Plus

Oppositie heeft haast, maar coalitie broedt nog op extra compensatie koopkracht: ‘dit kost gewoon tijd’

Onder druk van exploderende prijzen voor boodschappen en energie broedt de coalitie op extra koopkrachtcompensatie. Het financiële hulppakket vergt meer overleg, maar ‘extra stappen’ volgen wel, beloven partijen.

Niels Klaassen
De prijzen voor levensmiddelen zijn de laatste maanden sterk gestegen.  Beeld ANP /  ANP
De prijzen voor levensmiddelen zijn de laatste maanden sterk gestegen.Beeld ANP / ANP

De nood is hoog. Prijzen in de supermarkt stijgen gigantisch, het afgelopen jaar gemiddeld met ruim 18 procent. De energiefactuur kan zomaar stijgen van 2000 per jaar naar 6500 euro, ondertussen merken huisartsen dat geldstress leidt tot gezondheidsproblemen.

Dus is het alarmfase één en moet het kabinet de zomerpauze staken, vindt onder meer PVV-leider Geert Wilders. “Veel mensen redden het financieel echt niet meer, alles wordt duurder. Ik wil niet langer wachten, ik wil nu actie.”

Meer geduld

De coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie vraagt nog wat meer geduld, het oppositieverzoek om een spoeddebat over ‘de koopkrachtcrisis’ blokkeren ze. Volgens de ijzeren Haagse agenda richting Prinsjesdag wachten de regeringspartijen eerst op de meer precieze doorrekeningen over de financiële situatie per inkomensgroep. Die CPB-raming komt volgende week vrijdag.

Pas daarna is een besluit mogelijk, stelt onder meer ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers: “Zonder nieuwe cijfers over de koopkracht en zonder nieuwe kabinetsvoorstellen zou een debat volgende week een onmachtig debat worden dat niemand echt verder helpt,” twittert Segers. Dus is het ‘raadzamer’ om in september over ‘echte plannen te debatteren’, vindt hij.

Lees verder na de tweet

Ook andere coalitiepartijen zitten op die lijn. Ze benadrukken dat het kabinet voor de zomer al een eerste ‘pleister’ kon plakken met een pakket van 6 miljard euro, huishoudens met de laagste inkomens krijgen 1300 euro.

Wel is er meer nodig omdat veel regelingen dit jaar weer aflopen, erkent Segers, die het heeft over ‘extra stappen’ die genomen zullen worden. Ook andere coalitiebronnen gaan ervan uit dat er meer hulp komt om het ongekende welvaartsverlies zoveel mogelijk te dempen.

“Voor dit lopende jaar is de speelruimte heel beperkt,” meldt een ingewijde. Veel regelingen zijn ingewikkeld om nu nog snel op te tuigen, via gemeenten zou er nog wel wat mogelijk zijn, ook werkgevers en werknemers kunnen afspraken maken over extra vergoedingen.

Loonstijging

“Dat zag je ook voor de zomer bij Schiphol, waar tamelijk snel extra loon voor de bagagemedewerkers geregeld werd. Zoiets kan: de laagste schalen in een bedrijf kunnen harder stijgen, afspraken over incidentele tegemoetkomingen kunnen worden gemaakt.” Maar de bal daarvoor ligt vooral bij werkgevers.

De politiek is vooral aan zet voor regelingen in 2023. Donderdag spraken de fractieleiders van de coalitie – Sophie Hermans (VVD), Jan Paternotte (D66), Pieter Heerma (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) – al een eerste keer over de koopkrachtproblemen, komende week gaat het overleg verder.

De coalitie wil liefst ‘zo precies’ mogelijk compenseren. Extra geld om de inflatiepijn voor huishoudens te verzachten zou kunnen komen via een extra taks op vermogen of een ‘solidariteitsheffing’ voor grote bedrijven in sectoren die megawinsten maken. Maar daarover is nog geen politieke consensus, ook is onduidelijk hoe juridisch en technisch haalbaar zo’n heffing is: “Dit kost gewoon tijd.”

‘Onverantwoord’

Veel te veel tijd, oordelen oppositiepolitici ondertussen. “Waar in andere landen volop crisismaatregelen worden genomen", liet SP-leider Lilian Marijnissen weten, “en profiteurs van de crisis extra belasting moeten betalen en energiebedrijven genationaliseerd worden, kijkt dit kabinet weg. Onverantwoord.” Caroline van der Plas (BBB) benadrukt dat ‘veel Nederlanders niet kunnen wachten’.