PlusInterview

Interim-burgemeester Ank Bijleveld: ‘De Floriade heeft Almere verdeeld’

Ank Bijleveld-Schouten (1962) is interim-burgemeester van Almere. Eerder was ze minister van Defensie en commissaris van de Koning. Almere is organisator van de Floriade, die nu zucht onder financiële problemen. Een interview aan de hand van steekwoorden, over Amsterdam Bay Area, kleien, Rusland en in de bioscoop zitten tijdens de val van Kabul.

Vera Spaans
Ank Bijleveld: ‘Minister zijn is niet voor bange mensen.’ Beeld Harmen de Jong
Ank Bijleveld: ‘Minister zijn is niet voor bange mensen.’Beeld Harmen de Jong

IJsselmuiden

“Daar zijn mijn zusje en ik geboren. Mijn moeder vertelde dat de winters zo streng waren dat ze met de kinderwagen over de IJssel kon lopen. Die was helemaal bevroren. Ik heb dat later nooit meer zo meegemaakt.”

“IJsselmuiden hoort nu bij de gemeente Kampen. Een heel protestants gebied, maar wij waren katholiek. Mijn vader werkte er als beroepsmilitair, Kampen had toen nog een kazerne. Wij verhuisden elke keer mee met mijn vaders werk. Na IJsselmuiden werd het Woudenberg, en toen mijn vader naar de Koninklijke Militaire Academie ging in Breda, gingen we naar Oosterhout.”

“Toen mijn zusje en ik naar de middelbare school gingen, zijn we op één plek gebleven, in Wijchen, bij Nijmegen. Mijn vader werd een binnenslaper, zoals dat heet: doordeweeks op de kazerne, of in Duitsland bijvoorbeeld, in het weekend thuis.”

“Op de KMA heeft mijn vader trouwens leren zwemmen van Leen Pfrommer, de schaatscoach. Die was ook militair. Ik dacht nog: kan die je niet beter leren schaatsen, maar mijn vader had nooit leren zwemmen. Vroeger kreeg je geen zwemles op school. Mijn moeder is een schippersdochter, die kan nog steeds niet zwemmen.”

Almere

“Almere is veel mooier dan mensen denken. Heel groen. Ik zei het laatst nog bij een bijeenkomst: de stad is 46 jaar. Dat is jonger dan ik! Heel bijzonder. Het begon met Almere-Haven, toen kwam het stadshart, de stad is zo hard gegroeid dat de rest wel mee moet groeien. De politiecapaciteit, handhaving, het onderwijs. Mensen onderschatten dat je goede verbindingen nodig hebt, en goede voorzieningen. Daar is de systematiek in Nederland niet op ingericht. Je wordt gefinancierd op het verleden, niet op wat je bent, dus Almere loopt altijd achter de feiten aan.”

Amsterdam Bay Area

“Dat kan een prachtig gebied worden. Pampus wordt een mooie nieuwe wijk met veel water. Die wijk ligt trouwens in Almere, dus eigenlijk moet het Almere Bay Area heten. Je kunt niet ontkennen dat veel Almeerders binding hebben met Amsterdam, een van mijn chauffeurs komt uit Amsterdam, en sowieso is dit de Metropoolregio Amsterdam. Maar die term Amsterdam Bay Area – nog los van het Engels, waar ik nooit voor zou kiezen – is niet door een Almeerder bedacht, denk je wel?”

Zekeriya Gumus

“Een Turkse kleermaker uit De Pijp, die heel veel aandacht kreeg in Amsterdam maar niet in Nederland mocht blijven. Het Parool maakte er echt een knuffelkleermaker van. Ik behandelde dit dossier als Kamerlid. Ik kan me de debatten nog goed herinneren. Mijn eerste asieldossier, ik had het overgenomen van een collega die het te ingewikkeld vond. Het werd te persoonlijk.”

“Ik woonde in Twente, waar veel textielindustrie is, en dus ook heel veel kleermakers. Vergelijkbare gevallen werden wel echt uitgezet. Ik dacht: gelijke monniken, gelijke kappen.”

