Update

Kabinet stelt 2G-plan uit na kritisch rapport en tegenstand in Tweede Kamer

Het kabinet weigert om de 2G-coronapas bij het grofvuil te zetten na een kritische analyse van de TU Delft en fel verzet in de Tweede Kamer. Wel wil minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers nieuw onderzoek naar nut en noodzaak van de maatregel, die ongevaccineerden buiten de deur moet houden.

Niels Klaassen
Bezoekers van bioscoop de Munt laten hun QR-code zien. Beeld ANP
Bezoekers van bioscoop de Munt laten hun QR-code zien.Beeld ANP

‘Naar aanleiding van het rapport en de vragen wil ik nader laten onderzoeken in welke specifieke omstandigheden een coronatoegangsbewijs gebaseerd op 2G kan worden ingezet, zodat het een proportionele maatregel kan zijn’, schrijft Kuipers in een brief aan de Tweede Kamer. In een toelichting op het Binnenhof zei de minister dat 2G ‘op de korte termijn niet in de gereedschapskist zit.’ “Er kan een situatie in de toekomst komen waarin het zinvol is om nog een keer te beoordelen of het dan wel een meerwaarde heeft.”

Zo wordt 2G, waarbij ongevaccineerde personen niet welkom zijn bij bijvoorbeeld evenementen, opnieuw op de lange baan geschoven. Het kabinet beschouwde het instrument als een optie om eerder uit een lockdown te komen, maar politiek was het middel altijd al omstreden. Alleen VVD, D66 en later nog CDA, samen 72 van de 150 zetels, toonden zich voorstander, andere partijen bleven kritisch. Ze menen dat het middel tweedeling zaait.Met de komst van de zo besmettelijke omikronvariant nam de kritiek op de 2G-coronapas alleen maar toe. Toen de TU Delft onlangs concludeerde dat de meerwaarde van 2G boven 3G minimaal is, leek het politieke doodvonnis getekend.

Niet ‘helemaal in de versnipperaar’

Een motie om 2G definitief te schrappen kan mogelijk rekenen op een Kamermeerderheid. Pas volgende week dinsdag wordt gestemd over die motie. Kuipers zal dan vooral naar de PvdA kijken: als de linkse oppositiepartij meegaat met de tegenstanders, dan kan het 2G-plan feitelijk de prullenbak in. Tot dusver hield PvdA-Kamerlid Attje Kuiken de kaarten nog tegen de borst, al stelde ze wel dat haar partij ‘extra kritisch’ was geworden na het universitaire onderzoek. Een woordvoerder van de fractie meldt nu dat de PvdA-Kamerleden ‘er nog over gaan spreken’.

Minister Kuipers wil het plan nog niet ‘helemaal in de versnipperaar gooien’, aldus zijn woordvoerder. “Uit de studie van de TU Delft blijkt dat de meerwaarde van de 2G-coronapas bij omikron beperkt is. Wellicht heeft het wel een effect onder bepaalde omstandigheden of bij andere virusvarianten. Dan wil je niet het hele plan in de versnipperaar gooien, maar heb je het liever in de gereedschapskist.”

Nuttig en proportioneel

Nieuw onderzoek, vermoedelijk weer door TU Delft, moet nu aantonen of de coronapas voor gevaccineerde of genezen personen alsnog nuttig en proportioneel kan zijn. Of de coronapas nog goed werkt, is voer voor discussie. Minister Kuipers spiegelde de effecten volgens onderzoekers te rooskleurig voor toen hij zei dat 2G ‘tot wel 15 procent’ van het aantal infecties zou remmen.

Het werkelijke effect zou kleiner zijn, 10 procent of lager, omdat de nieuwe variant makkelijker door de vaccinatiewal breekt en omdat de coronapas helemaal niet zo breed wordt ingezet als in het door Kuipers geciteerde rekenvoorbeeld.

Fracties kritisch over verliezen QR-code: ‘Is er nog wel een noodsituatie?’

In het Kamerdebat over de verlenging van de coronawet klonk dinsdag felle kritiek op het kabinet. Diverse partijen vinden het buitenproportioneel dat het kabinet ‘per decreet’ tal van coronaregels kan verlengen met goedkeuring van de Tweede Kamer achteraf. Zeker met de omikronvariant, die milder is en tot minder sterfte leidt, stellen onder meer Denk, GroenLinks, SP, SGP en solo-Kamerlid Pieter Omtzigt. “Is er nog sprake van een noodsituatie?” vroeg Omtzigt, die ook vindt dat 2G definitief moet worden geschrapt. “Er is nu ondersterfte, maar grondrechten worden danig ingeperkt. Het recht op vergadering is beperkt, mensen konden niet sporten, theaters waren dicht.”

GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld vindt het tijd worden dat het kabinet afscheid neemt van de crisisroutine: “Het is niet uit te leggen dat we twee jaar na de start van de pandemie hier nu pas spreken over verlenging van de tijdelijke wet die in december al inging. We moeten onze grondrechten beter beschermen.” SP-Kamerlid Maarten Hijink roept Kuipers op om te stoppen met het 2G-plan: “Kijk naar de Tweede Kamer, naar de samenleving, naar de nieuwe variant. Erken: dit past niet meer. 2G is een splijtzwam geworden, een symbool van de coronapolitiek. Ga dan niet nog maanden onderzoek doen tot je een cijfertje vindt dat past bij je doelstellingen.”

Dat naar schatting ruim 500.000 Nederlanders komende week al hun QR-code verliezen, tergt een aantal partijen eveneens. Het kabinet beperkt de geldigheidsduur van de coronapas: mensen die langer dan 270 dagen geleden twee prikken hebben gehad en nog geen boosterprik, krijgen geen groen vinkje meer. Zij moeten dan een toegangstest doen voor restaurant of theaterbezoek. Bij deze groep zit onder meer het zorgpersoneel dat vorig jaar voor 1 mei al volledig was gevaccineerd. Fracties vragen coulance van het kabinet. “Het gaat wel heel ver om zoveel mensen in één klap de toegang te ontzeggen,” zei Westerveld. “Ook omdat we nog altijd niet een fijnmazige testinfrastructuur hebben.” Ook SP’er Hijink vindt dit ‘echt slecht’: “Dat kun je toch niet verwachten van mensen die keurig de vaccinaties hebben gehaald?”

Een Kamermotie om deze QR-regels alsnog te verruimen, zal waarschijnlijk donderdag in stemming komen.