PlusAchtergrond

Lange wachttijden en hoge prijzen in de bouw: ‘Er wordt al gewerkt met oorlogsclausules’

De bouw en verbouw van woningen stagneert dankzij hoge prijzen, een tekort aan vakmensen en leverproblemen van essentiële materialen. Wie een huis wil bouwen of verbouwen heeft een lange adem nodig en een gevulde portemonnee.

Stefan ten Teije
null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Diederik Hepp uit Muiderberg is bouwbegeleider van beroep, maar maakte het afgelopen jaar zijn agenda vrij voor een grondige verbouwing van zijn eigen huis. “Ik wilde het eigenlijk een aannemer laten doen, maar die kwam met prijzen waarvan ik dacht: dan kan ik beter een jaar vrij nemen en het zelf doen. Ik budgetteer altijd zeer ruim, omdat ik niet van tegenvallers houd, maar heb soms te maken met zulke grote prijsverhogingen dat ook ik duurder uitkom. Ik denk dat veel mensen die al aan een project zijn begonnen, van een koude kermis thuiskomen omdat ze niet genoeg geld hebben voor het gewenste resultaat.”

De hoge inkoopprijzen van bouwmaterialen zijn al vaak beschreven in de afgelopen twee jaar. Aannemers betalen voor hout, staal en stenen in sommige gevallen wel twee keer zoveel als vóór corona. De eerste stijgingen hadden te maken met stilgevallen fabrieken dankzij lockdowns, vorig jaar begon de economie wereldwijd hard te draaien, omdat de maatregelen grotendeels werden opgeheven en daar zijn nu de energiecrisis en de oorlog in Oekraïne bovenop gekomen.

Je kunt een nummertje trekken als je het huis wil laten isoleren, een dakkapel wilt of een (hybride) warmtepomp. Leveranciers van badkamers, keukens en kozijnen berekenen de inkoopprijs door aan hun klanten, al gaat dat niet met hetzelfde percentage, omdat de factor arbeid niet zo hard is meegestegen.

Prijsafspraken maken is lastiger

“Wij proberen meestal een vaste prijs af te spreken,” zegt Marco Vlemmix van Bouwen In Eigen Beheer. “Maar dat wordt momenteel lastiger, omdat aannemers moeten werken met dagprijzen en dus moeilijk een half jaar of een jaar van tevoren hun prijzen kunnen vastleggen. Er wordt al gewerkt met oorlogsclausules in aannemerscontracten, zodat een aannemer niet zelf voor elke nieuwe verhoging hoeft op te draaien. Als consument moet je extra scherp zijn op de gedeelde verantwoordelijkheid. Een deel blijft in mijn ogen ondernemersrisico.”

Branchevereniging Bouwend Nederland helpt haar leden nu met zogenoemde ‘Oekraïneclausules’ in contracten. Er zijn standaardformuleringen rondgestuurd voor nieuwe overeenkomsten waar projectontwikkelaars en particulieren mee te maken krijgen als ze een huis gaan bouwen of verbouwen.

Sommige mensen maken daardoor even pas op de plaats, merkt Vlemmix. Wie graag een eigen huis wil bouwen, heeft voorlopig nog te maken met hoge grondprijzen en dankzij de gestegen bouwprijzen wordt het simpelweg te duur. “Dat geldt ook voor verbouwingen. Er is zo'n ontzettend tekort aan vaklui, dat er bovenop de gestegen materiaalprijzen extra marges worden gerekend. Soms komt een installateur met een offerte van wel tienduizenden euro's meer dan zijn concurrent. Dat is voor het werk zo onverklaarbaar, dat je kunt concluderen dat hij de klus helemaal niet wil aannemen. Alleen als je ‘ja’ zegt tegen zo'n hoge prijs, wringt hij zich mogelijk nog in bochten om het voor elkaar te krijgen.”

Bouwprojecten worden afgeblazen of vertragen

Volgens Adrie Geurts van Samen Bouwen worden er inmiddels ook bouwprojecten afgeblazen. “Bij het vroege initiatief blijft het hangen. Als de bouwkosten tevoorschijn komen, begint het te clashen. Daarnaast zijn de levertijden voor allerlei materialen een groot probleem, dus er ontstaat ook vertraging.” Als het voor aannemers te ingewikkeld wordt, gaan ze met hun opdrachtgevers in gesprek, zegt Jan Fokkema van Neprom, de branchevereniging voor projectontwikkelaars. “Dit gaat leiden tot minder opgeleverde woningen in de nabije toekomst. In het eerste kwartaal waren de aanbodcijfers al lager dan vorig jaar.”

Waar je rekening mee moet houden als je nu iets aan je huis wil laten doen? “Het is knetterdruk in de bouw, dus een aannemer vinden is al lastig,” zegt Bob Sikkes, als aannemer verbonden aan het tv-programma Kopen Zonder Kijken. “Mensen budgetteren bijna altijd te laag. Als er twee loodgieters een dag bij je over de vloer komen, ben je 1000 euro kwijt. Ga maar na: 50 euro per uur, keer twee en dan acht uur op een dag. Met voorrijkosten en wat materiaal zit je er zo aan. Ik vind ook dat makelaars de verbouwprijzen te laag inschatten momenteel. Dat is vervelend voor mensen die al voor een hoge prijs een huis hebben gekocht en er dan achter komen dat ze te weinig geld hebben om het naar hun zin te laten maken.”

Vaste bezoekers van de bouwmarkt of groothandel kijken hun ogen uit, zo schetst Diederik Hepp, die bezig is met de afronding van de verbouwing van zijn eigen huis. “Zelfs kleine onderdelen, zoals schroefjes, zijn veel duurder en sommige dingen zijn ook gewoon niet leverbaar. Ik had 600 euro berekend voor een nieuwe houten voorgevel en was uiteindelijk 1200 euro kwijt, al was dat een uitzondering. Ik heb de hele benedenverdieping aangepakt: vloerverwarming, betere isolatie, een nieuw toilet en een nieuwe keuken. Omdat ik alles zelf doe, ben ik 120.000 euro kwijt, ik denk 15 procent meer dan ik had begroot. En dan is dit dus mijn werk en budgetteer ik erg ruim. Gelukkig wordt het allemaal wel erg mooi.”

Bouwend Nederland hield onlangs een peiling onder leden over de onzekerheid die de oorlog in Oekraïne teweeg brengt. De 359 respondenten denken allemaal dat de bouwprijzen verder oplopen de komende tijd. 89 procent is bang voor vertragingen. 63 procent denkt dat projecten niet kunnen worden opgeleverd omdat elementen ontbreken en een even grote groep verwacht uitstel of afstel van nieuwe bouwprojecten.

Meer over