PlusNieuws

Naleven van coronamaatregelen versloft: ‘Mensen zien nut en noodzaak minder’

Het wordt steeds lastiger om de coronamaatregelen na te leven. Het aantal mensen dat thuisblijft en test bij klachten bereikt een dieptepunt. Ook ventileren raakt in het slop. Dat blijkt uit de nieuwste gedragspeiling van het RIVM, gehouden vóór de persconferentie.

Niels Klaassen
Een leraar opent een raam. Nog maar vier op de tien mensen zegt meestal of altijd een raam of ventilatierooster open te zetten. Beeld ANP
Een leraar opent een raam. Nog maar vier op de tien mensen zegt meestal of altijd een raam of ventilatierooster open te zetten.Beeld ANP

Basisregels als afstand houden, drukte mijden, thuis blijven en testen bij klachten: Nederlanders vinden het steeds moeilijker om ze na te leven. Dat zien onderzoekers achter de nieuwe gedragsmeting die het RIVM vandaag publiceert. Nog slechts 36 procent van de respondenten blijft binnen bij klachten (dat was bij de vorige peiling nog 41 procent).

Slechts één op de drie personen doet een test bij coronasymptomen (was 41 procent). Dat is een dieptepunt sinds de start van de metingen en een groot risico voor komende winter. Al kiezen veel mensen wel vaker voor een zelftest.

Ventileren

Ook afstand houden en ventileren blijkt moeilijk vol te houden. Nog maar vier op de tien mensen zegt meestal of altijd een raam of ventilatierooster open te zetten.

“De afname van naleving van gedragsregels zien we al een tijdje,” zegt professor Marijn de Bruin, hoogleraar gedragswetenschappen en hoofdonderzoeker bij de Gedragsunit van het RIVM. “En die trend gaat grofweg hand in hand met versoepelingen en de vaccinaties. Mensen die ingeënt zijn, houden minder afstand in eigen kring bij familie of vrienden en mijden drukte niet zoveel als daarvoor. Ze zien minder het nut en de noodzaak voor deze maatregelen in die situatie.”

Zorgwekkend

Sinds de start van de pandemie peilt het RIVM geregeld het draagvlak en vertrouwen onder ruim 37.000 deelnemers. De uitkomsten van de laatste enquête, ruim een week voor de persconferentie afgenomen, bieden zorgwekkende signalen voor de komende winter. Het kabinet hoopt de komende week vooral met aandacht voor basisregels de nieuwste virusgolf in te dammen, maar de vraag is of dat lukt nu de coronamoeheid lijkt te pieken.

“Opvallend is dat er veel verwarring was over de regels na de versoepelingen. Dat is opmerkelijk: er waren minder restricties, maar mensen vonden wel moeilijk te volgen wat nog wel gold als advies. Dat kan met communicatie verbeterd worden. Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid.”

Ook het vertrouwen in de Nederlandse corona-aanpak cirkelt rond het dieptepunt. In het voorjaar van 2020 was ruim 70 procent van de Nederlanders erg te spreken over de aanpak, nu is dat nog 28 procent, net iets meer dan in de septemberpeiling.

Verwarring

Verwarring en weinig vertrouwen zijn fnuikend voor een effectieve aanpak: basisregels naleven zou al een hoop infecties en ziekenhuisopnames schelen, zei voorzitter Jaap van Dissel van het Outbreak Management Team (OMT) vaker. “Als die beter nageleefd worden, zou je spectaculaire dalingen zien.”

Veel minder mensen laten zich testen bij klachten. Beeld ANP
Veel minder mensen laten zich testen bij klachten.Beeld ANP

Tot dusver moeten een herinvoering van de mondkapjesplicht, een dringend semi-fulltime thuiswerkadvies en een QR-pas de klus klaren, maar experts vrezen komende winter een ziekenhuisgolf die driehonderd tot zevenhonderd bezette ic-bedden veroorzaakt. Dat leidt tot een zorginfarct, met talloze reguliere operaties die afgezegd moeten worden. Het kabinet noemt extra maatregelen daarom reëel.

Eventuele nieuwe restricties zijn dan de openingstijden in de horeca beperken, het thuisbezoek aan banden leggen, een herinvoering van verplichte vaste zitplekken en sluiting van niet-essentiële winkels. Ook het 2G-protocol, waarbij alleen gevaccineerde of genezen personen een coronapas krijgen, behoort tot het zware pakket waarmee de regering volgens het OMT rekening moet houden.

De Bruin ziet wel het draagvlak voor meer maatregelen iets toenemen. “In de septembermeting vond 26 procent van de deelnemers dat meer maatregelen nodig waren. In deze meting steeg dat percentage naar 39 procent. Maar het is een lastige fase, met verwarring over de regels en beperkt vertrouwen in de aanpak. Daar is duidelijk winst te behalen.”