PlusNieuws

Onderzoek onder 210 gemeenten: Zwarte Piet is nu echt roetveegpiet geworden

Na een jarenlange discussie is de kogel door de kerk: Zwarte Piet is in de meeste gemeenten vervangen door roetveegpieten. ‘Je moet wel mee.’

Jurriaan Nolles
Roetveegpieten tijdens de landelijke intocht van sinterklaas in Apeldoorn. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Roetveegpieten tijdens de landelijke intocht van sinterklaas in Apeldoorn.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Tientallen sinterklaascomités hebben de coronaperiode gebruikt om na te denken over het uiterlijk van Piet. En waar bij veel intochten in 2019 Piet nog zwart was, heeft het overgrote deel van de intochtcomités besloten nu alleen nog maar, of grotendeels roetveegpieten te laten meelopen.

Dat blijkt uit een inventarisatie onder sinterklaascomités in meer dan 210 gemeenten verspreid door heel Nederland. Daarvan maken 123 comités gebruik van roetveegpieten en laten er 32 een mix van bruine en roetveegpieten meelopen. Tien comités stellen vast te houden aan de traditionele Zwarte Piet. De resterende ondervraagde comités gebruiken andere varianten, hebben nog geen keus gemaakt of willen die keus nog niet vertellen vóór de intocht.

Pietendiscussie

De roetveegpiet lijkt de lange en oververhitte pietendiscussie definitief te hebben gewonnen. In 2017 stelden sinterklaascomités in 239 gemeenten nog vast te houden aan Zwarte Piet. Negentien gemeenten hadden toen grotendeels of alleen maar roetveegpieten.

Uit de nieuwe rondgang blijkt dat minimaal 74 van de 155 comités die dit jaar roetveegpieten laten meelopen, de beslissing in de coronaperiode hebben genomen. Vorig jaar was er nergens in Nederland een intocht, wel waren er lokaal vaak digitale sinterklaasevenementen. Uit onderzoek bleek vorig jaar dat steeds minder Nederlanders per se aan Zwarte Piet willen vasthouden: dat percentage daalde van 71 naar 55 procent.

“Vorig jaar was de intocht digitaal, toen hadden we een paar roetveegpieten om mensen te laten wennen, Dit jaar gaan we helemaal over,” zegt het intochtcomité op waddeneiland Terschelling. En de Sinterklaascentrale Friesland, die onder meer de intocht in Dokkum organiseert: “Om het feest te behouden is de aanpassing onvermijdelijk. Ik denk dat de discussie nu wel geweest is. Het is klaar, we willen weer gewoon feestvieren.”

Sinds 2011 wordt er bij de landelijke intocht gedemonstreerd tegen de figuur van Zwarte Piet. De actiegroep Kick Out Zwarte Piet ziet de traditionele zwarte kleur als racistisch. De groep kondigde onlangs aan dit jaar te demonstreren in Volendam en Breda, die nog zouden vasthouden aan ‘de racistische karikatuur’.

De ommezwaai naar roetveegpieten lijkt door flink wat comités wel met tegenzin genomen. “Ik zei altijd: we zullen de laatste zijn die overstappen, maar op een gegeven moment moet je mee. Je kunt niet meer anders. Dat is veroorzaakt door mensen die hard zijn gaan schreeuwen,” zegt Herbert de Vries van het comité in Sneek. En zijn collega’s in het Groningse Stadskanaal: “Onze onderbuik kiest het liefst voor donker, maar ja, dat gaat niet meer.” Andere comités kiezen met volle overtuiging voor het afschaffen van zwart: “Iedere Piet mag het invullen op zijn eigen manier, als ze maar niet zwart zijn. We hopen op fantasierijke pieten,” aldus het comité in Wijdemeren.

Trendsetters

De Amsterdamse Stichting Sinterklaas begon in 2014 met de schoorsteenpiet. Het Sinterklaasjournaal stapte na datzelfde jaar geleidelijk af van Zwarte Piet. Sinds 2019 is geen enkele piet meer zwart. Verschillende intochtcomités geven aan dat zij dat journaal nu toch maar volgen.

De landelijke intocht van sinterklaas is dit jaar op zaterdag 13 november. Vorig jaar was er, vanwege de coronamaatregelen, geen live intocht. Wel konden groepen kinderen uit verschillende gemeenten in defilé langs in het grote pietenhuis dat in Paleis Soestdijk was ingericht. Waarschijnlijk krijgt de landelijke intocht dit jaar een soortgelijke vorm. De afgelopen dag zijn ook verschillende lokale intochten afgelast vanwege de stijgende coronacijfers, de keus voor de kleur van piet was dan vaak al wel gemaakt.