PlusAchtergrond

Ook in de nieuwe bestuurscultuur gaat het om ‘inhoud én zetels’, weet Rutte

De uitdrukking nieuwe bestuurscultuur viel wel twintig keer tijdens het debat donderdag over het nieuwe regeerakkoord, maar oude politieke reflexen speelden op.

Laurens Kok en Hans Nijenhuis
SP-leider Lilian Marijnissen (op de voorgrond), Jesse Klaver van GroenLinks (rechts) en Farid Azarkan van Denk (achteraan staand) tijdens het debat in de Tweede Kamer over het nieuwe regeerakkoord. Beeld ANP
SP-leider Lilian Marijnissen (op de voorgrond), Jesse Klaver van GroenLinks (rechts) en Farid Azarkan van Denk (achteraan staand) tijdens het debat in de Tweede Kamer over het nieuwe regeerakkoord.Beeld ANP

Nog geen twintig uur nadat vier partijen hun nieuwe regeerakkoord hadden gepresenteerd en nadrukkelijk de anderen hadden uitgenodigd om samen met hen de plannen in te vullen, was daar de eerste lakmoesproef. Een Kamerdebat, formeel over het eindverslag van de informateurs, praktisch over de voornemens van kabinet-Rutte IV. Ouderwets verbaal vechten vormde toch weer de boventoon. Nog voordat Rutte, die als leider van de grootste partij als eerste mocht spreken, zijn verhaal kon afmaken, stonden er al drie oppositieleiders aan de interruptiemicrofoon.

‘Nu al zat van’

Lilian Marijnissen (SP en Jesse Klaver (GroenLinks) hekelden de voorgenomen ‘bezuiniging van 5 miljard euro op de zorg’. “Waarom laat Rutte zorg in de steek?” vroeg Marijnissen. “Als dit de nieuwe bestuurscultuur is, ben ik er al zat van.”

In het regeerakkoord schrijven VVD, D66, CDA en ChristenUnie dat er tot 2026 9 miljard euro bíj komt, maar daarna worden er besparingen ingezet die langzaam optellen tot bijna 5 miljard euro in 2052. Over dertig jaar dus. Rutte: “Op de langere termijn hebben we met elkaar onder ogen te zien dat de stijgende zorgkosten als een koekoeksjong andere uitgaven uit het nest duwen, zoals die voor onderwijs. We gaan niet bezuinigen, we gaan de stijging van de zorgkosten proberen af te remmen.”

Tegenover de harde interpretatie van de plannen door de linkse oppositie, stond de even harde afwijzing door Rutte om iets aan die plannen te veranderen. Klaver zei: “Haal deze bezuiniging eruit, zet ’m niet in de boeken, en dan ben ik bereid met u te praten over hoe we wel slim kunnen besparen.” Tevergeefs. De inkt van het regeerakkoord is net droog. Daar wil Rutte nog niet in rommelen.

Naar links kijken

Toch zal het nieuwe kabinet eerder naar links kijken voor samenwerking dan naar rechts. Klaver en zeker ook Lilianne Ploumen (PvdA) hadden naast kritiek over een aantal plannen ook positieve woorden. Geert Wilders (PVV) daarentegen noemde Rutte ‘een pyromaan die opnieuw brandweerman wil worden’. En Thierry Baudet wist ‘gewoon niet wat ik over het regeerakkoord moet zeggen’. “Ik sta zo’n andere wereld voor, ik ben het gewoon nergens mee eens.”

Vooral de bijdragen van PvdA, GroenLinks en JA21 werden door de coalitiepartijen nauwlettend gevolgd. Deze drie partijen kunnen het kabinet aan gehoopte meerderheden in de Eerste Kamer helpen. Misschien dat daarom een voorstel van Esther Ouwehand om in het kader van de nieuwe bestuurscultuur 'vandaag’ nog iets te doen tegen de komst van een enorm datacenter van Facebook in Zeewolde, niet serieus werd genomen. Haar Partij voor de Dieren heeft ‘slechts’ drie senatoren, te weinig om de doorslag te geven.

In het nieuwe regeerakkoord staat dat er strengere regels moeten komen voor dat soort centra, die gemakkelijk evenveel elektriciteit gebruiken als een middelgrote stad. De gemeenteraad van Zeewolde praatte er donderdagavond over – en ging akkoord met de komst van het center. Ouwehand wilde daarom ‘vanmiddag nog’ actie, maar kreeg het deksel op de neus.

Zoals Mark Rutte eerder op de dag tegen Jesse Klaver zei: “Het gaat om inhoud én zetels. Dat is altijd zo in de politiek. Je kunt die twee niet los van elkaar zien.”

Meer over