PlusAchtergrond

Kan Hoekstra alle ballen in de lucht houden? ‘Drie posten is méér dan een volle dagtaak’

Hoewel Wopke Hoekstra het volgens veel partijgenoten druk krijgt als minister van Buitenlandse Zaken, partijleider én vicepremier, hebben ze er wel vertrouwen in dat hij het tot een goed einde zal brengen. Beeld ANP
Hoewel Wopke Hoekstra het volgens veel partijgenoten druk krijgt als minister van Buitenlandse Zaken, partijleider én vicepremier, hebben ze er wel vertrouwen in dat hij het tot een goed einde zal brengen.Beeld ANP

CDA-voorman Wopke Hoekstra heeft vanaf volgende week drie taken die hij nog niet onder de knie heeft: minister van Buitenlandse Zaken, partijleider en vicepremier. Is het mogelijk al die ballen tegelijk in de lucht te houden?

Jan Hoedeman

Binnen het CDA klinkt verbazing, opluchting en lichte bezorgdheid over de keuze van Hoekstra om minister van Buitenlandse Zaken te worden. Want de partij staat er niet goed voor, heeft de wonden gelikt na een paar slechte jaren en een teleurstellende verkiezingsuitslag. Over tien weken zijn er alweer verkiezingen, nu voor de gemeenteraad. In die periode zal Hoekstra binnen en buiten Europa kennismaken met ambtgenoten, de dossiers lezen, zijn draai vinden in de Nederlandse ministerraad én zijn partijgenoten ondersteunen die campagne voeren.

“Hoekstra krijgt het druk,” stelt CDA’er Maxime Verhagen. Hij kan het weten. Hij was zelf minister van Buitenlandse Zaken in het vierde kabinet-Balkenende (2007-2010) en daardoor veel op reis. Toen hij zelf vicepremier werd in Rutte I stapte Verhagen over naar Economische Zaken. Of Hoekstra goed in staat zal zijn al zijn functies te combineren, laat Verhagen in het midden: “Hoe dan ook: hij heeft vast de wil om van de combinatie iets moois te maken.”

‘Niet het eerste wat mensen verwachten’

“Het is niet het eerste wat mensen verwachten”, stelt Sidney van den Bergh, CDA-lijsttrekker in Oss. Hij is een van de leden van het zogenoemde Beraad van Elluf, een samenwerking van elf Brabantse lijsttrekkers die goed contact zeggen te hebben met partijleider Hoekstra. Zorgen maken zij zich niet. “Het is hier geen thema”, stelt Van den Bergh. “Niemand zegt: hoe moet dat nou? Wopke heeft deze taak serieus op zich genomen en hij denkt dat het kan.”

Hoekstra wordt dezer dagen veel vergeleken met Hans van Mierlo. De D66'er combineerde in het eerste paarse kabinet het vicepremierschap eveneens met een ministerschap op Buitenlandse Zaken. Een groot succes was dat niet. Van Mierlo was zo veel op pad dat hij zijn taken als leider van D66 niet goed kon vervullen.

Meer dan een volle dagtaak

Maar de tijden zijn veranderd. De gemiddelde Europese ministerraad oogt in deze tijd als een huiswerkklas waar iedereen appt en de lijnen openhoudt met het thuisland. Toch denkt partijgenoot en ambtsvoorganger Ben Bot dat Hoekstra het hoe dan ook voor de kiezen zal krijgen. “Het lijkt me niet eenvoudig en meer dan een volle dagtaak.”

Tegelijkertijd denkt Bot dat de combinatie mogelijk is. “Het zal wel moeten, want Hoekstra heeft ervoor gekozen en zal het goed hebben doordacht.”

Bot wijst erop dat Buitenlandse Zaken een ander departement is geworden sinds zijn vertrek vijftien jaar geleden. “Er is sindsdien wel wat vanaf geschaafd.” Zo is het Europese beleid voor een groot deel naar de premier verschoven. Ook is er een minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aangetreden. Wat niet betekent dat Hoekstra niks te doen heeft, zegt Bot. “Hij hoeft zich niet te vervelen als je kijkt naar de spanningen in de wereld. Hij kan zich positioneren.”

‘Alleen de reistijd is zwaar’

CDA-senator Ton Rombouts begrijpt dat de keuze van Hoekstra vragen oproept. Toch heeft hij er alle vertrouwen in. “Buitenlandse Zaken Is niet het zwaarste departement, alleen de reistijd is zwaar. En die is door corona beperkt. Met zijn keuze laat hij ook zien een positieve houding te hebben naar Europa. Want veel problemen moeten we Europees oplossen, neem nou asiel. Als klein landje kunnen we dat niet allemaal alleen doen.”

In de CDA-top is er niet licht over nagedacht. De overwegingen die de beslissing lieten doorslaan naar de positieve kant zien er in grote lijnen als volgt uit, schetsen ingewijden. Hoekstra wordt als minister van Buitenlandse Zaken een generalist die zich ook kan uitlaten over andere terreinen. Dat zou als minister van Justitie veel lastiger zijn. De post heeft statuur, Hoekstra kan met zijn talenkennis zijn invloed aanwenden op het internationale toneel. En Rutte zal er ooit mee ophouden. In het CDA is er de hoop dat men dan wel naar Hoekstra kijkt. Maar hij zal niet de enige kaper op de kust zijn. Ook Kaag deinst niet terug voor een premierschap.

Bot zegt dat de praktijk moet uitwijzen of Hoekstra de CDA-leider is voor de lange termijn. “Aan de andere kant: het is toch wel een figuur die bekend is. Wie anders zou de partijleider kunnen zijn? Hij heeft een grote uitstraling. Ik denk dat Wopke voorlopig toch wel de beelddrager van het CDA is die vertrouwen inboezemt.”

Meer over