Neerslagtekort 2018 binnenkort geëvenaard, wateraanvoer steeds lastiger

Nederland stevent de komende twee weken af op een neerslagtekort dat net zo groot is als in 2018. Dat jaar werden zelfs schepen ingezet om vers water te leveren. Zo ver is het nu nog niet, maar de aanvoer voor natuur, landbouw en scheepvaart wordt steeds ingewikkelder.

Edwin van der Aa
De bedding van de Rijn is voor een groot deel drooggevallen. De verwachting is dat het waterpeil in de rivier na het weekend weer iets zal stijgen. Beeld KOEN VAN WEEL/ANP
De bedding van de Rijn is voor een groot deel drooggevallen. De verwachting is dat het waterpeil in de rivier na het weekend weer iets zal stijgen.Beeld KOEN VAN WEEL/ANP

Op dit moment bedraagt het gemiddelde landelijke neerslagtekort 277 millimeter. Daarmee kan 2022 vooralsnog makkelijk gerekend worden tot de vijf procent droogste jaren, blijkt uit de nieuwste Droogtemonitor van het KNMI. Als het weer zich de de komende twee weken ontwikkelt zoals wordt verwacht, wordt dat beeld nog iets extremer.

De verwachting is namelijk dat Nederland met droogte blijft kampen, ondanks de neerslag die de komende dagen wordt voorzien. Het KNMI rekent erop dat het gemiddelde neerslagtekort zelfs zal oplopen naar 285 millimeter. Daarmee wordt de droogtepiek van vier jaar geleden geëvenaard. Alleen in recordjaar 1976 was het tekort groter.

Uitzonderlijk lage waterstand

Volgens Rijkswaterstaat is de waterstand van de Rijn ‘uitzonderlijk laag’. Bij Tolkamer (meetpunt Lobith) staat het peil van de Rijn nog maar enkele centimeters boven de laagste stand ooit. Naar verwachting slinkt de aanvoer van Rijnwater tot het weekend om daarna weer toe te nemen. Dit hangt overigens wel af van de hoeveelheid neerslag die nog moet vallen.

De aanvoer van de Maas neemt de komende dagen licht toe als gevolg van de verwachte neerslag in het stroomgebied van die rivier. De waterstand in zowel het IJsselmeer als het Markermeer daalt geleidelijk. “Op dit moment is er voldoende water in beide meren beschikbaar om aan de watervraag rondom de meren te voldoen.”

Maar dat is lang niet overal het geval. Volgens Rijkswaterstaat wordt het in steeds meer gebieden lastig om voldoende water aan te voeren om aan de watervraag van alle gebruikers te voldoen. Op dit moment ondervinden voornamelijk watergebruikers zoals natuur, landbouw en scheepvaart daar hinder van.

Extra maatregelen

Door de zeer lage waterstanden zijn steeds meer extra maatregelen, zoals het inzetten van extra pompen, nodig om de wateraanvoer naar regionale gebieden in stand te houden. Verschillende maatregelen zijn genomen om verzilting gebiedsgericht te bestrijden door voor aanvoer van zoet water te zorgen.

Het doet denken aan 2018, toen het zoutgehalte van het IJsselmeer voor de kust van Andijk (Noord-Holland) door de droogte zo groot was dat het water uit het meer niet meer geschikt was om voor de drinkwaterwinning te worden gebruikt. Destijds moest zoet water per boot uit andere delen van het IJsselmeer worden aangevoerd. Zo ver is het nu nog niet, laat een zegsman van Rijkswaterstaat desgevraagd weten.

Voorlopig blijft vooral de hinder voor de scheepvaart toenemen door afnemende vaardieptes, langere wachttijden en in sommige gevallen stremming van sluizen. Een toenemend aantal waterschappen voert inspecties uit van droogtegevoelige kades en dijken.

Toenemende druk

Ook verschillende natuurgebieden (zoals hoogveen en bos) staan onder toenemende druk. De lage grondwaterstanden zijn voor waterschap Vechtstromen in Overijssel aanleiding om in Twente en delen van Salland een verbod uit te vaardigen op het onttrekken van grondwater rond kwetsbare natuurgebieden. Ook het aantal onttrekkingsverboden uit oppervlaktewater toe.

Sinds 3 augustus kent Nederland een feitelijk watertekort. Consumenten worden opgeroepen zuinig te zijn met drinkwater, uit solidariteit met bijvoorbeeld de landbouw. Er is met het drinkwater geen probleem. Dat was anders in de zomer van 2020, toen in het oosten van het land tijdelijk minder water uit de kraan kwam.