PlusInterview

Ic-arts Armand Girbes: ‘Niemand durft te zeggen: we moeten minder coronapa­tiën­ten toelaten’

Coronazorg op de ic. Beeld Marc Driessen
Coronazorg op de ic.Beeld Marc Driessen

Als hoofd van de ic van Amsterdam UMC ziet Armand Girbes hoe de covidzorg ziekenhuizen ontwricht. Hij vindt het oneerlijk dat corona steeds voorrang krijgt. ‘Het is juist ántisociaal.’

“Ik vergelijk de covidzorg graag met een koekoeksjong. Die gaat in een nest zitten, groeit en gooit alle andere vogeltjes eruit. Wat wij doen: we kijken naar dat nest, naar dat ene vogeltje, en daar stoppen we alles in wat we kunnen. Maar onder de boom liggende vogeltjes die er uitgegooid zijn. De patiënten die nu langer moeten wachten op zorg. Mensen die hun operatie uitgesteld zien worden, of die nog niet weten dat ze kanker hebben. Van collega’s in Parijs hoor ik dat vrouwen die met borstkanker op de mammapoli komen, vaak een stadium verder in hun ziekte zijn dan vrouwen die daar een jaar geleden kwamen.”

“Het is moeilijk om het in cijfers uit te drukken, want vaak zijn die er nog helemaal niet. Iemand die nu geen heup- of knieoperatie krijgt, blijft langer slecht mobiel, en kan trombose ontwikkelen, of een longembolie, of erg vallen. Veel schade blijft onbenoemd en ongeteld. Veel zal zich ook pas de komende jaren openbaren. Over twee of drie jaar gaan we evalueren, dan komen er commissies, die gaan de conclusies trekken die ik al sinds maart trek.”

Zorg afschalen

“De zorg wordt nu niet eerlijk verdeeld, daar kan ik me heel boos om maken. We kijken alleen maar naar Covid-19, elke dag. We melden elke dag de coronacijfers, maar ik zie nooit de cijfers van oplopende wachtlijsten, van operaties die niet doorgaan. Er is een focus op een klein gedeelte van de zorg, de covidpatiënt. Maar de tegenhanger, al die mensen die een jaar geleden nog wel in het ziekenhuis lagen en nu niet meer, brengen we nauwelijks in beeld. Daardoor kijken we nauwelijks naar het geheel. En dat geheel is: we hebben meer patiënten dan beschikbare bedden.”

“Als intensivist weet ik goed wat dat betekent. Dan moet je keuzes maken. Net zoals vroeger, de afweging: hoe ga je de capaciteit die we hebben eerlijk verdelen over álle patiënten? Maar dat doen we niet. We maken een passieve, oneerlijke keuze, door te laten gebeuren dat de ic’s volliggen met coronapatiënten, en de overige zorg af te schalen. Alsof coronapatiënten zieliger zijn dan andere patiënten. Dat is onrechtvaardig.”

“Iedere keuze zal voor bepaalde individuen oneerlijk en onrechtvaardig uitpakken. En elke patiënt en elke familie moet er 100 procent vertrouwen in kunnen hebben dat ik als hoofd van de ic alles voor ze zal doen. De basis van ons functioneren is dát vertrouwen. Dus ik zal nooit een uitspraak doen over de vraag voor wie er wel en voor wie er niet een plek zou moeten zijn op de ic. Maar ik zou wel graag oproepen: maak een klein groepje inhoudsdeskundigen, echte specialisten op dit gebied. Laat hen op rationele gronden op papier zetten: zó zou de zorg verdeeld moeten worden.”

Weer teleurgesteld

“We weten inmiddels zo veel over het corona­virus. Ik schat dat in de tweede golf gemiddeld 25 procent van de coronapatiënten op mijn ic overlijdt. Dat is dus een gemiddelde overlevingskans van 75 procent. Er worden nu behandelingen uitgesteld van patiënten die nu nog veel hogere overlevingskansen hebben. Voor mij als arts zijn alle patiënten even dierbaar. Ik zal iedereen zo goed als ik kan behandelen. Ik zorg nu heel goed voor de mensen die mij onder ogen komen. Maar de mensen die mij níet onder ogen komen, worden nu benadeeld. Er is niemand die voor hen opkomt.”

