PlusAnalyse

Met de rug tegen de muur neemt kabinet ‘een risico’

De strenge coronamaatregelen waren niet langer houdbaar, erkent het kabinet. Dus gaat veel weer open. Maar heel optimistisch is het kabinet niet over wat ons te wachten staat.

Hans van Soest en Niels Klaassen
Minister-president Mark Rutte en minister Ernst Kuipers tijdens de coronapersconferentie.  Beeld Sem van der Wal/ANP
Minister-president Mark Rutte en minister Ernst Kuipers tijdens de coronapersconferentie.Beeld Sem van der Wal/ANP

“We zijn er echt nog lang niet. Het is nooit een griepje geweest en dat is het nu ook nog niet.” Minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) benadrukt het met klem. Het kabinet neemt ‘een risico’ door nu de horeca, bioscopen en voetbalstadions open te gooien. Zelfs met de strenge voorwaarden waaronder dat gebeurt, zal het aantal besmettingen fors oplopen.

Kuipers schetst geen vrolijk beeld van de komende weken. Nu al is het aantal besmettingen ‘torenhoog’. “En dat worden er alleen maar meer.” Dat betekent dat huisartsen en andere werknemers in de zorg hun borst weer nat kunnen maken. Kuipers wijst naar landen als Frankrijk, België en Denemarken waar het aantal besmettingen hoger ligt dan hier en er ook meer mensen in het ziekenhuis liggen dan bij ons. “Dat gaat hier ook gebeuren.” Want ja, van de huidige omikronvariant word je veel minder ziek dan van vorige coronavarianten. Maar met zo enorm veel besmettingen als nu (gisteren weer 54.225 nieuwe erbij) worden er nog steeds veel mensen ziek.

OMT-advies

In het slechtste geval komen volgens het RIVM met deze versoepelingen weer net zoveel mensen met corona in het ziekenhuis als in december, toen er dagelijks ongeveer vijftig nieuwe patiënten op de intensive care belandden. Allerlei operaties werden uitgesteld omdat ‘code zwart’ dreigde. In het nieuwste advies van het Outbreak Management Team waarschuwen de experts voor 4500 (nu 880) bezette bedden op verpleegafdelingen en 700 tot 800 op de ic’s (nu 260).

En niet alleen in de zorg kan het gaan piepen en kraken. De hele samenleving kan ontwricht raken doordat te veel werknemers tegelijkertijd besmet raken. Kuipers: “Nu al zitten er zo’n half miljoen mensen thuis. Ook dat aantal zal toenemen.”

Demonstraties

Toch versoepelt het kabinet meer dan het OMT adviseert, door de sluitingstijden van horeca en theaters op 22.00 uur in plaats van 20.00 uur te zetten. Want, zo erkent premier Mark Rutte: Nederland trekt het niet meer. Burgemeesters dreigden twee weken geleden al te gaan muiten en de regels niet meer te handhaven. Demonstraties tegen het coronabeleid worden al lang niet meer alleen door virusontkenners bezocht. Ondernemers, kunstenaars, leraren, bestuurders: iedereen gaf de laatste tijd aan dat het genoeg is geweest.

“Achter alle begrijpelijke noodkreten en acties zitten zoveel spanningen dat we bewust de grenzen van het mogelijke opzoeken,” zegt Rutte. ,”Op het gevaar af dat ons over een paar weken weer jojobeleid wordt verweten, want we nemen gewoon een risico.” Over drie weken kijkt het kabinet hoe de pandemie zich verder ontwikkelt. En hoewel hij ‘niet zegt dat het gebeurt’, geeft Rutte aan dat het kabinet dan mogelijk ‘toch de maatregelen weer moet verzwaren’. “Dat we weer moeten ingrijpen omdat de druk op de zorg anders zo groot is dat mensen na een auto-ongeluk niet meer kunnen worden geholpen.”

Rutte bezweert dat het kabinet deze versoepelingen niet doorvoert onder druk van de demonstraties. “Maar je voelt de economische en sociale druk in de samenleving nu het zo lang duurt.”

Vertrouwensbreuk

En die druk werd voor het kabinet onhoudbaar. Ambtenaren en veiligheidsdiensten die het kabinet adviseren waarschuwen dat steeds meer burgers de coronaregels niet meer accepteren. ‘De bevolking trekt in toenemende mate de legitimiteit van de handhaving van de overgebleven maatregelen in twijfel’, staat in een van de Catshuis-memo’s die onlangs besproken werd door het kabinet. ‘Doorgaan met daadwerkelijk handhaven of repressief optreden kan tot een fundamentele vertrouwensbreuk tussen politie en grote delen van de bevolking leiden’, waarschuwt de Nationale Politie.

En ook met deze versoepelingen zal de druk niet verdwenen zijn. De cultuursector en voetbalclubs klagen dat ze niet uit de voeten kunnen met de versoepeling. Doordat alle bezoekers 1,5 meter afstand moeten houden, kunnen ze maximaal een derde van hun stoelen verkopen. Dat is niet rendabel. En ook al wordt er versoepeld, nog steeds mag er hier minder dan in veel andere landen. In het Verenigd Koninkrijk zijn de coronaregels al zo’n beetje de prullenbak in gegaan. En Deense media verwachten dat de regering daar vandaag hetzelfde aankondigt. “Maar wat we nu doen, is al een risico,” herhaalt Rutte nog maar eens.

Meer over