PlusNieuws

Kabinet kondigt ‘gascrisis’ af: sterk vervuilende kolencentrales mogen op volle toeren draaien

Nederland zit in een ‘gascrisis’. Om de komende winter niet in de kou te zitten, mogen vervuilende kolencentrales tot en met 2024 weer op volle toeren draaien.

Marcia Nieuwenhuis en Niels Klaassen
Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) en staatssecretaris Hans Vijlbrief (rechts, Mijnbouw) staan de pers te woord over de situatie op de gasmarkt en de leveringszekerheid. Beeld ANP
Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) en staatssecretaris Hans Vijlbrief (rechts, Mijnbouw) staan de pers te woord over de situatie op de gasmarkt en de leveringszekerheid.Beeld ANP

Minister Rob Jetten voor Klimaat en Energie (D66) en staatssecretaris voor Mijnbouw Hans Vijlbrief (D66) hebben de eerste fase van de ‘gascrisis’ gisteravond afgekondigd. Door de oorlog in Oekraïne zijn noodmaatregelen nodig, daarom mogen tot en met 2024 de drie in Nederland overgebleven kolencentrales weer op volle toeren draaien. Deze centrales waren vanwege hun sterk vervuilende karakter beperkt tot maximaal 35 procent van hun capaciteit. Door toch weer volop kolen te stoken, bespaart Nederland jaarlijks twee miljard kuub gas.

De maatregelen worden uit voorzorg genomen, om de gasvoorraden zo vol mogelijk te krijgen voor komende winter. “Er is geen acuut tekort nu, maar we zien dat steeds meer en grotere landen worden afgeknepen,” zegt Jetten. “Dus het is steeds onzekerder of we onze opslagen genoeg kunnen vullen. Dat baart ons zorgen.”

‘Onbetrouwbare leverancier’

Met het dichtknijpen van gasleveringen aan landen als Duitsland, Oostenrijk en Italië is Rusland volgens Jetten een ‘onbetrouwbare leverancier’ gebleken. “Het is duidelijk dat Rusland energie als machtsmiddel gebruikt. Die Russische agressie, daar willen we het liefst geen enkele euro in steken.” Jetten roept consumenten opnieuw en met klem op minder energie te gebruiken en korter te douchen. Er wordt gewerkt aan een steuntje in de rug voor burgers die kampen met een hoge energierekening. Die maatregelen moeten bekend worden op Prinsjesdag, de derde dinsdag in september. Bedrijven die fors minder gas gaan gebruiken, kunnen een bonus van de overheid tegemoet zien.

De gaskraan in Groningen gaat voorlopig niet verder open, stelt staatssecretaris Vijlbrief. Dat zou alleen gebeuren in de ‘ultieme noodsituatie’, waarbij bijvoorbeeld ziekenhuizen of mensen thuis zonder gas komen te zitten. “Mijn inzet blijft Groningen zo snel mogelijk te sluiten.” Wel worden de boorputten niet helemaal afgesloten, zodat een eventuele nieuwe winning snel kan beginnen.

Dat Nederland in navolging van Duitsland nu meer inzet op vervuilende kolencentrales, is opmerkelijk. Begin 2019 stak de huidige Klimaatminister Jetten nog trots zijn duim omhoog bij een gigantisch billboard waarop D66 aankondigde een kolencentrale te sluiten.

Crisisplan

Nederland is in vergelijking met Duitsland minder afhankelijk van Russisch gas. Toch drongen coalitiepartijen VVD en CDA er al eerder op aan dat de drie kolencentrales die Nederland nog heeft, harder aan mogen. D66 was hierop tegen. Nu eist D66 ook compenserende maatregelen.

Bij een gastekort kan het kabinet genoodzaakt zijn om in het meest extreme geval hele delen van Nederland af te sluiten van het netwerk, zo zei Jetten eerder. In maart hield het kabinet voor het eerst rekening met het zwartste scenario. In dit uiterste geval kan worden besloten om na bedrijven ook ‘hele delen van Nederland’ af te sluiten van aardgas. “In de meest extreme scenario’s staat in het crisisplan dat je hele gebieden kan afsluiten van gas,” verklaart Jetten. “Dat kan een gemeente zijn, een provincie of een heel landsdeel.”

Enorme schaarste

Het is volgens hem pas zover als er sprake is van ‘een enorme schaarste, waarbij het gas echt moet worden verdeeld over de landen in Noordwest-Europa’. Nederland is voor zo’n 20 procent afhankelijk van Russisch gas, de hele Europese Unie voor zo’n 40 procent.

Daarom heeft het kabinet half maart al besloten om zo snel mogelijk minder afhankelijk te worden van Russisch gas. Daarvoor wil de regering meer vloeibaar gas uit andere landen importeren. Het is overigens wel de vraag of dat lukt: ook op die markt is er wereldwijde schaarste. Ook springt het rijk bij om gasopslagen te vullen voor komende winter.

Meer over