PlusExclusief

Nederland loopt binnen door hoge gasprijs: experts schatten vijf miljard euro

De Nederlandse schatkist loopt op een wrange manier binnen door de oorlog in Oekraïne. Nu de gasprijs omhoog is geschoten schatten vooraanstaande economen in dat de inkomsten al gauw vijf miljard euro hoger kunnen uitvallen.

Laurens Kok en Marcia Nieuwenhuis
Doordat de gasprijs naar recordhoogte is gestegen, krijgt de Nederlandse staat naar verwachting miljarden euro's meer binnen. Beeld Getty Images/iStockphoto
Doordat de gasprijs naar recordhoogte is gestegen, krijgt de Nederlandse staat naar verwachting miljarden euro's meer binnen.Beeld Getty Images/iStockphoto

Dat blijkt uit een rondgang langs vooraanstaande economen. De experts schatten de meevaller op minimaal twee miljard euro en maximaal zeven miljard.

Energiespecialist Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) rekent voor dat van het gasveld in Groningen netto 73 procent naar de staat gaat, en van de kleine velden 64 procent. “Als ik dan bereken wat de staat eraan overhoudt, kom ik uit op orde van grootte 7 miljard euro. Als je daar de kosten van zo’n 2 miljard euro vanaf haalt, kom je ruwweg neer op 5 miljard euro aan extra inkomsten.”

De energie-econoom merkt wel op dat je bij die berekening ervan uitgaat dat de prijzen nog wel een tijdje hoog blijven, ‘wat wel aannemelijk is’. De Europese gasprijs is naar een nieuw record geschoten. De toename is het gevolg van de door Rusland begonnen Oekraïne-oorlog en de onzekerheid over de gevolgen voor de wereldeconomie. De markten zijn bang dat de olieproductie uit Rusland wegvalt, terwijl deze goed is voor 10 procent van de wereldproductie.

Miljoenennota

Ook hoogleraar energie-economie Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen verwacht dat de Nederlandse staat veel meer inkomsten krijgt door de hoge gasprijs. “De gasprijs is nu ongeveer 1,70 euro, dat is dus veel meer dan waar het kabinet vanuit ging.” In de Miljoenennota werd nog gerekend met een gasprijs van 20 cent (!) per kuub, vele malen minder dus.

De Groningse hoogleraar benadrukt dat ‘we al driekwart jaar met hoge gasprijzen zitten’ en verwacht dat de staat hieraan ‘globaal genomen 7 miljard euro extra ontvangt’. “Het gaat in ieder geval om miljarden die erbij komen. Ruim 2 miljard euro is de ondergrens.”

Lees door onder de graphic.

Olie- en gasimporten EU buiten de Europese Unie.  Beeld ANP Graphics
Olie- en gasimporten EU buiten de Europese Unie.Beeld ANP Graphics

Volgens de economen zou het goed zijn om met die extra miljarden ‘de energierekening te dempen’. “Er komt meer geld binnen dan verwacht, daar kun je gasgebruikers mee compenseren,” aldus de Groningse professor. Ook energie-econoom Van den Beukel noemt het ‘redelijk dat mensen gecompenseerd worden, maar het liefst zo gericht mogelijk, bijvoorbeeld de lage inkomens’.

Eind vorig jaar besloot het toen nog demissionaire kabinet al de stijgende energierekening te compenseren met gemiddeld ruim 400 euro per huishouden. Dat kost de staat in totaal 3,2 miljard euro. De Tweede Kamer had gevraagd om extra maatregelen. De energierekening was nog veel hoger dan gedacht. Een huishouden met gemiddeld verbruik betaalt daardoor jaarlijks ruim 1300 euro meer aan gas en licht, meldde het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Vooral de rekeningen van mensen met een variabel contract gieren nu al omhoog. Toch zegt het kabinet pas in het voorjaar te kijken of extra compensatie mogelijk is. Het kabinet moet dan ook oplossingen vinden voor de eisen die de Eerste Kamer pas stelde. Een meerderheid van de Senaat ziet bezuinigen op jeugdzorg niet zitten, wil hogere AOW en extra compensatie voor studenten die veel hebben moeten lenen. Dat wensenlijstje kan het kabinet ook miljarden kosten.

Rusland

Vooralsnog levert Rusland nog steeds gas. Hoewel meerdere Russische banken zijn afgesloten van het wereldwijd betalingssysteem Swift, zijn banken die energiebetalingen verzorgen uitgezonderd. Er vloeit momenteel zelfs iets meer gas richting Europa dan enkele maanden terug. Maar met iedere dag dat de Russen hun offensief in Oekraïne opvoeren, neemt de onzekerheid toe of dit zo blijft.

Volgens energie-expert Jilles van den Beukel heeft Nederland ‘een groot probleem als de gaskraan uit Rusland helemaal dicht gaat’. Op de vraag of er vanwege het conflict tussen Rusland en Oekraïne misschien toch weer een beroep op het Groningse gas moet worden gedaan, reageerde minister Rob Jetten van Klimaat en Energie vrijdag uiterst voorzichtig. “Dat is het aller-, allerlaatste redmiddel in het geval van een heel groot conflict dat langer duurt.”

Jetten is daar op dit moment ‘niet serieus over aan het nadenken’, omdat ‘die noodzaak er nu niet is’. Nederland en andere Europese landen hebben volgens de D66-bewindsman momenteel genoeg gas op voorraad om de rest van de winter door te komen. Het kabinet werkt al jaren aan het afbouwen van de Groningse gaswinning, maar om aan de vraag uit Duitsland te voldoen moest de gaskraan toch weer verder open. Groningen kampt door de gaswinning met vele tientallen aardbevingen per jaar.