PlusInterview

KLM-topman Pieter Elbers bestelt voor zijn vertrek 100 toestellen bij Airbus

Het is een kapitaal afscheidscadeau: 100 nieuwe vliegtuigen voor een opgekrabbelde luchtvaartmaatschappij. De grootste bestelling die KLM ooit heeft gedaan is de laatste grote zet van topman Pieter Elbers, die 1 juli plaatsmaakt voor Marjan Rintel.

Herman Stil
De Airbusfabriek in Hamburg. Beeld EPA
De Airbusfabriek in Hamburg.Beeld EPA

In Hamburg, bij de vliegtuigfabriek van Airbus, is er weinig van te merken. Elbers brengt een bliksembezoek aan de uitgestrekte fabriek aan de Elbe, waar de komende acht jaar 100 Airbussen zullen worden gebouwd die KLM en dochter Transavia hebben besteld om hun verouderde vloot te moderniseren. Het is het laatste grote wapenfeit van de KLM-topman. “Maar dit is geen besluit van Pieter Elbers, dit is een besluit dat je met z’n allen neemt.”

Het is zelfs na dertig jaar luchtvaart voor Elbers het eerste bezoek aan de fabriek in Hamburg. De maatschappij winkelde voorheen voor haar Europese vloot steevast bij die andere vliegtuiggigant, het Amerikaanse Boeing. “Kijk,” zegt hij aan een van de productielijnen, wijzend op een manshoge haaienvin die parmantig vanaf de hangarvloer omhoog steekt. “Die gaat op het uiteinde van de vleugel, waardoor je zo maar drie procent brandstof bespaart.”

Nu de miljardeninvestering — volgens de catalogus van Airbus is de totale bestelling tussen de 11 en 13 miljard euro waard — in kannen en kruiken is, komt het in Hamburg aan op het fijnslijpen. Zo moeten er nog motoren voor de toestellen worden geregeld en het interieur en de uitrusting van de nieuwe toestellen worden bepaald.

Onafwendbaar

De bestelling was onafwendbaar, legt Elbers uit. “De leeftijd van de toestellen waarmee we nu in Europa vliegen, is gemiddeld zo'n 15 jaar. Maar het oudste is al 22 en dat betekent dat ze duur in gebruik en onderhoud worden. Nieuwe vliegtuigen hebben veel minder onderhoud nodig, dus kunnen we ze intensiever gebruiken. En vergeleken met onze huidige Europavloot verbruiken deze toestellen 21 procent minder brandstof per stoel.”

Daarmee stoten ze ook 21 procent minder CO2 uit per passagiersstoel, naast 11 procent minder stikstof ten opzichte van de huidige norm. De uitstoot van ultrafijnstof verdwijnt ten opzichte van de huidige KLM-Boeings vrijwel helemaal.

Daar zit wel een addertje onder het gras. Omdat de nieuwe toestellen een flinke maat groter zijn, wordt die besparing vooral bereikt doordat er veel meer passagiers in passen. De CO2-reductie per vlucht blijft bij de grootste van de twee bestelde Airbusversies, die 39 passagiers meer vervoert dan de grootste Boeing waarmee KLM nu vliegt, beperkt tot 2 procent. Voor de kleinere Airbusvariant is de CO2-reductie per vlucht 15 procent.

“We kiezen met deze order vooral voor groei op Schiphol,” zegt Elbers. “Het aantal vluchten is daar beperkt tot maximaal een half miljoen per jaar. Met deze nieuwe toestellen groeien we 15 tot 20 procent in passagiers zonder meer te gaan vliegen. Die extra capaciteit hebben we ook nodig om aan de toenemende vraag naar vliegreizen te voldoen.”

50 procent minder geluid

Groei van de luchtvaart is een beladen onderwerp. Zeker nu op Nederlandse vliegvelden door actiegroepen juist voor krimp wordt gedemonstreerd. “In het regeerakkoord is vastgelegd dat de luchtvaart groei kan verdienen door te verduurzamen,” zegt Elbers. “Met deze bestelling voldoen we ruimschoots aan de criteria. Deze vliegtuigen produceren 50 procent minder geluid vergeleken met de Boeings. Als ik dan laatst in de klachtencijfers over geluidshinder bij Schiphol zie dat de nieuwste generatie vliegtuigen nauwelijks nog klachten opleveren, dan is dit de juiste keuze.”

Maar als de roep tot krimp in Den Haag tot beleid leidt, komt de miljardenorder onder druk te staan. “Ik hoop heel erg dat het kabinetsstandpunt snel wordt vertaald in concrete actie. We wachten op de uitwerking. Ik heb geen enkele reden om aan te nemen dat dat niet zal gebeuren. We moeten wel mee kunnen blijven doen. De luchtvaart is echt veel groter dan wat achter de Nederlandse dijken gebeurt.”

Dat de maatschappij nog aan het opkrabbelen is uit de coronacrisis, is geen reden om de grootste investering uit de KLM-geschiedenis verder op te schorten. “Als je gelooft in de toekomst van je bedrijf en als je gelooft in de toekomst van de luchtvaart, dan moet je door de actualiteit heen kijken. We gaan niet zitten wachten tot alles op orde is. We nemen dit besluit in aanloop naar het definitieve herstel, met consequenties voor de komende vijftien, twintig jaar.”

Corona heeft wel de order vertraagd. “In 2019 wisten we al dat we dit moesten doen, maar toen kwam corona. Toen stopte alles. Begin 2021 zag je het weer een beetje terugkomen. Daarna moesten we het hele proces weer opstarten en dat heeft wel een maand of negen geduurd.”

“Ik hoop dat nu de coronacrisis achter de rug is, de financiële gevolgen langzaam wegebben, we weer mensen aannemen en dit soort investeringen weer kunnen doen, het beeld van ‘KLM heeft hulp nodig’ verandert. Dan kunnen we weer als bedrijf meedraaien in de samenleving.”

Mooie afronding

KLM rekent in januari 2024 op haar eerste nieuwe Airbus. En dan in een jaar of zes de rest van de 100 toestellen, waarvan een deel naar Transavia Frankrijk gaat. Daarmee is het nog niet gedaan. “KLM en de Transavia’s hebben tezamen al meer dan 100 vliegtuigen. Daarom hebben we bij Airbus ook opties op nog eens 60 vliegtuigen. Afhankelijk van de toekomst kunnen we daarmee ook in de omvang van de vloot groeien.”

Dat is dan wel een toekomst zonder Elbers, die na elf jaar in de top van KLM moet vertrekken. “Nog een week of vijf, zes, dat is niet zo lang meer. Dit is een mooie afronding. Mijn opvolgster zal hier profijt van hebben. Zo gaat dat. Uiteindelijk bouw je voort op wat je voorganger gedaan heeft.”

KLM-topman Pieter Elbers in de vliegtuigfabriek van Airbus in Hamburg Beeld Airbus
KLM-topman Pieter Elbers in de vliegtuigfabriek van Airbus in HamburgBeeld Airbus
Meer over