Slag om de Schelde

“De vergeten slag! De grootste op Nederlands grondgebied, en daarom vond ik het geweldig dat we er met de start van 75 jaar bevrijding aandacht aan hebben besteed. Iedereen kent de slag om Arnhem, A bridge too far, maar niemand wist dat deze Slag om de Schelde bepalend was geweest voor het langzame verloop van de bevrijding van Nederland.”

“Ik snap dat je het over de film wilt hebben. Een goede en mooie film. Jij doelt op de tweet die ik stuurde, dat ik bij die film zat tijdens de val van Kabul. Tja, soms spreek je iets van tevoren af en weet je niet wat er op die dag gebeurt. Ik vond de aandacht daarvoor nogal overdreven. Ik was gewoon bereikbaar, meer dan sommige andere leden van het kabinet.”

Floriade

“Die is prachtig! Ben je er al geweest? Dat moet! Toen ik begon als burgemeester, was het mijn taak om de evenementenvergunning af te geven. Daarmee kon de Floriade opengaan op 13 april. Dertien...! Een ongeluksgetal, realiseer ik me nu. Als je in april een tuinbouwtentoonstelling opent, weet je: dan staan de planten nog niet in bloei. Dat staan ze in mijn eigen tuin ook niet. Maar het was wel belangrijk dat we na tien jaar opengingen.”

“Almere heeft heel veel pech gehad met corona, daarom waren er ook geen sponsoren, waar wel op werd gerekend. Er waren landen die niet konden komen.”

“Het is de enige wereldtentoonstelling die Nederland heeft. De Euromast hebben we eraan overgehouden destijds, nu blijft er een mooie, duurzame woonwijk over: Hortus. Het is heel innovatief, met prachtige toepassingen, maar na corona willen mensen wel iets met hun familie doen, met vrienden, dingen inhalen die ze niet konden doen, en naar dingen die ze al kenden, zoals de Efteling. Naar iets onbekends toe gaan is moeilijk. Daar hebben we heel veel pech mee.”

De Floriade heeft de stad verdeeld. Dat wordt een grote opgave voor het nieuwe college, dat donderdag aantrad, om die verbinding weer te maken met de stad. Ik vind het tragisch dat dit de laatste wereldtentoonstelling wordt in Nederland als het rijk het niet anders gaat aanpakken. Er moet gemeenschappelijk geld in, want op deze manier kan ik de organisatie geen enkele gemeente aanbevelen.”

Ank de Tank

“Een geuzennaam. Ik heb ’m gekregen van CDA-watcher PG Kroeger toen ik minister van Defensie was. De militairen vonden het wel mooi.”

Hawija

“Tragisch. Dit gaat om een incident in 2015, waar Nederlandse vliegers een IS-bommenfabriek hebben gebombardeerd. Dat was ook de bedoeling, maar de afterblast was zo groot, dat er burgerslachtoffers zijn gevallen. Zeventig of meer, dat weten we niet precies, in elk geval veel. Er was meer munitie opgeslagen dan bekend was, dat was internationaal inlichtingenwerk, het onderzoek ernaar loopt nog.”

“Wat het probleem was, is dat de Kamer door mijn voorganger verkeerd was geïnformeerd. Daar was ik ministerieel verantwoordelijk voor. Daar kun je van alles van vinden, maar dat is zoals het is. Ik heb er toen voor gekozen om dat in een brief aan de Kamer te melden. Dat kon niet anders, vond ik, maar dat had daardoor wel een enorme lading.”

“Minister zijn is niet voor bange mensen. Je weet als je begint een aantal dingen, ik wist dat er eindelijk weer geïnvesteerd zou worden, maar je zou ook een dossier moeten hebben van welke problemen nog zouden kunnen opspelen. Desnoods mondeling. Dit wist niemand.”

“Ik heb best veel moties van afkeuring gekregen, ik heb ze opgestapeld. Het eerste debat was wel heftig. Het begon om vijf uur, en duurde uiteindelijk tot één uur ’s nachts. Kamerleden kunnen tussendoor weg, maar ik stond maar in dat vak K. Zonder eten, dus na elven ging het beduidend minder. Dat is het leven van een minister, zeker van een minister van Defensie. Het gaat altijd over dood en leven, en over mensen, en daar moet je voor durven staan.”

