PlusInterview

Minister Van Gennip ziet oplossing voor arbeidskrapte in Franse jeugdwerklozen: ‘Er is veel potentie’

Minister Karien van Gennip (Sociale Zaken) oppert om werkloze Franse jongeren uit probleemwijken in Nederland te laten werken. Zij kunnen aan de slag in de horeca of in de kassen. ‘Zonder hen wordt het moeilijk.’

Tobias den Hartog en Laurens Kok
Karien van Gennip, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Beeld ANP
Karien van Gennip, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Beeld ANP

De minister kent de voorbeelden van ongelukken op de werkvloer door taalbarrières. De beelden van een tiental Polen op kleine kamertjes, weggestopt in stapelbedden. Of van bouwvakkers die alles op de werkplaats doen: van koken tot eten, van slapen tot werken.

Maar kom er bij Van Gennip niet mee aan dat er een complete stop moet komen op arbeidsmigratie, omdat de problemen onbeheersbaar zouden zijn. “We hebben ongeveer een half miljoen arbeidsmigranten in Nederland, 800.000 tot 900.000 door het jaar heen, want niet iedereen blijft hier het hele jaar. Dat zijn er veel, dat klopt. Maar onze economie draait dus ook voor een fors deel op arbeidsmigranten. Je kunt Nederland niet meer los zien van hen. Ik kan mij niet voorstellen dat we de economie zonder hen kunnen laten draaien.”

De misstanden rond arbeidsmigranten zijn niet mals. Een groep Oekraïners, gevlucht voor de oorlog, bleek in Westlandse kassen te werken onder een wurgcontract, bijvoorbeeld.

“Dat moet niet kunnen, dat moet niet mogen. Het is Nederland onwaardig. Mensen die hier komen werken, verdienen dezelfde behandeling als Nederlanders. Het zijn mensen als jij en ik. Als werkgever heb je een verantwoordelijkheid. Juridisch en moreel. Je hebt het over mensen, niet over een kilo aardappelen of zo. Die mensen moeten naar de dokter kunnen, fatsoenlijke huisvesting hebben.”

Maar sommige bedrijven zijn arbeidsmigranten toch gaan zien als productiemiddel.

“Dat is ook zo. Kijk, er zal altijd laagbetaalde arbeid zijn. Je ziet zelfs dat laagbetaalde arbeid groeit. En de vraag is dus, als je het netjes doet met fatsoenlijk loon en arbeidsomstandigheden, wat wordt dan de prijs van een koffer sjouwen? Van tomaten plukken? Wij willen ons pakketje de volgende dag bezorgd hebben, maar we staan er niet bij stil wat daar soms achter schuilgaat.”

Misschien hebben sommige bedrijven geen bestaansrecht meer zonder die goedkope arbeid.

“Als jouw concurrentievoordeel is dat je arbeidsmigranten niet netjes behandelt, dan zeg ik: dan lukt dat niet.”

Gaan die bedrijven dan verdwijnen?

“Of innoveren. Dat je tomaten plukken meer gaat automatiseren. Of pakjes ophalen. Bedrijven willen dat ook wel, een aantal doet dat ook.”

Van Gennip werkt aan wetten om onwillige uitzendbureaus aan banden te leggen. Er komt een wet waardoor werknemers een apart arbeidscontract en een apart huurcontract krijgen. Zo komen ze niet op straat te staan als ze ontslag nemen. De 15.000 uitzendbureaus die er nu zijn, mogen straks alleen nog met vergunning arbeidsmigranten uitlenen.

Het duurt nog tot 2025 voordat die vergunningplicht er ligt. Er lijkt weinig geen urgentie bij de overheid.

“Wetten maken duurt lang. En zeker een wet als deze moet goed zijn. Want als het ergens ruimte laat, gaan mensen toch de mazen zoeken. Maar mijn punt is: we moeten het netjes doen. En ik denk dat dat kan.”

Niet iedereen deelt die mening. Nota bene Rits de Boer, inspecteur-generaal van de Nederlandse Arbeidsinspectie, noemde de strijd met malafide werkgevers ‘dweilen met de kraan open’. Hij pleitte vorige maand voor een stop op arbeidsmigranten, omdat de lusten voor de werkgevers zijn, maar de lasten voor de samenleving.

Van Gennip snapt zijn oproep, maar wijst op het vrij verkeer van personen in Europa. “Dat vind ik een groot goed. Mensen binnen Europa mogen hier gewoon komen.”

Wel is ze kritisch op het Brusselse plan om meer migranten van buiten de EU te halen. Er zouden hooguit afspraken gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld met landen waarvan Nederland ongedocumenteerden of uitgeprocedeerde asielzoekers heeft. Een soort uitwisseling. Maar voor de minister staat buiten kijf: arbeiders uit de EU zijn welkom. “Ik heb zelf een aantal jaar in Frankrijk gewerkt, ik was zelf ook een soort arbeidsmigrant.”

We hebben nu al te maken met krapte op de arbeidsmarkt en de vergrijzing moet nog toeslaan. Zijn arbeidsmigranten de oplossing?

“Ik wil allereerst de miljoen mensen activeren die nu nog aan de kant staan. Of mensen die meer uren kunnen werken, of wellicht langer willen wachten met hun pensioen. En arbeidsmigratie binnen de EU is dus van vitaal belang. Het sluitstuk is arbeidsmigratie van buiten de EU. Maar in de EU is nog heel veel arbeidspotentieel.”

U opperde zelfs werkloze Franse jongeren uit banlieues naar hier te halen?

“In Frankrijk is echt een hoge jeugdwerkloosheid, zeker in de banlieue. Veel hoger dan wij hier kennen. Ik zou mij kunnen voorstellen dat we investeren in die Franse of Spaanse schoolverlaters om ze hier in de horeca of de tuinbouw te laten werken. Ik voel een grote verantwoordelijkheid voor de één miljoen Nederlanders die nog aan de kant staan. Maar als wij als één Europa willen functioneren, moeten wij ons ook zorgen maken over de jeugdwerkloosheid in andere Europese landen.”

Rechtse politiek vindt plan waanzin

Rechtse partijen als de PVV, FvD, JA21 en BVNL (van Wybren van Haga) spreken schande van het plan van Van Gennip. ‘Het wordt steeds gekker,’ twittert Geert Wilders. ‘De ene dag moeten de boeren kapot, de andere dag komen er mega-asielzoekerscentra bij en vandaag gaan we Franse werklozen uit de gevaarlijke banlieues hierheen halen.’

Forum voor Democratie spreekt van ‘waanzin’. ‘Werken en wonen is hier voor onze eigen mensen’, twittert de partij via het partijaccount.

Joost Eerdmans van JA21 wil in debat met Van Gennip. ‘Dit is vragen om problemen. Een bizar plan.’

Meer over