Plus

Minister belde alle fractieleiders over Rembrandt-aankoop, behalve Baudet: ‘Belang van vertrouwelijkheid woog zwaarder’

Het kabinet lichtte in het diepste geheim alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer in over de voorgenomen koop van De Vaandeldrager van Rembrandt. Eén van hen kreeg geen telefoontje: Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet.

Hanneke Keultjes
De Vaandeldrager van Rembrandt van Rijn. Beeld Rijksmuseum
De Vaandeldrager van Rembrandt van Rijn.Beeld Rijksmuseum

Demissionair minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur, D66) vreesde dat de toen nog geheime schilderijkoop bekend zou worden als Baudet het te weten zou komen. “We moesten zeker weten dat het stil zou blijven, de onderhandelingen waren nog niet afgerond.” Bij Baudet had zij dat vertrouwen niet, stelt Van Engelshoven, ‘vanwege de manier waarop de partij politiek bedrijft’. “Ik heb voor mezelf een afweging gemaakt: het belang van vertrouwelijkheid woog zwaarder.”

Baudet laat via zijn woordvoerder weten inderdaad niets van Van Engelshoven te hebben gehoord. “Blijkbaar kijkt en luistert de minister te veel naar de mainstream media, want ze heeft een totaal vertekend beeld van de heer Baudet”, laat zij weten. “De minister moest eens weten hoeveel geheimen hij bewaart.”

Ook PVV-leider Geert Wilders kreeg geen belletje, maar zijn fractie werd wél geïnformeerd. Van Engelshoven seinde Wilders’ fractiegenoot Martin Bosma in, de cultuurwoordvoerder van de PVV. “Daar heb ik meer contact mee.”

Schilderij uit 1636

Het kabinet maakte op woensdag 8 december wereldkundig dat het De Vaandeldrager – een schilderij uit 1636 met een prijskaartje van 175 miljoen euro – wilde kopen. Het Rijk wilde 150 miljoen euro uittrekken; de Vereniging Rembrandt en het Rijksmuseum Fonds zouden dan de resterende 25 miljoen bijpassen.

Fractieleider Thierry Baudet van Forum voor Democratie. Beeld ANP/Bart Maat
Fractieleider Thierry Baudet van Forum voor Democratie.Beeld ANP/Bart Maat

Op vrijdag 3 en zaterdag 4 december zocht minister Van Engelshoven contact met de fractievoorzitters om hen vertrouwelijk de plannen uit de doeken te doen, bevestigen meerdere fractieleiders. “Toen ik hoorde dat de minister van Cultuur wilde bellen, dacht ik: oh, dan gaan we weer een Rembrandt kopen,” zegt SGP-leider Kees van der Staaij, die in 2015 ook de koop van Rembrandts huwelijksportretten van Marten en Oopjen meemaakte. Toen werden de fractieleiders geïnformeerd tijdens een ontbijt in het Mauritshuis.

De leiders van de vier coalitiepartijen hoorden al van de voorgenomen koop tijdens de formatieonderhandelingen, de rest kreeg dit keer een telefoontje. Ook bijzonder, vond JA21-voorman Joost Eerdmans, die aantekeningen maakte. “Aangetekend kwam een mapje met documentatie naar mijn huisadres. Daar zat ook een foto van De Vaandeldrager bij. Heel netjes gedaan allemaal.” Ook Wybren van Haga, die zich in mei afsplitste van FvD, vond het ‘fijn’ om ‘van tevoren te worden geïnformeerd’. “We horen bijna alles achteraf tegenwoordig.”

Net als de in 2015 gekochte Rembrandts was De Vaandeldrager in het bezit van de Franse familie Rothschild, die het al in 2018 in de verkoop deed. De Franse regering weigerde toen echter een exportvergunning af te geven, om eerst Franse musea de kans te geven het doek te kopen. Toen dat niet gebeurde, werd alsnog een vergunning voor de export afgegeven en kwam Nederland in beeld. Het kabinet sprak net als bij de aankoop van de huwelijksportretten van ‘een unieke kans’.

Nederlands cultureel erfgoed

Fractieleiders benadrukken dat hen niet om toestemming werd gevraagd, maar alleen werd medegedeeld wat het kabinet van plan was. Op 16 december werd er nog over de aankoop gedebatteerd, uiteindelijk stemden 123 van de 150 Kamerleden in met de aankoop.

Overigens dachten bronnen op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dat de Forum-leider de aankoop van het Nederlands cultureel erfgoed wel zou kunnen waarderen. Dat bleek niet het geval: de FvD-fractie stemde op 16 december tegen de koop. Waarom Baudets fractie tegenstemde, is niet duidelijk. De partij ontbrak bij het debat over het uittrekken van de extra 150 miljoen euro.

Meer over