schuldgevoelens.”

De verantwoordelijkheid ligt bij een groot machts- of leeftijdsverschil meer bij de volwassene dan bij de jongere. Voor een jongere die nog in ontwikkeling is, is het moeilijker om te weten waar hij aan begint. “Zij zijn vaak nog zoekende. Zeker bij jongens met homoseksuele gevoelens kan die zoektocht nog ingewikkelder zijn.”

Risicofactor

En dat vindt ook senior projectleider sociale veiligheid, Nelleke Westerveld, bij Movisie. Bij gezonde seks gaat het over gelijkwaardigheid en vrijwilligheid. “Leeftijdsverschil kan een grote risicofactor zijn in het hebben van overwicht. Vanuit een gezonde seksuele situatie moet je er als veel oudere volwassene eigenlijk niet aan beginnen.”

Bij homoseksuele jongeren is het volgens Westerveld nog belangrijker om voorzichtig te zijn. “We vermoeden dat ze kwetsbaarder zijn na grensoverschrijdend gedrag, omdat ze meer risico lopen op onder andere eenzaamheid en psychische problemen.”

Volgens hoogleraar toegepaste ethiek Dubbink kon het bijna niet anders dan dat Smeets zich moest terugtrekken. “Hij hangt een moraal aan, waarvan we als samenleving vinden dat die fout is en die heel gevoelig ligt. Iemand die zo’n code breekt, kan geen Kamerlid zijn. Dat zou de partij alleen maar blijven achtervolgen.”

Meer over