PlusNieuws

Oproep: wees zuinig met water, al is het maar als gebaar

Er is nu officieel sprake van een watertekort. Consumenten worden opgeroepen zuinig te zijn met drinkwater. De grootste slachtoffers van de huidige droogte hebben daar helaas weinig aan.

Hans Nijenhuis
Drooggevallen woonboten langs de Waal bij Nijmegen. De aanhoudende droogte zorgt voor een lage waterstand in de rivieren in het oosten van het land.  Beeld vincent jannink/ANP
Drooggevallen woonboten langs de Waal bij Nijmegen. De aanhoudende droogte zorgt voor een lage waterstand in de rivieren in het oosten van het land.Beeld vincent jannink/ANP

“Het is droog in Nederland. Gortdroog. Schippers lijden schade. Boeren en tuinders vrezen voor hun gewassen. En ook de natuur lijdt schade. De vraag naar water is groter dan het aanbod.”

Michèle Blom was ernstig woensdagmiddag, heel ernstig. De directeur-generaal van Rijkswaterstaat is voorzitter van het Managementteam Watertekorten, dat luttele uren daarvoor was geactiveerd. Dat hoort bij het opschalen van niveau 1 naar niveau 2. Sinds 13 juli was er in Nederland een ‘dreigend watertekort’, woensdag stelden de waterbeheerders van Nederland vast dat ons land kampt met een ‘feitelijk watertekort’.

Veendijken

Door dat ‘opschalen’ worden de bestuurlijke lijnen korter: er is nu dat managementteam om te beslissen over waterbeheer en de verdeling van de schaarste. Dat gaat via een zogeheten ‘verdringingsreeks’. De stabiliteit van de dijken (veendijken kunnen doorbreken als ze uitdrogen) en het voorkomen van onherstelbare schade heeft voorrang. Daarna komen drinkwater en energievoorziening. Daar weer na het op kleine schaal beregenen van kostbare gewassen. Helemaal achteraan de rij staan de ‘overige belangen’, zoals de scheepvaart, de landbouw en de recreatie.

Blom riep consumenten op drinkwater te besparen. “Was niet iedere week uw auto, vul niet elke dag opnieuw dat zwembadje voor de kinderen. Help de drinkwaterleidingbedrijven het drinkwater op peil te houden. De kraan staat altijd open, maar zet hem alstublieft af en toe zelf uit.”

Het was een oproep, geen plicht. Op de vraag of er een moment komt dat bijvoorbeeld autowasserettes tijdelijke sluiting wordt opgelegd, antwoordde zij: “Nee.”

Er is met het drinkwater op dit moment geen probleem, onderstreepte Jaap Mos, expert van de Vereniging van Drinkwaterbedrijven. In de zomer van 2020 kwam in het oosten van het land tijdelijk minder water uit de kraan. “Dat was een gevolg van corona,” zei Mos. “Er gingen zoveel Nederlanders met vakantie in eigen land dat in sommige gebieden veel meer mensen waren dan normaal. Toen konden we daar de piekbelasting even niet aan.”

Solidariteit

Mos ziet de oproep vooral als een signaal: het is niet solidair als de een uitgebreid zijn tuin besproeit, terwijl de ander zijn gewassen niet mag beregenen. Maar, voegde hij eraan toe: de grote slachtoffers van de huidige droogte, de landbouw en de scheepvaart, hebben er feitelijk weinig aan. Consumenten gebruiken drinkwater; dat komt uit beschermde grondwatergebieden, en die putten zitten dieper. “Tuinders gebruiken geen drinkwater. Dat zijn gescheiden systemen.”

Het kan deze zomer net zo droog worden als in die van 2018, en dat is echt uitzonderlijk, waarschuwden de experts. Maar er is een belangrijk verschil: van 2018 is veel geleerd. Zo hebben de waterschappen dit voorjaar al veel meer water vastgehouden dan voorheen.

Dat wil niet zeggen dat het vanzelf wel goedkomt. Het waterpeil in de Rijn zal de komende weken nog verder dalen, zegt Marco Nolet, meteoroloog van het KNMI. Het neerslagtekort zal toenemen. “Dat is vooral een ramp voor de hoger gelegen gebieden, die helemaal afhankelijk zijn van neerslag. En denkt u vooral niet dat het na een paar buien is opgelost. Het gras zal snel weer groen zijn, maar in 2018 duurde het tot na de winter voordat het grondwaterpeil weer enigszins op niveau was.”