Plus

Mobiel dna-onderzoek kan daders binnen een dag opsporen

Inbraken en overvallen oplossen in een fractie van de tijd die dat nu kost? Volgens onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam maakt politieproeftuin LocalDNA dat mogelijk, door een deel van het dna-onderzoek op locatie te doen in plaats van in het laboratorium.

Zed Fasel
Met een rijdend forensisch laboratorium experimenteren politie en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) voor de proeftuin LocalDNA. Beeld ANP/JEROEN JUMELET
Met een rijdend forensisch laboratorium experimenteren politie en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) voor de proeftuin LocalDNA.Beeld ANP/JEROEN JUMELET

Begin 2021 komt er ’s ochtends bij de Politie Eenheid Amsterdam een melding binnen van een inbraak. Er worden twee bloedsporen gevonden. Een bus met mobiele dna-technologie rukt uit en doet ter plaatse onderzoek. Een verdachte wordt die avond nog aangehouden en de volgende dag voorgeleid aan de rechter-commissaris. Hij heeft nog geen tijd gehad om een alibi te creëren en bekent na de confrontatie met de dna-match. Een proces dat normaal gesproken maanden kan duren is binnen iets meer dan een dag verricht: proeftuin LocalDNA werpt zijn vruchten af.

Er is binnen de politie al langer veel aandacht voor sneller dna-onderzoek, zegt woordvoerder Robbert Salome. “Je wil natuurlijk zo snel mogelijk een verdachte hebben, voor de maatschappij maar ook voor eventuele vervolging. Als je binnen een paar uur bij een verdachte van een schietincident bent, heeft diegene nog kruitsporen aan zijn handen, als je er een week later bent niet. Dat kan het verschil maken in een proces.”

Brede samenwerking

De proeftuin, die tot afgelopen zomer liep in regio's Amsterdam en Midden Nederland, is een samenwerking van de HvA, het Openbaar Ministerie, het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de Nationale Politie. Dna kan met een mobiel apparaat ter plaatse worden onderzocht door forensisch rechercheurs van de politie. Zij sturen de gegevens vervolgens op naar het NFI, waar de analyse en interpretatie gebeuren.

“Zo worden de gegevens direct teruggekoppeld naar het NFI,” zegt Christianne de Poot, lector forensisch onderzoek van de HvA en de Politieacademie. “Normaal gesproken blijven zaken zonder grote urgentie vrij lang liggen bij verschillende instanties, en gaan van politie naar het lab, van het lab naar de officier van justitie en dan weer naar de politie. Die samenwerking wordt in de proeftuin geïntensiveerd, omdat de politie potentieel interessante data direct door kan geven en snel weer terug kan krijgen.”

Dagen in plaats van maanden

De analyse van het dna en dat profiel vergelijken met profielen in een database kan met deze methode uren duren in plaats van dagen. Daardoor kan het signaleren en aanhouden van een verdachte veel sneller plaatsvinden, binnen dagen in plaats van pas na weken of maanden. Dit blijkt uit onderzoek van de betrokken partijen, waarbij vijftig zaken uitgevoerd met de LocalDNA-methode met reguliere zaken zijn vergeleken.

Er is tijdens de proef zowel gekeken naar ernstige misdrijven als vaak voorkomende delicten, zoals inbraak en overvallen. Misdrijven uit die laatste categorie blijven vaak extra lang liggen omdat er weinig prioriteit aan wordt gegeven ten opzichte van bijvoorbeeld moordzaken. Een probleem is dat bewijs daardoor verdwijnt. Direct sporen veiligstellen met LocalDNA lost dat op.

Kanttekeningen

Om LocalDNA te kunnen inzetten moet er wel voldoende capaciteit zijn bij de politie, en moeten verdachten wel al in de dna-databank zitten om geïdentificeerd te kunnen worden.

Er zijn nog wat andere kanttekeningen volgens De Poot van de HvA. “Voordat dit op grote schaal toegepast kan worden moet er wel meer onderzoek worden gedaan. De analyses van de apparatuur die we hebben gebruikt bleken kwalitatief nog niet zo goed als de analyses onder laboratoriumcondities.”

Er waren bovendien logistieke problemen waardoor de apparatuur soms nog niet ter plaatse gebruikt kon worden. De Poot is er echter van overtuigd dat LocaDNA al heeft bewezen van waarde te kunnen zijn. “Het is een snelle oplossing voor zaken waar bloed- en speekselsporen zijn aangetroffen. Ik denk dat dat het belang van de proeftuin onderstreept.”

Meer over