PlusAnalyse

In nieuwe lockdown zonder helder perspectief

Het kabinet legt opeens daadkracht aan de dag met een harde lockdown. Maar als het gaat om een visie op een toekomst waarin we moeten leren leven met corona, blijft het stil.

Bas Soetenhorst
Demissionair premier Mark Rutte, zorgminister Hugo de Jonge en Jaap van Dissel van het RIVM tijdens de persconferentie. Beeld ANP /  ANP
Demissionair premier Mark Rutte, zorgminister Hugo de Jonge en Jaap van Dissel van het RIVM tijdens de persconferentie.Beeld ANP / ANP

Brekend nieuws bij The New York Times zaterdag: ‘Nederland tot half januari in lockdown, de heftigste reactie tot nu toe in Europa op de omikronvariant.’ Sukkelt Nederland doorgaans achter doortastender landen aan als het gaat om het invoeren van coronamaatregelen, nu lopen we opeens voorop.

Premier Mark Rutte deed zaterdagavond zijn best de internationale verschillen te bagatelliseren en wees op Denemarken, waar vorige week de scholen al werden gesloten, en andere Europese landen die zich opmaken voor nieuwe beperkingen. Dat neemt niet weg dat het kabinet onder druk van de omikronvariant een vlucht naar voren maakt. ‘Uit voorzorg,’ benadrukte Rutte tot twee keer toe, ‘en vanuit het voorzorgsbeginsel.’ Dat schrijft voor dat de overheid bij ernstig gevaar aan de veilige kant van de besluitvorming gaat zitten.

In een recente evaluatie van de corona-aanpak door KPMG krijgt het kabinet juist het verwijt dit beginsel te hebben veronachtzaamd. Zo luisterde het kabinet naar de roep vanuit de samenleving om versoepelingen, ‘met mogelijkerwijs uiteindelijk negatieve langdurige gevolgen voor een groot deel van de bevolking.’

Roze bril

Te snel versoepelen, te laat ingrijpen – zo laat de meest gehoorde kritiek zich samenvatten. De gang van zaken in de laatste paar dagen wijst erop dat de betrokken partijen zich dat aantrekken. OMT-voorzitter Jaap van Dissel erkende afgelopen week al in Nieuwsuur dat de voornaamste kabinetsadviseurs in deze pandemie vaak met een iets te roze bril naar de nabije toekomst keken. Door nu eens uit te gaan van het ergste – een scenario waarbij omikron zeker zo ziekmakend is als de deltavariant, met mogelijk (veel) meer ziekenhuisopnames dan in de eerste golf – willen het OMT en de regering niet weer in die valkuil trappen.

Van Dissel, Rutte en ook Hugo de Jonge, voor wie het in principe zijn laatste coronapersconferentie was als minister van Volksgezondheid, hamerden zaterdag op de noodzaak van een snelle boostercampagne. Tegelijkertijd wrongen ze zich in bochten bij het pareren van kritiek op de trage start van de nieuwe prikcampagne. Ook landen die daarmee een stuk verder zijn gevorderd hebben beperkingen ingevoerd of sorteren daar op voor, luidde het verweer.

Oproepen genegeerd

Het voorbije najaar negeerde het kabinet oproepen van onder andere de PvdA om steviger in te grijpen zodat een kerstlockdown vermeden kon worden. Premier Rutte ontkende op de persconferentie van zaterdag dat het mede daaraan is te wijten dat de ziekenhuizen nu nog kampen met drukte door de huidige, nog door de deltavariant gedomineerde coronagolf.

Onbevredigend was ook het antwoord van De Jonge op de vraag wat nu het langetermijnperspectief is. Hij kwam niet verder dan een betoog waarin boosteren centraal stond en zei dat in het voorjaar vaccins mogelijk zijn aangepast aan de omikronvariant, waardoor ze effectiever kunnen zijn. Dat geeft geen uitsluitsel over de al veel vaker gestelde vraag hoe de samenleving in de toekomst om kan gaan met een virus dat van geen wijken weet.

Het is ook al niet geruststellend dat het nieuwe regeerakkoord een schamele drie alinea’s wijdt aan de coronacrisis. Nederland is teruggevallen in een lockdown die alleen effectief kan zijn als de bevolking bereid is tot medewerking. Dat maakt een duidelijke langetermijnvisie op deze pandemie noodzakelijk.

Meer over