Keerzijde van de coronasteun: één op de zes vacatures is onvervulbaar

In de horeca wordt inmiddels meer betaald dan voorheen, om mensen over de streep te halen om te komen werken. Beeld ANP
In de horeca wordt inmiddels meer betaald dan voorheen, om mensen over de streep te halen om te komen werken.Beeld ANP

Het tekort aan arbeidskrachten is op een recordniveau uitgekomen. Volgens ABN Amro is momenteel één op de zes vacatures onvervulbaar. Dat is een gevolg van de loonsteun die het kabinet al ruim een jaar uitkeert aan door de coronacrisis getroffen bedrijven.

De problemen op de arbeidsmarkt stapelen zich op. Sinds de heropening van de economie na alle lockdowns is de vraag naar geschikt personeel in het hele bedrijfsleven explosief gegroeid, terwijl het aanbod van baanzoekers achterblijft.

Bijna een kwart van de ondernemers in Nederland geeft aan problemen te hebben om personeel te vinden. Dat is volgens het CBS meer dan het dubbele van het gemiddelde over de afgelopen jaren.

Vooral de IT, transportsector en zakelijke dienstverlening, zoals uitzendbureaus, zitten omhoog. Eind juli constateerde uitzendbureau Randstad al dat het steeds moeilijker wordt geschikt personeel te vinden.

In de horeca en cultuursector, beide zwaar getroffen door de coronalockdowns, is de groei van de personeelstekorten het grootst. Eén op de drie horecaondernemers heeft vacatures die niet opgevuld kunnen worden.

Volgens ABN Amro was er in juli landelijk zelfs voor 19 procent van alle vacatures geen geschikte sollicitant te vinden. Het werkelijke percentage ligt volgens de bank nog hoger, met name in de grote steden.

Voor vacatures voor schoonmakers, kinderopvangmedewerkers, ouderenverzorgers en elektriciens melden zich nauwelijks kandidaten. Vooral fietskoeriers zijn schaars; 85 procent van de vacatures is onvervulbaar. Zo is met de razendsnelle opkomst van flitsbezorgers als Gorillas en Getir de vraag naar koeriers flink toegenomen.

“In de energiesector, landbouw- en voedselbranche, gezondheidszorg en bouw is het moeilijk om nog personeel te vinden,” zegt econoom Sonny Duijn van ABN Amro. “Vacatures voor installateurs, onderhoudsmonteurs voor machines, verpleegkundigen, programmeurs en monteurs in de werktuigbouw zijn heel moeilijk te vervullen.”

Dat levert hier en daar al grote problemen op, zoals op Schiphol waar koffers blijven staan of bij Prorail, waardoor treinen uitvallen.

Ontslaggolf voorkomen

De personeelstekorten worden mede veroorzaakt doordat, vanwege de NOW-salarissteun, tijdens de coronacrisis veel personeel aan het werk is gebleven. Daardoor is de werkloosheid, die momenteel 3,8 procent van de beorepsbevolking bedraagt, ondanks de malaise nauwelijks toegenomen.

“Met de overheidssteun is een enorme ontslaggolf voorkomen,” zegt Duijn. “Daarmee zijn die mensen niet op de markt gekomen om vacatures van andere beroepen in te vullen.”

Tegelijkertijd is het aantal vacatures bij werk.nl van het UWV sinds eind vorig jaar 70 procent gegroeid. “Een gebrek aan personeel is niet nieuw, zoals in het onderwijs of de zorg,” zegt Duijn. “Maar de tekorten liggen nu in de meeste sectoren hoger dan voor het begin van de crisis. Het is niet één beroepsgroep of één sector.”

Zo ernstig als nu zal het niet blijven, verwacht hij. “We denken dat vanaf het vierde kwartaal de krapte wat gaat afnemen omdat het aanbod aan arbeidskrachten weer zal toenemen als de overheid noodsteun afbouwt. Dan komen er weer wat meer mensen beschikbaar op de arbeidsmarkt. Maar het zal voorlopig een uitdaging blijven om mensen te vinden, zeker in sectoren die daar al langer last van hebben.”

Omscholing

Dat komt ook doordat er in een aantal branches te weinig goed opgeleide mensen zijn te vinden. “Omscholing is nog niet zo eenvoudig, zeker niet op korte termijn. Je kunt immers niet zomaar verpleegkundige worden. Een goede aansluiting van arbeidsmarkt en onderwijs is heel belangrijk.”

Ook is het volgens de ABN Amro-econoom belangrijk voor overheid, werkgevers en werknemers om goed te onderzoeken waar behoefte aan is in de economie. “Op de langere termijn ontstaan meer vacatures in de duurzaamheidssector, Denk aan monteurs voor zonnepanelen of elektriciens.”

Daarnaast heeft het vele thuiswerken invloed op de behoefte onder werknemers aan een goede balans tussen werk en privé, inclusief arbeidsvoorwaarden die daar rekening mee houden. Duijn: “Werkgevers zullen daar rekening mee moeten houden.”

Onder druk van de personeelstekorten lijkt dat al te gebeuren. In sommige branches, zoals de horeca, wordt inmiddels meer betaald dan voorheen, om alsnog mensen over de streep te halen om te komen werken. Zo was het aanvangssalaris voor een ober volgens ABN Amro vorig jaar juli nog gemiddeld 10,49 euro per uur, inmiddels is dat 11,08 euro.

Meer over