Kabinet versoepelt, maar Rutte maant ook tot geduld

Vanaf morgen gaan de scherpe randjes van de harde lockdown af, maar horeca en cultuur blijven ondanks felle kritiek toch gesloten. Wel wil het kabinet over tien dagen opnieuw bekijken of cafés, restaurants en theaters en bioscopen alsnog open kunnen.

Niels Klaassen en Tobias den Hartog
null Beeld ANP
Beeld ANP

Premier Mark Rutte zei zojuist tijdens een persconferentie: “Er zijn grote onzekerheden en daarom kan niet alles tegelijk open. Ik heb begrip voor de ongelofelijke teleurstelling van sectoren die nog niet open kunnen. Ik snap heel goed dat het moeilijk is. Van alle kanten neemt de druk toe, maar alles kan niet tegelijk. Die pijn kunnen we vandaag niet wegnemen.”

Rutte kondigde aan ‘later deze maand’ te komen met plan voor langere termijn en een andere manier ‘van communiceren’.

Omliggende landen hebben geen lockdowns ingesteld, maar Rutte hamert toch op het belang. “We weten dat omicron leidt tot minder ziekenhuisopnames, maar wat het effect precies is weten we nog niet.” Hij wees erop dat nu vooral jongeren besmet zijn geraakt met de variant, ouderen nog minder.

Gisteren lekte al uit dat het kabinet koerst op een gedeeltelijke heropening: het onderwijs (mbo, hbo en universiteit) gaat open, sporten mag weer, een bezoek aan winkel en kapper kan ook. Shoppen leek alleen op afspraak te kunnen, maar ingewijden stellen dat die restrictie van de baan is. Winkelen kan zonder afspraak, wel zal er een beperkt aantal bezoekers welkom zijn en moet de boel om 17.00 uur dicht.

Het OMT vindt het nu te vroeg om ook horeca en cultuurinstellingen in één keer te openen. Het kabinet volgt die lijn en versoepelt niet voor cafés, restaurants en theaters, melden bronnen. Wel komt er snel een nieuw weegmoment, op 25 januari.

Minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid), voor wie het de eerste persconferentie was, sprak van een ‘nieuwe fase’ waarin corona ‘niet meer weggaat’. “Meestal wordt je minder ziek van omicron, maar als het aantal mensen dat besmet raakt zo groot is, dan hebben toch veel mensen zorg nodig. We hebben honderdduizenden mensen die thuiszitten, dat kan de maatschappij ontwrichten. We zien dat ook in andere landen. En ook bij ons: één op de tien zorgmedewerkers zit thuis. Toch nemen we nu dit risico, want jongeren hebben het nodig leeftijdsgenoten te zien.”

Rutte weet dat burgemeesters dreigen horeca en cultuur toch te openen. ,,Maar naleving is u en mijn verplichting. Handhaving is het sluitstuk. Burgemeester in dit land zijn verstandig, demonstratie mag niet leiden tot semi-openstelling.”

Dit zijn de maatregelen waarover het kabinet heeft besloten:

- Alle onderwijs kan weer fysiek
- Sporten mag weer: binnen en buiten, ook in de sportschool, maar wedstrijden mogen alleen ‘binnen de eigen club’.
- Winkelen kan weer (zonder afspraak, met een maximum aantal klanten en uiterlijk open tot 17.00 uur)
- Contactberoepen als kapper en nagelstylist kunnen open op afspraak (wel met beperkte openingstijden)
- Quarantaineregels en mondkapadvies worden mogelijk aangepast
- Horeca en cultuur moeten nog dicht blijven, nieuw weegmoment op 25 januari
- Kunst- en cultuurbeoefening, dus muziek-, toneel- en danslessen mogen weer, binnen en buiten
-Mensen die een booster hebben gehad of dit jaar zijn hersteld van corona hoeven niet meer in quarantaine nacontact met iemand die besmet is met het virus, mits ze geen klachten hebben.
-Het mondkapjesadvies wordt uitgebreid: overal waar het niet mogelijk is om 1,5 meter afstand te houden, wordt geadviseerd een mondkapje te dragen. Dit geldt bijvoorbeeld op drukke openbare plaatsen buiten, zoals winkelstraten en de werkvloer.
-Het advies is vanaf nu om een wegwerpmondkapje te dragen. Stoffen en zelfgemaakte mondkapjes worden afgeraden.
-Thuis is het advies nu niet meer dan 4 personen vanaf 13 jaar per dag te ontvangen.
-Buiten is het advies om met niet meer dan 4 personen ouder dan 13 jaar samen te zijn.

Bij cultuurinstellingen en cafés en restaurants klinkt kritiek: ondernemers zijn het zat, eisen ook heropening en dreigen met muiterij. “Winkels kunnen op afspraak klanten ontvangen. Bij ons bestaat dat ook en heet het reserveren, wat een-op-een veilig in te voeren is,” zegt voorzitter Robèr Willemsen van de Koninklijke Horeca Nederland. “Ik vrees dat er veel kikkers zullen zijn die we niet in de kuip kunnen houden. We zijn het enige land in Europa dat dicht is.”

Zuid-Limburgs signaal

De burgemeesters van vijftien gemeenten in Zuid-Limburg geven horeca- en cultuurinstellingen zaterdag (van tien uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds) de ruimte om de deuren te openen – tegen de regels in. “Op deze manier hebben zij de gelegenheid om een signaal af te geven dat de ernst van hun situatie onderschrijft,” aldus de burgemeesters in een statement. De opening moet wel op een veilige manier gebeuren. Er moet anderhalve meter afstand worden gehouden, mondkapjes zijn verplicht en coronatoegangsbewijzen moeten worden gecontroleerd.

Burgemeesters gaan zelf over de handhaving van de coronaregels. Eerder lieten diverse burgemeesters al weten dat ze de opening van winkels en horeca zaterdag oogluikend zullen toestaan. Ze zien het als een demonstratie tegen de strenge lockdown.

Hoewel justitieminister Dilan Yeṣilgöz eerder deze week even leek te twijfelen of er dan strak gehandhaafd moet worden, stelt ze na kritiek daarover dat de regels wel degelijk nageleefd moeten worden. Ook het Veiligheidsberaad benadrukte dat donderdag na overleg. Ondernemers die toch open gaan, krijgen eerst een waarschuwing of een boete. In het uiterste geval kan een zaak gedwongen gesloten worden, zei voorzitter Hubert Bruls.

Justitieminister Yeṣilgöz en minister Kuipers van Volksgezondheid gingen woensdag in op vragen over handhaving bij ondernemers die de coronaregels negeren:

Meer over