PlusAchtergrond

Nigerianen en Marokkanen geweerd uit Oekraïneopvang uit angst voor fraude met nationaliteit

Elke dag worden tientallen mensen weggestuurd bij opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen. Het gaat daarbij om onder meer Nigerianen en Marokkanen die in Oekraïne studeerden of werkten, of zeggen dat ze dat deden.

Cyril Rosman
Oekraiense vluchtelingen registreren zich op de centrale instroomlocatie op Amsterdam CS in april van dit jaar.  Beeld ANP
Oekraiense vluchtelingen registreren zich op de centrale instroomlocatie op Amsterdam CS in april van dit jaar.Beeld ANP

Sinds dinsdag zijn de zogenoemde ‘derdelanders’ (niet afkomstig uit een EU-land) niet meer welkom in de vollopende gemeentelijke opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen. Staatssecretaris Van der Burg (Asiel) wil dat zij worden doorgestuurd naar het, ook al overvolle, aanmeldcentrum in Ter Apel. Landelijke cijfers zijn niet beschikbaar, maar uit een inventarisatie blijkt dat er nu dagelijks tientallen mensen worden weggestuurd bij de opvangplekken voor Oekraïners. De gemeente Amsterdam meldt dat het in die stad om ongeveer dertig mensen per dag gaat. Den Haag stuurde de afgelopen dagen 25 mensen door naar Ter Apel. De Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant zeventig in zes dagen.

Toen Rusland in februari Oekraïne binnenviel, woonden er zo’n 80.000 buitenlandse studenten in Oekraïne, een groot deel van hen kwam uit India, Marokko en Nigeria. Daarnaast verbleef er een onbekend aantal arbeidsmigranten. Ook zij vluchtten, maar ze konden of gingen niet altijd terug naar hun land van herkomst. Zo’n zesduizend van hen belandden daardoor in Nederland in de gemeentelijke opvanglocaties voor gevluchte Oekraïners. Er staan in totaal 70.000 vluchtelingen uit Oekraïne geregistreerd.

De laatste weken melden zich steeds meer (vermeende) studenten bij de opvanglocaties. “Van de honderd plekken in onze eerste opvang werden er op een gegeven moment zestig tot zeventig gebruikt door de ‘derdelanders’. En we zagen die groep steeds groter worden,” zegt Thijs Eradus, die opvanglocatie Microlab in Eindhoven beheert. De beheerders vroegen zich af: klopt dit wel? “Ze zeggen dat ze op de universiteit van Kiev zitten, maar spreken helemaal geen Engels. Er gingen ook wel geruchten over documenten die werden verhandeld.”

Vervalste documenten

Bij het Humanitair Coördinatiepunt (HSP) voor vluchtelingen uit Oekraïne op het Centraal Station van Amsterdam meldden zich onder meer jongeren uit Pakistan en Jordanië. Zij leken vervalste Oekraïense documenten bij zich te hebben, gekocht in Roemenië. De toeloop bij de opvangcentra kan er mee te maken hebben dat een registratie als vluchteling uit Oekraïne toegang geeft tot meer regelingen dan een reguliere asielaanvraag. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) liet al weten dat daardoor mogelijk ook meer ‘derdelanders’ voor Nederland kiezen.

Staatssecretaris Van der Burg besloot mede daarom dat nieuwe aanmelders doorgestuurd moeten worden naar Ter Apel. Daar kunnen hun documenten beter worden gecontroleerd, onder meer door specialisten van de Marechaussee. Derdelanders die al in een opvang zitten, mogen daar wel blijven. Dat geldt ook voor nieuwkomers die over een permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne beschikken.

Rode Kruis stopt samenwerking

Het Rode Kruis heeft vanwege de beleidswijziging vorige week haar hulp bij het HSP op Amsterdam Centraal stopgezet. De hulporganisatie stelt dat ‘alle vluchtelingen dezelfde humane opvang moeten krijgen’. “Mensen worden nu naar Ter Apel gestuurd, maar daar is de situatie zorgelijk,” stelt een woordvoerder. Bij het HSP op Utrecht Centraal werkt het Rode Kruis wel door ‘omdat daar de werkzaamheden anders zijn’.

Of de weggestuurde Marokkanen, Nigerianen en andere nationaliteiten ook daadwerkelijk naar Ter Apel gaan, kan de IND (nog) niet zeggen. Op het veld voor dat aanmeldcentrum meldde eerder deze week zeker één Marokkaanse jongen ‘in Oekraïne gestudeerd te hebben’. Hij kon dat niet verder uitleggen.

Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel melden zich elke dag zo’n honderd nieuwe asielzoekers uit de hele wereld. Omdat de Nederlandse asielopvang, onder meer vanwege de woningcrisis, overvol zit, worden nieuwe asielzoekers opgevangen in sporthallen en andere noodlocaties.