PlusNieuws

Kabinet pakt gekte op huizenmarkt aan: biedingen moeten openbaar worden

Het kabinet wil het bieden op koophuizen eerlijker en transparanter maken. Kopers moeten inzicht kunnen krijgen wanneer en hoeveel er door anderen wordt geboden.

Stefan ten Teije
Demissionair minister Kajsa Ollongren. Beeld ANP
Demissionair minister Kajsa Ollongren.Beeld ANP

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft demissionair minister Kajsa Ollongren dat er te veel misstanden zijn in de makelaarswereld en dat aansporingen de boel te verbeteren niet breed genoeg worden opgepakt. Met een ‘automatisch biedlogboek’ verdwijnt de ruimte om niet integer te handelen, stelt ze. Daarnaast moet voortaan waarschijnlijk in elk koopcontract verplicht een voorbehoud van financiering en een bouwkundig rapport komen.

Het pleidooi komt op het moment dat de woningmarkt muurvast zit, met zeer weinig te koop aanbod en torenhoge prijzen. Vier op de vijf woningen gaan binnen enkele weken boven de vraagprijs weg. Huizen worden gemiddeld bijna 20 procent duurder verkocht dan een jaar geleden.

Meestal werkt het zo dat huizenzoekers hun bod telefonisch of per e-mail voor een bepaalde deadline doorgeven aan de verkopende makelaar. De makelaar verzamelt de biedingen zelfstandig en overlegt met de verkoper welk bod het meest interessant is.

Vriendjespolitiek

Dat gaat niet altijd zuiver, blijkt uit verschillende voorbeelden uit de media, waaronder een undercoveractie door tv-programma Radar. Bij een meldpunt van Vereniging Eigen Huis kwamen binnen twee maanden zeshonderd klachten binnen, waarbij ‘vriendjespolitiek’ het vaakst werd genoemd.

PvdA-Kamerlid Henk Nijboer voerde de druk op bij de minister om in te grijpen. “Zeker in de huidige markt waarbij overbieden de norm is, misbruiken makelaars hun positie,” stelt hij.

Ollongren ziet veel in het zogenoemde biedlogboek van makelaarsvereniging VBO en het platform Eerlijk Bieden: huizenkopers doen hun bod op een website en kunnen daarna net als bij een postpakketje online volgen hoe het proces verloopt. Als het bod onvoorwaardelijk is geworden kunnen bieders en verkoper inzien welk bod wanneer is gedaan. Bij klachten kan een tuchtrechter worden ingeschakeld.

Omdat ontbindende voorwaarden voor financiering en een bouwkundig rapport in de huidige krappe markt uit concurrentieoverwegingen vaak achterwege worden gelaten, wil de D66-minister dat beide voortaan verplicht worden opgenomen in het koopcontract.

VBO probeert prijsmanipulatie sinds kort ook praktisch tegen te gaan met een online platform. Biedingen worden op dit platform automatisch verzameld. Negentig makelaars doen mee. Inmiddels zijn zestig huizen via het systeem verkocht – vooral rijtjeshuizen met een vraagprijs tussen de 250.000 euro en 400.000 euro. De verkoopprijs lag gemiddeld 11,8 procent hoger. Kopers zouden ‘tevreden zijn’ over het systeem, blijkt uit een eigen enquête van VBO.

Transparanter

VBO-directeur Hans van der Ploeg wil het proces vooral transparanter maken: “Het is niet zo dat zelfs de buurman meteen kan meekijken, maar de mensen die een bieding hebben gedaan, kunnen wel zien wat er is geboden op het moment dat de voorwaarden zijn afgelopen. Als er geen voorbehoud van financiering of een bouwkundig rapport is, kan dat al na drie dagen. Anders duurt het enkele weken tot zes weken. Als de overdracht is geweest, kan iedereen de verkoopprijs opvragen bij het Kadaster.”

Het platform House.nl, dat met demissionair woonminister Kajsa Ollongren mocht meedenken over een eerlijker systeem, vindt het initiatief van VBO niet ver genoeg gaan. Het platform is warm voorstander van een online veilingsysteem. Bij zo’n Noors model kun je zien wat concurrerende huizenkopers bieden. Het stelt geïnteresseerde kopers tevens in staat om een volgend bod te doen dat hoger ligt dan het tot dan toe winnende bod.

“Een biedlogboek is een logische eerste stap, maar het blijft een gesloten systeem,” zegt Maurits Grosfeld van House.nl. “Het gros van de huizen is prima via biedingen te verkopen. Het voordeel is dat je daarmee de regie bij de koper laat, die in kleinere stapjes tot zijn maximale prijs kan gaan. Er ontstaan in de huidige markt excessen waarbij kopers tienduizenden euro’s meer bieden dan degene die het tweede bod hebben en dus eigenlijk te veel betalen.”

Meer over