Onderzoek RIVM: Tata Steel stoot meer uit dan het rapporteert

Vanaf het terrein van Tata Steel worden veel meer schadelijke stoffen uitgestoten dan het bedrijf rapporteert. Dat blijkt uit een onderzoek van het RIVM naar de bron van de luchtvervuiling in de IJmond.

Hans Nijenhuis
null Beeld ANP
Beeld ANP

‘De door het bedrijf aangeleverde informatie zoals opgenomen in de Emissieregistratie geeft geen compleet beeld,’ zo staat in het rapport dat vrijdag openbaar werd. Dat wil niet zeggen dat Tata de boel flest, zegt onderzoeker Janneke Elberse in een toelichting. “We weten het gewoon niet.” Het rapport noemt vier mogelijke oorzaken voor het verschil tussen wat wordt gemeten en wat wordt opgegeven.

Het onderzoek dat vrijdag is gepubliceerd, is inmiddels het derde van het RIVM naar de luchtkwaliteit in de omgeving van Wijk aan Zee, IJmuiden en Beverwijk. In april vorig jaar bevestigde een eerste onderzoek dat de gezondheidsklachten in het gebied groter zijn dan elders in Nederland. In september werd de oorzaak onderzocht: de hoeveelheden schadelijke stoffen die neerdalen in de omgeving van Tata Steel zijn vele tientallen malen hoger dan elders. Zoveel hoger zelfs, dat bij langdurige blootstelling het IQ van kinderen tot 12 jaar negatief wordt beïnvloed. Het RIVM beantwoordt nu de vraag waar die schadelijk stoffen precies vandaan komen. Conclusie: het overgrote deel is te herleiden tot de staalfabriek.

Bijvangst

Maar er was dus ook een belangrijke ‘bijvangst’, zoals Elberse het noemde. ‘De gemeten hoeveelheden metalen en PAK zijn (veel) hoger dan was verwacht op basis van berekeningen met data van de milieujaarverslagen, respectievelijk de Emissieregistratie. Deze gegevens over de uitstoot lijken niet volledig te zijn aangeleverd,’ zo staat in het rapport. Voor lood: zes keer hoger. Voor het metaal vanadium tot dertig keer hoger. En voor sommige PAK’s zelfs tot 1000 keer hoger. PAK’s, de afkorting voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen, zijn schadelijke stoffen die kankerverwekkend zijn.

Een bedrijf als Tata is wettelijk verplicht milieujaarverslagen op te stellen en te rapporteren hoeveel van welke stof bij het productieproces vrij komt. Het RIVM noemt vier mogelijke verklaringen voor wat het noemt ‘het gat’ dat de vijf onderzoekers hebben geconstateerd:

1. De feitelijke emissies van Tata Steel zijn gewoon hoger zijn dan in de wettelijk verplichte verslagen wordt gerapporteerd. ‘Het is mogelijk dat sommige emissies, met name bij incidenten, worden onderschat.’

2. Het gaat om uitstoot van onderaannemers die werken op het terrein van Tata en die niet zelf hoeven niet te rapporteren. Ook het railverkeer en de overslag van ertsen en kolen op het terrein van Tata kan zo’n extra, niet gerapporteerde, bron van uitstoot zijn.

3. Behalve via de schoorstenen komt ook via kieren, ramen en deuren verontreiniging in de lucht.

4. Stoffen die eerder waren uitgestoten en in de bodem terecht zijn gekomen, worden onder invloed van de wind opnieuw in de lucht gebracht.

Tata Steel kreeg het rapport niet zoals de media al van te voren te lezen en kon nog niet reageren.

Bewoners van de IJmond hoeven zich op basis van dit rapport niet nóg meer zorgen te maken over hun gezondheid dan ze al deden op basis van de vorige twee RIVM onderzoeken. Janneke Elberse van het RIVM wijst erop dat die rapporten waren gebaseerd of wat er daadwerkelijk was gemeten, niet op basis van wat er was opgegeven.

Meer over