Nieuws

KLM lost laatste deel coronalening Nederlandse staat af, strenge voorwaarden blijven van kracht

Op de laatste werkdag van topman Pieter Elbers heeft KLM ook haar laatste geleende coronamiljoenen afgelost. Maar de strikte voorwaarden bij de coronasteun blijven, inclusief het inleveren van loon, intact.

Herman Stil
KLM verwacht dat het de komende jaren niet nog eens bij de Nederlandse staat hoeft aan te kloppen voor een lening. Beeld NurPhoto via Getty Images
KLM verwacht dat het de komende jaren niet nog eens bij de Nederlandse staat hoeft aan te kloppen voor een lening.Beeld NurPhoto via Getty Images

KLM leende in 2020 in totaal 942 miljoen euro bij de Nederlandse staat en een groep banken. De banken werden begin deze maand al geheel afgelost. Volgens afspraak volgt het staatsgedeelte als laatste.

Met het betalen van 277 miljoen euro plus rente aan de Staat is de maatschappij vandaag af van het afbetalen van de coronaleningen, maar niet van de bijbehorende strenge voorwaarden waarbij het personeel 5 tot 20 procent van het loon inleverde en een 'staatsagent’ toezicht houdt op de bedrijfsvoering.

KLM laat namelijk de mogelijkheid om in totaal 2,4 miljard euro (waarvan 734 miljoen van de Staat) te lenen op basis van de afspraken uit 2020 voortbestaan. Dat is een miljard minder dan bij de oorspronkelijke afspraak.

De maatschappij verwacht niet dat het die leningen daadwerkelijk hoeft aan te spreken maar is onzeker over de gevolgen van de hoge inflatie en stijgende kosten, de voortwoekerende pandemie en de oorlog in Oekraïne. “De vooruitzichten zijn nog altijd onzeker,” aldus een woordvoerder, “maar KLM beschikt over voldoende financiële middelen voor de komende jaren.”

Mogelijk onderhandelt het bedrijf, dat onlangs een miljardenorder voor nieuwe vliegtuigen plaatste, met banken over een alternatieve kredietlijn die de overheidsafspraken op termijn kan vervangen.

Voorwaarden

Het besluit betekent wel dat alle voorwaarden die in 2020 werden gesteld aan het noodpakket, overeind blijven. ‘Het steunpakket is kleiner geworden, maar blijft van kracht’, schrijft verantwoordelijk minister Sigrid Kaag (Financiën) aan de Tweede Kamer.

‘Daarmee zijn de voorwaarden zoals die zijn gesteld aan het steunpakket en het toezicht daarop door de staatsagent van kracht. Dit zal zo zijn totdat het volledige steunpakket is geannuleerd.’

Dat is een opvallende trendbreuk. In Het Parool gaf vertrekkend KLM-topman Pieter Elbers vorig weekend aan zo snel mogelijk van de leningen af te willen, juist vanwege de strenge voorwaarden.

Vooral de bemoeienis van staatsagent Jeroen Kremers, die werd aangesteld om toezicht te houden op de naleving van de voorwaarden, maar zich ook verregaande adviezen over de toekomst van KLM veroorlooft, zat de topman dwars.

Bezuinigingen blijven

Door vast te houden aan de kredietvoorwaarden gelden ook nog steeds de afspraken over bezuinigingen, een kostenbesparing van 15 procent en het korten op loon. Als gevolg van de noodsteun moest KLM-personeel in 2020 5 tot 20 procent (voor de hoogste lonen) inleveren.

Dit voorjaar verhoogde KLM de lonen al met 5 procent, waarbij een oude toezegging werd nagekomen. Dat bracht de maatschappij in conflict met staatsagent Kremers en minister Kaag van Financiën.

Momenteel lopen er moeizame cao-onderhandelingen voor de belangrijkste sectoren in het bedrijf – cabinemedewerkers, grondpersoneel en vliegers. Loonsverhogingen voeren daarin de boventoon. De woordvoerder wil niet ingaan op de inhoud van de gesprekken. “Dat is tussen KLM en de bonden.”

Geen loonmatiging

Cabinevakbond VNC voelt zich niet meer gehouden aan afspraken over loonmatiging. “Zolang KLM gebruik maakt van die leningen en garanties,” zegt voorzitter Chris van Elswijk, “zal er een bijdrage uit het personeel komen. Maar wij zien geen nut en noodzaak die bijdrage te handhaven.”

“Dat is ook helemaal niet meer nodig. Dat KLM binnen een half jaar 942 miljoen euro heeft afgelost zonder in de rode cijfers te komen zegt voldoende: KLM kan haar broek ophouden.” Dat zegt ook vliegersverbond VNV. “Het is goed nieuws dat KLM alles heeft afgelost. Het toont ook aan dat de wens om te reizen groot is en KLM een structureel gezond bedrijf is.”

Ook andere bonden zetten vraagtekens bij verdere looningrepen. “Wij hebben hier kennis van genomen,” zegt Joost van Doesburg van FNV Luchtvaart, “en willen weten waarom deze afspraken gehandhaafd blijven Misschien is het een overheidsvoorwaarde.”

Internationale afspraken

Volgens de bond zijn loonsverhogingen en koopkrachtbehoud onvermijdelijk. “De inflatie is torenhoog, KLM kan al niet meer aan voldoende grondpersoneel komen en er zijn internationale uitspraken die overheidsbemoeienis bij zulke arbeidsvoorwaarden uitsluiten.”

Dat heeft te maken met een uitspraak van VN-organisatie ILO. Die oordeelde dat de Nederlandse regering in 2020 met de eis om loon in te leveren ten onrechte heeft ingegrepen in de arbeidsvoorwaarden bij KLM, terwijl dat een zaak zou moeten zijn tussen het bedrijf zelf en de vakorganisaties. Deze week zouden de bonden, KLM en het kabinet daar gesprekken over voeren.

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Meer over