PlusNieuws

Kabinet zet eerste stap in spaartaks-chaos, maar ‘de klus is enorm’

Het kabinet is nog amper van start gegaan of het heeft al een miljardenprobleem. Rutte IV is naarstig op zoek naar een oplossing voor de gecrashte spaartaksregeling. ‘Een lastige puzzel.’

Tobias den Hartog
Het gebouw van het ministerie van Financiën in Den Haag. Beeld ANP
Het gebouw van het ministerie van Financiën in Den Haag.Beeld ANP

De ironie is staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit) niet ontgaan. Hij was in 2015 fel gekant tegen de hervorming van de spaartaks, maar nu de rechter een streep heeft gehaald door de manier waarop nu op spaargeld belasting wordt geheven, ligt het probleem op zijn bordje. Destijds, in 2015, was hij Eerste Kamerlid. Nu is hij verantwoordelijk staatssecretaris en is de peperdure kwestie zijn probleem.

In december zette de Hoge Raad een streep door de methodiek van Box 3 van ons belastingstelsel. In die box wordt het vermogen van spaarders en beleggers belast. De Belastingdienst rekent sinds 2017 met een formule dat al die spaarders en beleggers een vast rendement halen, waarbij ze verondersteld worden een deel daarvan te sparen en een deel te beleggen. Het probleem is echter: wie alleen spaargeld had, haalde dat rendement vaak niet en werd dus te hoog belast.

Koerswijziging

Ruim 60.000 mensen die destijds bezwaar hebben aangetekend, moeten nu worden gecompenseerd. Dat kan weer oneerlijk voelen voor mensen die destijds eveneens te veel hebben betaald, maar dat bezwaar lieten zitten. En omdat de wijze van berekenen nog altijd in de wet staat, loopt de staat grote kans dat tot wel 3 miljoen Nederlanders straks compensatie claimen.

Op de ‘achterkant van een bierviltje’ berekenden Kamerleden al dat het hele probleem wel ‘20 miljard euro’ zou kunnen gaan kosten, wil je alle mensen over alle jaren compenseren, aldus een ingewijde.

Het complexe is: het liefst zou het kabinet vermogen individueel belasten, maar de Belastingdienst kan zo’n koerswijziging nu niet aan. Het werk loopt men er over de schoenen. Iets ogenschijnlijk simpels als de btw op groente en fruit naar nul verlagen, bleek al te machtig voor de computersystemen van de Belastingdienst.

Het kabinet zette daarom een stip aan de horizon: vanaf 2025 wil het dat het werkelijke rendement wordt belast, niet het fictieve rendement op basis van de rekenmethode uit 2017.

Maar 2025 is nog ver weg, dus moet Van Rij met een list komen. Want omdat het rijk vreest dat meer burgers naar de rechter zullen stappen, besloot de Belastingdienst burgers voorlopig helemaal geen aanslag op te leggen voor vermogen in Box 3. Het zou anders wel eens rechtszaken kunnen gaan regenen. Probleem is wel dat Rutte IV door uitstel zo’n 4,8 miljard euro aan inkomsten per jaar (!) dreigt mis te lopen. Daarom wil Van Rij daar in het voorjaar ‘naar kijken’. Er zal dan een soort noodwetgeving komen. “Anders gaan we flink wat belastinginkomsten missen,” aldus Van Rij.

Tijdsoverschrijding

In een brief aan de Tweede Kamer schreef Van Rij dinsdagavond dat hij meer tijd nodig heeft om tot een totaalplan te komen. Uiterlijk vrijdag wil hij eerst bekendmaken wat er met een deel van de spaarders en beleggers gaat gebeuren die eerder al bezwaar aantekenden tegen de heffing die ze kregen opgelegd. Maar, hij waarschuwt wel dat er ‘ruimte’ en tijd nodig is en dat niet iedereen bediend zal worden binnen de vereiste zes maanden, al gaat die tijdsoverschrijding schadeclaims geven.

Het kan nog dat de mogelijk miljoenen mensen die ook te veel belasting hebben betaald maar niet naar de rechter stapten, níet gecompenseerd gaan worden. Volgens de landsadvocaat is dat ‘juridisch houdbaar’, maar Van Rij heeft dat besluit nog niet genomen. Probleem is: alle zaken handmatig of zelfs via computers laten uitvlooien is nagenoeg ondoenlijk, zeker voor de al overbelaste Belastingdienst. Van Rij: “Ik wil voorkomen dat ik de Belastingdienst opzadel met onuitvoerbare zaken.”

Noodwetgeving

Het kabinet lijkt ook naar de Tweede Kamer te kijken voor draagvlak en begrip. Want: waar moet de oplossing voor het hele probleem van betaald worden? Volgens Van Rij wellicht door juist belasting te heffen bij de groep die het überhaupt aanging: zij met bezit in box 3. Maar hiervan moet de Kamer, woensdag al in een debat, ook wat vinden.

Over hoe het verder moet met het belasten van vermogen in box 3 bleef de staatssecretaris gisteren nog onduidelijk. Er moet voor de tussenliggende tijd dus noodwetgeving worden opgetuigd, de impact op de Belastingdienst is ‘enorm’ en er er moet nu ‘een enorme hersteloperatie’ komen. Van Rij “Een enorme klus. Een lastige puzzel.”

Linkse partijen willen ‘ouderwetse’ taks

PvdA, SP en GroenLinks willen – als vervanger voor de spaartaks – een vermogensbelasting invoeren. Wie meer dan een ton heeft, moet betalen, of er nou winst is gemaakt of niet. Mensen met meer dan 100.000 euro vermogen (of paren met 200.000) tot een half miljoen gaan 1 procent betalen, dat tarief loop op tot 5 procent bij vermogens boven 5 miljoen euro. De tarieven zijn hoger dan nu, maar volgens de partijen is dat nodig om ‘vermogensongelijkheid in ons land te verkleinen’.

Meer over