1 meter 57

“Dus niet de 1 meter 50 die Mark Rutte ervan maakte! Die zei een keer in een tv-programma, toen het ging over anderhalve meter afstand houden: ‘Dat is dus één minister van Defensie!’ Serieus.”

“Ik heb jaren gevolleybald, dat kan best met mijn lengte. Ik ben spelverdeler: achter in het veld, laag bij de grond, goed om de bal op te vangen.”

Goor

“Daar woon ik met veel plezier, en daar blijf ik ook wonen. Naar Almere verhuizen hoeft als interim-burgemeester niet. Ik overnacht hier regelmatig in een hotel. Tussen de Duitse toeristen die voor de Floriade komen, maar ik heb ook al met Oekraïners in een hotel gezeten. Goor is heel anders dan Almere: een oude stad, die al meer dan 750 jaar stadsrechten heeft, met veel naoberschap en ingesleten tradities.”

Boerenprotesten

“Er zitten twee kanten aan. De protesten gaan veel te ver. Ik heb net hier de trekkers laten weghalen, en ook naar het huis van een bewindspersoon gaan kan echt niet. Ik ben enorm vóór het recht op demonstreren, maar dan wel op een manier die iedereen heel houdt.”

“Maar dit dossier had veel beter begeleid moeten worden. We weten al jaren dat er iets aan de stikstofuitstoot gedaan moet worden, er is ook veel geld vrijgemaakt, maar zo’n kaart publiceren met waar je allemaal niets meer mag doen, dat helpt niet. De minister van Landbouw had geen goed perspectief voor de boeren, dat moet er wel naast liggen. Ik mag hopen dat bemiddelaar Johan Remkes eerder begint. Half augustus is veel te laat, hij is nú nodig.”

Kleien

“Met mijn vriendinnen! Zo eens in het kwartaal spreken we af: dan gaan we iets kunstzinnigs doen en daarna bijpraten en heel veel wijn drinken. Laatst had ik onze gemeentesecretaris en de griffier uitgenodigd voor een etentje bij mij thuis. De griffier had helpen koken, de gemeentesecretaris schonk de wijn in. Toen we in de tuin stonden, zei de griffier: goh, wat een prachtig beeld staat daar. Nou, zei ik, dat heb ik gemaakt!”

Poetin

“Een groot ego, en dat maakt veel kapot in deze wereld. Het lijkt me geen makkelijke tijd om nu minister van Defensie te zijn. Ik heb altijd gewaarschuwd voor Poetin, voor wat hij opbouwde aan de grens in Kaliningrad. Ik ben veel in de Baltische staten geweest waar je de dreiging aan den lijve voelt, en heb destijds vaak met de Zweden en de Finnen gesproken die veel meer aan weerbaarheid van burgers doen dan wij.”

“Dat heeft me altijd verbaasd aan de Nederlanders: dat gevoel van vanzelfsprekendheid dat we vrij zijn. Ik heb een keer uitgelegd: de raketten die in Kaliningrad op de grond staan opgesteld, kunnen 5500 kilometer ver schieten. Dat is hier, hè? Heel wonderlijk.”

“De Russen hebben geprobeerd de OPCW te hacken, de organisatie die toeziet op het gebruik van chemische wapens, precies in de tijd van de gifgasaanvallen in Syrië. We hebben die Russen naar de uitgang begeleid, maar hun laptops zijn achtergebleven. Daardoor wisten we wat ze gedaan hadden. Dat ze de dopingautoriteit Wada hadden gehackt en beïnvloed voor hun eigen spelers – daarom zijn de Russen ook uitgesloten van de Spelen. We weten ook dat ze de Amerikaanse verkiezingen hebben beïnvloed.”

“Dan denk ik: hoe argeloos kun je zijn als je naar zo’n ego op het Kremlin kijkt? Ik heb vaak voor de Russen gewaarschuwd. Het is heel akelig om gelijk te krijgen.”

Meer over