“600 patiënten op de ic’s en 1600 in de rest van de ziekenhuizen ontwrichten op dit moment een heel land. Dat is al een hele tijd zo. En nu hebben we het coronavaccin. Ook hier geldt weer: er is schaarste, dus we moeten duidelijke keuzes maken. En ook hier word ik weer teleurgesteld. De Gezondheidsraad adviseert tot nu toe steeds om de eerste vaccins te ver­delen onder de zwaksten in de samenleving.”

“De minister nam die adviezen over. Ja, het zorgpersoneel kreeg uiteindelijk ook een vaccin, maar wel na heel veel druk, hè. Ik vind het onvoorstelbaar dat wij in zo’n enorme crisis onze schaarse vaccins als eerste verspreiden onder 100-, 90- en 80-jarigen, de doelgroep die niet of nauwelijks op de ic terechtkomt. Let wel: ik ben niet tegen het vaccineren van oude mensen in verpleeghuizen, helemaal niet.”

Stad verdedigen

“Mag ik nog een beeldspraak gebruiken? Stel, je hebt een ommuurde stad in de middeleeuwen, die wordt belegerd. Een vijandige macht probeert de bevolking uit te hongeren en je hebt weinig eten. Aan wie geef je dan dat voedsel: aan de mensen die de stad verdedigen, of aan de zwakste mensen die zich midden in de stad verschuilen? Wat is barmhartig? Ik denk dat het voor de maatschappij veel beter is om de sterke mensen het eerst eten te geven. Het zorgpersoneel dus, de leraren, brandweerlieden, politieagenten.”

“Als zij veilig hun werk kunnen doen, kijk je vervolgens naar de mensen die op de ic terechtkomen en daardoor nu de zorg blokkeren en de samenleving op slot houden. Dat zijn de vijftigers en zestigers, mannen met overgewicht. Als ik moet kiezen tussen een vaccin voor mijn 86-jarige vader of voor een huisarts, dan zeg ik: geef het aan de huisarts. En dan moet mijn vader nog even wachten, hoe jammer ik dat ook vind.”

“Mensen die bijna aan het einde van hun leven zijn, soms al dement, krijgen een vaccin. Dat klinkt heel barmhartig, en lief. Net zoals het heel barmhartig klinkt dat we de coronazorg nu steeds voor laten gaan op andere zorg. Maar als je goed nadenkt is het ántisociaal. Ik vrees dat we in onze luxe maatschappij niet in staat zijn, nooit geleerd hebben, om dit soort keuzes te maken. De politiek ook niet. Niemand durft te zeggen: we moeten minder coronapatiënten toelaten op de ic. Iedereen vlucht, kijkt de andere kant op, terwijl het probleem levensgroot is.”

Armand Girbes Beeld twitter
Armand GirbesBeeld twitter

“Ik moet nog steeds elke dag tegen chirurgen vertellen dat hun operatie niet door kan gaan omdat er geen ic-bed is, en morgen ook niet, en overmorgen ook niet. Je hoeft echt geen Einstein te zijn om te zien dat het aanbod groter is dan dat we aankunnen, en dat je daarom verantwoorde, eerlijke keuzes moet maken. Maar het is sinds maart nog niet gebeurd. Dat vind ik erg, en eerlijk gezegd ook dom. Maar het is in landen om ons heen ook zo. Ik kijk voornamelijk naar de Franse tv, en daar zie je exact hetzelfde gebeuren.”

“Ik denk dat het ligt aan de politiek-correcte, braafpraterige cultuur in veel westerse landen. En met die braafpraterij overwin je geen crisis. We willen niet onder ogen zien wat er écht aan de hand is. Het erkennen van eindigheid, dat een oud iemand op een gegeven moment gewoon doodgaat, dat vinden we ook moeilijk. En het heeft te maken met moed, met het vermogen om de juiste analyse te maken, met medische kénnis.”

“Ik vertel dit verhaal al sinds maart. En wat mij betreft is het een heel logisch verhaal. Maar het is nog steeds niet opgepikt. Of het nu te laat is? Frappez toujours, zeggen ze in Frankrijk, je moet áltijd op de deur blijven kloppen. Het is nooit te laat. Maar het gaat wel verdomde langzaam.”

Meer over