PlusNieuws

Inspectie: arbeidsomstandigheden flitsbezorgers zijn ondermaats

Flitsbedrijven ontwijken geregeld hun plichten als werkgever om koeriers te beschermen tegen te hoge werkdruk en schijnzelfstandigheid. Dat concludeert de Nederlandse Arbeidsinspectie in een woensdag verschenen rapport.

Olaf Heyblom
Volgens de inspectie zijn de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden bij de flitsbezorgers ‘verre van volwassen’. Beeld ANP
Volgens de inspectie zijn de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden bij de flitsbezorgers ‘verre van volwassen’.Beeld ANP

‘De flitsbedrijven groeien onstuimig, hebben een zeer aanwezige marketing en zijn ook gericht op het beïnvloeden van de politiek-maatschappelijke opinie,’ stelt de inspectie in haar rapport. ‘Echter, hun arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden zijn verre van volwassen.’

Volgens de Arbeidsinspectie is dat zorgelijk. Ze vindt dat van deze bedrijven veel meer mag en moet worden verwacht en dat de hun focus ook écht moet liggen op goed werkgeverschap en niet louter op het vergroten van marktaandeel.

Sinds de eerste vestiging ruim een jaar geleden zijn deuren in Amsterdam opende, heeft flitsbezorging een enorme vlucht genomen. Inmiddels zijn er vier actief die beloven boodschappen binnen tien tot twintig minuten in elk hoekje van de stad aan de deur te bezorgen.

De flitsbedrijven proberen op dit moment vooral zo snel mogelijk zo groot mogelijk te worden. Winst maken de bedrijven bij lange na nog niet. De gedachte is dat zodra er sprake is van marktdominantie het grote cashen kan beginnen. De nadruk op groei heeft echter een keerzijde, constateert de Arbeidsinspectie: het gaat ten koste van de mensen die er werken.

Flitskoeriers werken volgens de inspectie onder tijdsdruk met zware rugtassen, lopen risico op aanrijdingen en kunnen te maken krijgen met agressie en geweld. De dark stores, opslagmagazijnen van flitsbedrijven, zitten vaak in oude en onveilige winkelpanden.

Flitsbedrijven doen volgens het rapport te weinig om goede werkomstandigheden te bieden. De risico’s zijn niet goed in kaart gebracht en de bedrijven hebben onvoldoende plannen om een veilige en gezonde werkomgeving te bieden. Bezorgers hebben geen personeelsvertegenwoordiging, leidinggevenden weten niet dat ze toezicht moeten houden of waarop.

Sociale zekerheid

Het schort ook aan de sociale zekerheid van de fietskoeriers, constateert de inspectie. De koeriers hebben verschillende contractvormen, zoals een vast contract of een uitzendcontract, of ze werken als zzp’er via een platform voor personeelsbemiddeling.

Vooral de zzp’ers zijn volgens de inspectie onvoldoende beschermd. Ze zijn aangenomen als zelfstandige, maar vaak bepaalt het bedrijf hun rooster.

Bezorgers kennen niet altijd hun rechten, vooral als ze geen Nederlands spreken. Dat levert winst op voor de flitsbedrijven, die geen verzekering of sociale premies hoeven te betalen, maar is vaak in strijd met wet- en regelgeving. Werkenden hebben dan geen recht op doorbetaling van loon bij ziekte en zijn niet verzekerd bij onder meer arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.

Rechten geschonden

Flitsbezorging is een relatief nieuw fenomeen en daarom heeft de inspectie eind vorig jaar een verkenning gedaan om de risico’s van de branche in beeld te brengen. De inspectie bracht veertien bezoeken aan distributielocaties bij de vier in Nederland actieve flitsbezorgers: Gorillas, Flink, Zapp en Getir.

De Arbeidsinspectie meldt niet welke locaties ze hebben bezocht, maar volgens een woordvoerder gelden de conclusies uit het rapport voor heel Nederland. De Arbeidsinspectie zegt handhavend te zullen optreden als bestaande wet- en regelgeving wordt overtreden.

Vakbond Radical Riders is het eens met veel van de conclusies over een onveilige werkomgeving, maar heeft het gevoel dat flitsbedrijven de hand boven het hoofd wordt gehouden door de inspectie. “Er worden structureel rechten geschonden, maar de inspectie handhaaft er nauwelijks op,” zegt oprichter Sjerp van Wouden.

‘Wij houden ons aan de afspraken’

Flitsbezorgbedrijf Flink laat in een schriftelijke reactie weten dat er een positief gesprek is geweest met de inspectie. ‘Bij Flink hebben medewerkers een cao, ze worden op uurbasis betaald, hebben vakantiedagen en worden doorbetaald bij ziekte. Wij houden ons uiteraard aan de afspraken uit de cao en hebben daarbovenop nog allerlei extra initiatieven om het voor medewerkers aantrekkelijk te houden om bij Flink te werken.’

‘Alle bezorgers krijgen veiligheidstraining’

Een woordvoerder van Getir meldt dat het personeel ‘vaste contracten, inclusief ziekteverlof, vakantiedagen en een pensioen’ krijgt aangeboden. ‘Daarnaast zijn wij bij de e-commerce-cao aangesloten. Bezorgers worden voorzien van e-bikes, e-scooters, helmen en beschermende kleding van de hoogste kwaliteit. Alle bezorgers krijgen een veiligheidstraining en we gebruiken boxen op de fietsen zodat onze bezorgers geen rugzakken met zware boodschappen hoeven te dragen.’

‘Helm is verplicht’

Gorillas laat weten de kritiek van de arbeidsinspectie uiterst serieus te nemen en gaat graag in op de uitnodiging om verder te praten. ‘De veiligheid van onze crew heeft de hoogste prioriteit. Gorillas zal nooit haar riders onder druk zetten om snel te bezorgen,’ meldt een woordvoerder. Medewerkers van Gorillas krijgen volgens het bedrijf veiligheidstrainingen en tijdens het fietsen is een helm verplicht.

Voor de tweeduizend koeriers die in loondienst zijn, worden sociale premies en belastingen afgedragen en loon doorbetaald bij ziekte, aldus een woordvoerder van Gorillas. Om pieken in de bezorging op te vangen wordt er ‘in uiterste gevallen’ gebruikgemaakt van zelfstandigen. Minder dan een procent van de Gorillabezorgers zou als zelfstandige werkzaam zijn.

‘Onze riders zijn in loondienst’

Zapp herkent zich niet in de bevindingen van het rapport. ‘De gezondheid en veiligheid van onze medewerkers is onze eerste prioriteit. We hebben een toegewijd gezondheids- en veiligheidsteam en volgen strikte processen om een veilige werkomgeving te garanderen,’ meldt een woordvoerder. ‘Wij waren een van de grondleggers van de cao e-commerce, die tot stand is gekomen in samenwerking met onze medewerkers en andere bedrijven om onze medewerkers te vertegenwoordigen. Onze riders zijn in loondienst, worden doorbetaald tijdens ziekte, ontvangen vakantiegeld en hebben de mogelijkheid om mede-eigenaar te worden van Zapp.’

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.