Nieuws

KLM-topman oneens met toezichthouder: nieuwe ingrepen en ander bedrijfsmodel zijn niet nodig

KLM gaat niet opnieuw saneren en zijn bedrijfsmodel bijsturen, zoals ‘staatsagent’ Jeroen Kremers aan het kabinet heeft voorgesteld. ‘We dienen Nederland met ons bedrijfsmodel het beste,’ aldus KLM-topman Pieter Elbers.

Herman Stil
Volgens KLM-topman Pieter Elbers blijkt uit de resultaten over het afgelopen halfjaar dat de koers van het bedrijf solide is. Beeld Eric Piermont/AFP
Volgens KLM-topman Pieter Elbers blijkt uit de resultaten over het afgelopen halfjaar dat de koers van het bedrijf solide is.Beeld Eric Piermont/AFP

Eind januari stelde staatsagent Kremers, de door het kabinet bij KLM aangestelde toezichthouder, nieuwe bezuinigingen bij KLM voor, om de coronacrisis te boven te komen, ‘bijvoorbeeld door verdere kostenreducties en een productiviteitsverbetering’.

Bovendien zou de maatschappij haar bedrijfsmodel moeten veranderen, vanwege de ‘veranderende kijk op de luchtvaart in verband met klimaatveranderingen’.

Volgens KLM-topman Pieter Elbers blijkt uit de resultaten over het afgelopen halfjaar dat de koers van het bedrijf solide is. “Ons bedrijfsmodel werkt, dat hebben we in de tweede helft van vorig jaar laten zien met een gezonde operationele marge van 7 procent.” Zo verkleinde KLM in 2021 het brutoverlies van 1,1 miljard naar 277 miljoen euro.

Dat KLM op koers richting herstel ligt, blijkt volgens de vertrekkend topman ook uit het feit dat KLM vorig jaar geen beroep heeft gedaan op de noodleningen die in 2020 met steun van het kabinet werden geregeld. “Dat toont aan dat we ons vorig jaar goed hebben verbeterd. We willen zo min mogelijk gebruik van deze steunleningen maken. En ze zo snel mogelijk aflossen.”

Kwaad bloed

Staatsagent Kremers werd najaar 2020 door het kabinet aangesteld om in de gaten te houden of KLM zich aan de voorwaarden houdt voor een staatslening van maximaal een miljard euro en garanties voor commerciële leningen van 2,4 miljard. Zijn publieke uitspraken over ingrepen en bedrijfsmodel, hebben kwaad bloed gezet bij de maatschappij.

KLM heeft immers volgens Elbers, die binnenkort bij de maatschappij moet vertrekken, tijdens zijn bewind aangetoond krachtig te kunnen bijsturen. “Tussen 2014 en 2019 waren we in staat goed te transformeren. Daardoor hebben we vet op de botten gekregen en konden we, met hulp van de overheid, de grootste crisis sinds de oorlog overleven.”

Vorig jaar zijn er bovendien 5500 banen geschrapt, 17 procent van het totaal, en is er 800 miljoen euro aan kosten bespaard.

Ook de door de aan het CDA gelieerde Kremers voorgestelde koerswijziging om de klimaatproblemen te adresseren is volgens Elbers niet nodig. “We gaan al ongelooflijk hard door met verduurzaming. We geven miljarden euro’s uit aan nieuwe vliegtuigen voor onze Europavloot, die zuiniger, stiller en duurzamer zijn dan de huidige toestellen. We lopen voorop met ons besluit om standaard duurzame vliegtuigbrandstof bij te voegen.”

Blauwe ogen

“In 2020 was de steun heel belangrijk zodat we vaste grond onder de voeten kregen,” zegt Elbers. “We wisten toen niet hoe de pandemie zich verder zou ontwikkelen en of andere steun, zoals NOW-loonsteun, zou doorgaan.”

“Dat leningenpakket kregen we niet op basis van onze blauwe ogen, maar vanwege het economische en maatschappelijk belang dat wij voor Nederland hebben. Er zijn verregaande voorwaarden aan verbonden, zeker in de huidige context met inflatie en kostenstijgingen. We zijn de Staat zeer erkentelijk maar de voorwaarden waren heel ingrijpend, zoals met de arbeidsvoorwaarden en inleveren van salarissen.”

“De volgende fase is de aflossing van de 942 miljoen euro die we tot nu toe hebben opgenomen. Het herstel is nog fragiel en onzeker, met omikron en de draconische Nederlandse reismaatregelen. Maar we hebben nu voldoende vaste grond aan de voeten. Zodra we kunnen starten met aflossen, zullen we dat zeker doen. We hebben nu twee kwartalen met positief resultaat achter de rug. Ik hoop dat dit kwartaal die verbetering doorzet.”

Flinke deuk

Ook blijft de maatschappij met het kabinet en de Europese Commissie praten over een nieuwe steunronde waarbij Nederland de schuld die tot nu is opgebouwd omzet in aandelen. “Ons eigen vermogen heeft met twee jaar verliezen een flinke deuk opgelopen. Dat willen we herstellen, daarom voeren we gesprekken over die herkapitalisatie.” Over de voortgang van de gesprekken wil hij niets kwijt.

Elbers waarschuwt voor al te drieste ingrepen in de lijn die Kremers uitstippelt. “Om de steun terug te kunnen betalen moeten we wel ons verdienmodel en ons netwerk in stand kunnen houden. Ook om zowel de belangen van het bedrijf te behartigen als onze maatschappelijke rol te vervullen.”

‘Verkeerde strategie’

Ook topman Benjamin Smith van Air France-KLM ziet weinig in de voorstellen van de staatsagent. “Dat zou de verkeerde strategie zijn. De voordelen die KLM en Schiphol voor Nederland meebrengen wegen ruimschoots op tegen de negatieve kanten, zoals geluid en duurzaamheid.”

“We hebben bovendien concrete plannen om dat te verbeteren,” aldus Smith bij de presentatie van de jaarcijfers donderdag. “De voordelen van KLM en Schiphol zijn in decennia opgebouwd. We hopen dat men daar verantwoordelijk mee omgaat.”

Smith kondigt wel aan opnieuw te kijken naar verdere integratie van de luchtvaartmaatschappijen binnen de luchtvaartgroep, een strategie die in KLM-kringen op enorme weerstand kan rekenen. “We zien dat onze belangrijkste Europese concurrenten Lufthansa (onder meer ook SAS, Swiss en Brussels Airlines) en IAG (British Airways, Iberia, Vueling) al verder zijn geïntegreerd.”

Op welke plekken meer activiteiten in elkaar kunnen worden geschoven, zei de Canadees niet. “Maar een recent voorbeeld is onze bestelling bij Airbus van nieuwe toestellen voor KLM, Air France en Transavia. Als al onze maatschappijen beter samenwerken, levert dat voordelen op.”

Plannen om het onderhoud van die nieuwe toestellen van Amsterdam naar Parijs over te hevelen, zijn er volgens hem niet. Traditioneel gezien vindt het Airbusonderhoud binnen de luchtvaartgroep vooral in Frankrijk plaats, omdat Air France van oudsher veel met toestellen van die fabrikant vliegt. KLM onderhoudt op Schiphol met 4000 mecaniciens vooral Boeingvliegtuigen, onder meer ook van Air France.